По година во која шумски пожари го разорија Лос Анџелес, необична циклонска бура ја погоди Југоисточна Азија, а сушата го принуди Иран да планира преместување на главниот град, новите податоци покажуваат дека 2025 година била трета најтопла во историјата.

Парискиот климатски договор и надминувањето на прагот од 1.5°C

Наодите од програмата за климатски промени на „Коперникус“ исто така откриваат дека 2025 е трета година по ред со просек на загревање од повеќе од 1,5 степени Целзиусови над прединдустриското ниво. Ова е првпат тој праг да се преминува три години по ред.

Мауро Факини, кој го надгледува набљудувањето на Земјата за Европската комисија, го опиша тоа како „пресвртница што никој од нас не сакаше да биде достигната“.

Findings from EU's Copernicus Climate Change Service program also reveal that global temperatures from the past three years averaged more than 1.5 degrees Celsius (2.7 degrees Fahrenheit) above pre-industrial levels. It is the first time a three-year period has crossed that threshold.

Научниците долго време предупредуваат на опасностите од надминување на овој температурен праг утврден во Парискиот климатски договор од 2015 година. Тие нагласуваат дека затоплувањето над тој праг ќе значи повеќе денови со екстремна жештина, како и зголемени смртоносни поплави и разорни бури.

Карло Буонтемпо, директор на службата за климатски промени на „Коперникус“, оценува дека светот сега е осуден да го премине прагот на долг рок.

„Изборот што го имаме сега е како најдобро да го управуваме неизбежното надминување и неговите последици врз општествата и природните системи“, потенцира тој во соопштение за јавност.

Стакленички гасови и нивното влијание врз глобалното затоплување

Научниците се согласуваат околу потребата истовремено да се намалат емисиите на стакленички гасови преку премин кон чиста енергија, додека трае адаптацијата за живот на затоплена планета.

На овогодишниот климатски самит на Обединетите нации, земјите ветија 120 милијарди долари (102 милијарди евра) за ранливите нации за финансирање на проекти за адаптација како морски ѕидови, системи за рано предупредување и култури отпорни на суша. Ветувањата за климатско финансирање не секогаш се претвораат во акција.

Ел Нињо придонесе за трендот

Стакленичките гасови, кои апсорбираат и задржуваат топлина во атмосферата, остануваат водечка причина за повисоки глобални температури. Тие се ослободуваат кога согоруваме нафта, јаглен и гас за да ги напојуваме нашите автомобили или да ги загреваме и ладиме домовите, и се поврзани со зголемување на екстремните временски настани кои одземаат животи ширум светот.

Ова натрупување се влошува со уништувањето на природните апсорбери на јаглерод, како шумите, кои инаку би апсорбирале ЦO₂.

„Атмосферските податоци од 2025 година даваат јасна слика: човечката активност останува доминантен фактор за исклучителните температури што ги набљудуваме“, вели Лоренс Руил, директор на службата за мониторинг на атмосферата на „Коперникус“, додавајќи дека „стакленичките гасови постојано се зголемуваат во последните 10 години.“

Но, во 2023 и 2024 година, оваа слика беше дополнително влошена од особено силен Ел Нињо — климатски образец што се јавува на секои неколку години и ја пренесува топлината од океаните во атмосферата.

Последиците беа видливи ширум светот. „Коперникус“ откри дека морскиот мраз на двата пола достигна рекордно ниско ниво во 2025 година, Антарктикот имаше најтопла годишна температура досега, а половина од копнената површина на светот доживеа повеќе опасно жешки денови од вообичаено.

„Атмосферата ни испраќа порака, и мора да ја слушнеме,“ опоменува Руил.