Пред шест години, речиси непознатата германска фармацевтска компанија ја разви првата одобрена мРНА (mRNA) вакцина против ковид и значително го промени текот на глобалната пандемија. Бионтек (BioNTech), која повеќе од една деценија ја развиваше мРНА (mRNA) технологијата за лекување рак без значителен комерцијален интерес, во партнерство со Фајзер (Pfizer) ја пласираше вакцината „Комирнати“ (Comirnaty) во рекордно време, што ѝ донесе светска слава.

Денес, компанијата со седиште во Мајнц се соочува со сериозни предизвици. На 5 мај компанијата соопшти дека затвора производствени капацитети во Германија и Сингапур и спроведува мерки за намалување на трошоците по квартална нето-загуба од 532 милиони евра. Истовремено, се очекува заминување на визионерските основачи Угур Шахин и Озлем Туреџи. Вкупно, околу 1.860 работни места се доведени во прашање.

Компанијата која произведе милијарди дози вакцини и помогна да се спасат милиони животи, сега ризикува да биде запаметена како пример за успех кој не успеал да се повтори.

Причини за кризата и контроверзи околу КјурВак

Финансиските аналитичари посочуваат дека проблемите на Бионтек произлегуваат од очекуваниот крај на привремените приходи од пандемијата, кои од крајот на 2020 година донесоа десетици милијарди евра. Истовремено, високоризичната природа на биотехнолошките истражувања и економските притисоци во Германија – високи трошоци за работна сила и енергија, како и административни пречки – ја открија ранливоста од зависноста од еден главен производ. 

Побарувачката за вакцината против ковид опадна побрзо од очекувањата. Во првиот квартал од 2026 година, приходите изнесуваат 118 милиони евра, што е пад од 35% во споредба со истиот период лани. Компанијата предвидува натамошен пад на приходите од вакцини и на европскиот и на американскиот пазар.

Бионтек во периодот на раст значително ги прошири производствените капацитети, кои сега остануваат неискористени. Поради тоа, компанијата најави дека целото производство на вакцини ќе му го препушти на партнерот Фајзер.

Дополнително, компанијата беше вклучена во контроверзи по преземањето на конкурентот КјурВак во декември 2025 година за 1,25 милијарди долари. КјурВак претходно ги тужеше Бионтек и Фајзер за повреда на патенти. Со преземањето, Бионтек ги прекина правните спорови и избегна потенцијални оштети во висина од милијарди евра. 

Сепак, одлуката за затворање на фабриката на КјурВак во Тибинген предизвика силни реакции. Градоначалникот Борис Палмер ја оцени стратегијата како „прво купи, па затвори“, додека синдикатите и стопанските комори предупредија на губење на знаење, патенти и висококвалификуван кадар.

Иднината без основачите и фокусот на терапии за рак

Заминувањето на Шахин и Туреџи, најавено за крајот на годината, отвора сериозни прашања за иднината на компанијата. Аналитичарите предупредуваат дека токму тие биле клучниот двигател на иновациите. По објавата, акциите на Бионтек паднаа за околу 18%.

Компанијата сега го пренасочува фокусот кон напредни мРНА терапии за рак, вклучително и соработка со други компании за третмани на рак на дојка, бели дробови и други видови рак. До крајот на годината се очекуваат 15 клучни клинички испитувања во трета фаза.

Извршниот директор во заминување, Шахин нагласи дека Бионтек ќе продолжи да ги забрзува стратегиските програми со цел научните достигнувања да се преточат во подобро преживување кај пациентите со рак.

Со пренесувањето на производството на вакцини на Фајзер и затворањето на дел од капацитетите, компанијата планира да заштеди околу 500 милиони евра годишно до 2029 година. Истовремено, Бионтек ќе задржи мал удел во новиот стартап на своите основачи, кој ќе развива нова генерација мРНА технологии.