Во подрумите на американската централна банка ФЕД во Њујорк има големи германски резерви на злато. Дали ова богатство е безбедно од евентуален пристап на американската влада во мандатот на претседателот Трамп? Прашања и одговори во дебатата околу можноста златните прачки да бидат вратени назад во Германија.

Чии се германските златни резерви?

Златните резерви се сопственост на Германската Бундесбанка. Тие служат за зачувување на стабилноста на вредноста на парите. Иако германскиот Бундестаг може да „расправа за иднината на резервите и за нивното обезбедување“, како што бараат неколку политичари, конечната одлука за местото на складирање ја носи Бундесбанката.

Каде се чуваат германските златни резерви?

Со околу 6000 тони, трезорот на американската централна банка (ФЕД) во Њујорк е најголемото складиште за државно злато во светот. Според Бундесбанката, германските златни резерви изнесуваат вкупно 3350 тони.

Од нив, 1236 тони (37 проценти), во вредност од околу 160 милијарди евра, се чуваат во ФЕД во Њујорк. Во Банката на Англија во Лондон се чуваат дополнителни 13 проценти, а остатокот е во Бундесбанката во Франкфурт (50 проценти).

Зошто толку многу германско злато се наоѓа во САД?

Резервите потекнуваат од времето на светскиот монетарен систем Бретон Вудс, основан во 1944 година. Овој систем, создаден од САД, предвидуваше фиксен курс на сите валути во однос на американскиот долар. Германија се приклучи во 1952 година.

Во периодот на т.н. економско чудо во 1950-тите и 1960-тите години, германските извозни суфицити во долари беа разменувани за злато. Златото, од практични и финансиски причини, беше складирано директно таму.

Покрај тоа, за време на Студената војна постоеја и безбедносни размислувања: златото требаше да се чува далеку од Советскиот Сојуз.

Дали складирањето на златни резерви во странство е ризично?

Складирањето во странство може да носи ризици. Чест пример е Венецуела.

Банката на Англија во 2018 година ѝ забрани на владата во Каракас пристап до венецуелското злато складирано во Лондон. Причини беа финансиските санкции против режимот на претседателот Мадуро.

Освен тоа, за Банката на Англија беше нејасно кој е овластен да располага со резервите, бидејќи на крајот од јануари 2019 година британската влада — заедно со САД и делови од ЕУ — го призна опозицискиот политичар Хуан Гуаидо за „привремен претседател“ и му ја ускрати легитимноста на Мадуро.

Постои ли ризик за германското злато во САД?

Стручната јавност е поделена. Многумина се залагаат за враќање на златото поради губење доверба во американската влада.

Според стратегот Штефан Рисе од инвестициската компанија Акатис, можно е Трамп да каже: „Не сте инвестирале доволно во одбрана“, и да бара сметките да се порамнат со германското злато.

Претседателот на економскиот институт ЗЕВ, Ахим Вамбах, исто така смета дека „САД моментално не се сигурен партнер за ЕУ“.

Други го сметаат тоа за претерано. Поранешниот член на управата на Бундесбанк, Јоханес Берман, смета дека доколку САД би го задржале туѓото злато, Њујорк би ја загубил улогата на светски центар за трговија со злато.

И претседателот на Бундесбанката, Јоахим Нагел, не гледа ризици. Тој изјави: „Не се сомневам дека нашето злато во ФЕД е и понатаму безбедно чувано. Тоа се валутни резерви со посебен заштитен статус.“

Дали Германија претходно вратила злато од странство?

Да. Поради светската финансиска криза од 2008 и кризата на еврозоната во 2010 година, Бундесбанката помеѓу 2013 и 2017 година во Франкфурт премести околу 300 тони од САД и 374 тони од Франција.

Дали и други земји ги повлекле своите резерви од САД?

Да. Во 2014 година холандската централна банка повлече околу 122 тони од Њујорк. Австрија и Белгија ја преиспитаа својата стратегија за складирање, а Унгарија и Полска од 2018 година ги зголемија сопствените резерви и вратија резерви дома.

Може ли златото да помогне за стабилизирање на државниот буџет?

Иако е тешко резервите да се користат на овој начин, некои држави веќе го прават тоа. Русија, според локални медиумски извештаи, продавала резерви за финансирање на буџетот. Од руската инвазија на Украина во 2022 година, златото во Националниот фонд за благосостојба паднало од 405,7 на 173,1 тон.

Според платформата Голдрепортер, Турција, Узбекистан и Казахстан исто така редовно користат злато за ликвидност.

Во Италија, партијата „Браќа на Италија“ бара резервите да се прогласат за јавно добро — нешто за кое експертите предупредуваат дека може да им овозможи на идните влади полесно да го користат златото за отплата на долгови, или финансирање на буџетот. Таков политички пристап би ја нарушил довербата на меѓународните инвеститори.

Овој текст првично е објавен на ДВ на германски јазик