Кина се соочува со сериозна демографска криза и презема радикални мерки за да го поттикне наталитетот. Од почетокот на новата година, на кондоми и контрацептивни средства ќе се применува данок на додадена вредност од 13%. Владата очекува дека оваа мерка ќе ја намали употребата на заштита и ќе охрабри повеќе парови да имаат деца.

Демографски пад и алармантни бројки

Според Националниот завод за статистика, бројот на новородени во Кина бележи драматичен пад. Во 2019 година се родиле 14,7 милиони деца, а во 2024 само 9,5 милиони. Светската здравствена организација предвидува дека до 2050 година кинеската популација ќе се намали за 11%, а структурата ќе биде доминирана од постари лица и мажи. Индија веќе ја престигна Кина и стана најнаселена земја во светот.

Од политика „едно дете“ до „три деца“

Кина долги години ја спроведуваше политиката „едно дете“,која вклучуваше присилни абортуси и административни санкции. Во 2016 беше воведена политика „две деца“, а во 2021 голем исчекор – политика „три деца“, придружена со социјални мерки за поддршка на семејствата. Сепак, резултатите се ограничени, па владата сега се обидува со нови економски поттици.

Мерките вклучуваат бесплатно или многу евтино породување во одредени провинции, годишен додаток од 428 евра за секое дете под три години и план до 2026 породувањето да биде целосно бесплатно за семејствата. Дополнително, цената на кондомите ќе се зголеми – пакување од три парчиња ќе чини 7,44 евра наместо досегашните 6,59. Експертите предупредуваат дека ефектот ќе биде ограничен, бидејќи трошоците за одгледување дете се многу поголеми од цената на контрацептивите. 

Критики и ризици 

Одлуката предизвика жестоки критики на социјалните мрежи. Главниот приговор е дека мерката може да поттикне ширење на сексуално преносливи болести. Минатата година во Кина биле дијагностицирани 670.000 случаи на сифилис и 100.000 на гонореја.

Хрватска, пак, се соочува со сопствена демографска криза и применува различни решенија. Родителите во Загреб добиваат еднократна помош од 600 евра по дете, а некои градови нудат субвенции за вештачко оплодување до 2.000 евра. Локалните самоуправи даваат бонуси за брак и новородени, кои во некои случаи достигнуваат и 7.963 евра за шесто дете.

Јужна Кореја има најниска стапка на наталитет во светот – во 2024 година жените во просек родиле само 0,75 деца. Владата инвестирала над 229 милијарди евра во кампањи за поттикнување на раѓање, но резултатите се минимални. Наспроти тоа, земји како Нигер, Ангола и ДР Конго бележат највисоки стапки на наталитет, иако се соочуваат со екстремна сиромаштија.

Заклучокот на експертите е јасен: економските мерки како данок на кондоми имаат ограничен ефект. За да се реши демографската криза, потребни се долгорочни стратегии кои ќе ги адресираат економските, културните и социјалните фактори што влијаат на одлуката за создавање семејство.