Доста голем прием за поранешен водач на една исламистичка милиција: Владиниот округ околу седиштето на кабинетот на канцеларот во центарот на Берлин беше во голема мера затворен во понеделникот, а сирискиот привремен претседател Ахмед ал-Шара беше примен од германскиот канцелар Фридрих Мерц и германскиот претседател Франк-Валтер Штајнмајер.

Меѓутоа, ова не им се допадна на сите во политичкиот Берлин. Најтиражниот таблоид во земјата, Билд, во понеделникот забележа дека лидерот на земјата разурната од граѓанска војна престојува во хотел со пет ѕвездички во германската престолнина. Насловот на статијата гласеше: „Најконтроверзната државна посета на годината“. Весникот, исто така, тврди дека во неделата во хотелот, ал-Шара го славеле ентузијастички поддржувачи кои извикувале „Алаху Акбар“ („Бог е најголем“).

Одење по жица за германската влада

За германската влада, оваа посета навистина претставува одење по тенка жица. Ал-Шара се смета за одговорен за тешки кршења на човековите права од периодот пред падот на долгогодишниот владетел Башар ал-Асад на крајот на 2024 година, а делумно и од времето потоа. Овој 43-годишник претходно командуваше со фронтот Ал-Нусра, некогаш поврзан со терористичката мрежа Ал Каеда. 

Сепак, портпаролите на германската влада со денови нагласуваа: сегашниот привремен претседател е главен соговорник за германската влада. Така и за канцеларот Фридрих Мерц, кој го прими новиот моќен човек на Сирија во раните попладневни часови, додека хеликоптери гласно кружеа над седиштето на канцеларскиот кабинет.

Ал-Шара потоа ја изрази својата благодарност на прес-конференцијата со Мерц за пријателството на Германија кон Сиријците по избувнувањето на граѓанската војна пред повеќе од десет години: „Ги отворивте вратите за повеќе од еден милион Сиријци кои избегаа. Им овозможивте да најдат безбедност тука и да ги обноват своите животи“.

Мерц: „80 проценти од Сиријците во Германија треба наскоро да се вратат“

Канцеларот многу брзо се префрли на еден од главните интереси на германската влада во однос на Сирија: можното враќање на многу бегалци. „Знам: повеќето сириски жени и мажи кои најдоа засолниште во Германија сакаат да се вратат во својата татковина, сакаат да ја обноват“, рече Мерц.

Ал-Шара, според Мерц, го уверил дека овие луѓе се добредојдени во Сирија. Сега, заедничка германско-сириска работна група ќе работи под голем притисок на прашања како што се изградба на болници, водоснабдување и враќање на бегалците. Подоцна, Мерц додаде дека околу 80 проценти од сириските мажи и жени во Германија треба да се вратат во својата татковина во наредните три години.

Опозициските Зелени остро ја критикуваа оваа најава на канцеларот. Претседателката на партијата, Франциска Брантнер, во првата реакција рече дека канцеларот „едноставно ја изнел бројката“, наместо да зборува за проблемите што сè уште постојат. Таа истакна дека многу бегалци „денес длабоко се вкоренети кај нас“. Исто така, „многумина работат во системски важни занимања“.

Владини поделби: Мерц и Добринт за депортации, Вадефул против

Прашањето за враќањето на околу еден милион Сиријци кои живеат во Германија предизвика конфликти во владата пред неколку месеци. Околу 700.000 од нив имаат статус на заштита, а повеќето пристигнаа по почетокот на сириската граѓанска војна во 2011 година.

Канцеларот Мерц, а особено неговиот министер за внатрешни работи, Александар Добринт, тврдат дека откако привремениот претседател ја презеде власта, граѓанската војна во суштина е завршена и дека луѓето треба да се вратат во својата татковина и да останат таму. 

Но, министерот за надворешни работи Јохан Вадефул не го делеше ова мислење во 2025 година. На крајот на октомври минатата година, за време на посетата на уништено предградие на Дамаск тој рече: „Луѓето тука навистина тешко можат да живеат достоинствено“. 

Ова предизвика жестоки критики од конзервативните политичари. Подоцна, Вадефул наводно изјавил на состанокот на заедничката парламентарна група на ЦДУ/ЦСУ дека Сирија денес изгледа полошо од Германија во 1945 година по Втората светска војна.

Граѓанските организации: Водете разговори и вршете притисок за заштита на малцинствата

Претставници на две невладини организации активни во Сирија се огласија рано утрото во Берлин. Нивната порака: и покрај сите критики кон привремениот претседател, исправно е што германската влада го прима. Ова го кажа Софи Бишоф од организацијата Посвои револуција, основана по востанието во Сирија во 2011 година. Но, таа додаде дека состојбата на граѓанското општество е сè уште тешка: „Дури и по падот на режимот на Асад, имаше ужасни репресии“.

Фархад Ахма, директор на организацијата ПЕЛ-цивилни бранови, ја советуваше германската влада активно да се вклучи во обновата на Сирија и да ја повика новата влада да не ги потиснува малцинствата како Курдите - поради сопствен интерес: „Сирија е важна за Германија за да се воспостави мир во регионот и да се спротивстави на тероризмот. А ова ќе се реши само ако земјата стане дом за сите слоеви на населението“. 

А што им советува на своите сонародници? Дали треба да се вратат во Сирија? Ахма верува дека дури и посетата е значајна: „За многу Сиријци кои со децении живеат во егзил, ова е историски момент - повторно да ја посетат земјата по падот на режимот и да видат дека го нема повеќе“.

Сепак, ова може да претставува проблем за многу Сиријци кои побегнаа во Германија: ако се вратат, дури и за кратко време, ризикуваат да го изгубат статусот на заштита.

Критички гласови од опозицијата

Од опозицијата стигнаа критики за посетата на ал‑Шaraa. Пратеничката на Зелените, Луизе Амтсберг, изјави дека Мерц ја свел својата политика кон Сирија „на прашањето за депортациите и ја игнорирал реалната состојба на терен“. За новинската агенција АФП Амтсберг рече: „…воената ескалација на североистокот на земјата и неодамнешните масакри врз малцинствата во други делови на земјата јасно покажуваат: Сирија не е безбедна.“

Партијата Левица во врска со посетата на сирискиот лидер зборуваше за „скандал“. И организацијата за заштита на бегалци Про Азил соопшти дека стравува оти за германската влада, кога станува збор за Сирија, во фокусот стои целта што повеќе луѓе да бидат вратени во нивната татковина.