Фридрих Мерц веќе трет пат беше гостин кај американскиот претседател Доналд Трамп во Белата куќа – и уживал во заедничка работна вечера „во добра атмосфера“, рече канцеларот во интервју за информативната емисија „Тагестемен“ на првиот канал на германската телевизија.

За нападот врз Иран тој изјави дека и американската влада и Израел имале добри причини за тоа: „Иран беше на чекор до поседување нуклеарно оружје. И носечките ракети и облагородениот материјал се докажано присутни – можеби само неколку недели пред склопување на нуклеарни оружени системи. Во тој поглед, постои причина за интервенцијата, по децении преговори“, рече Мерц. Тој додаде дека се правеле обиди за дипломатија, но тие не донесле никаков резултат.

„Што следува потоа?“

На прашањето дали Трамп, од негова перспектива, успеал убедливо да го оправда воениот напад, Мерц одговори дека сè уште гледа „неколку отворени прашања“. Воената акција не била без ризик. „Постои пред сè прашањето: Што следува потоа? Дали има стратегија за идното раководење со Иран?“

Овие прашања очигледно сè уште не се целосно одговорени, рече канцеларот.

Мерц потсети дека Иран има „структура развивана со децении“ со 200.000 револуционерни гардисти и милион милиции. И двата состави не се само силно вооружени, туку се и зависни од економската поврзаност во земјата и економските ресурси.

„Меѓународното право не е застарен модел“

Прашањето за меѓународното право, кое според критичарите е прекршено со нападот на САД и Израел врз Иран, Мерц го одговори со контрапрашање: „Што треба да се прави во ситуација кога децении се преговарало врз основа на меѓународното право, а другата страна не само што не е подготвена да склучи договор, туку напротив – постојано го проширува своето нуклеарно оружје?“

Може да има и момент кога е предоцна, рече Мерц: „И не сакам да бидам соодговорен за момент кој бил предоцна. Тогаш еден ден нема да нè прашуваат дали сме направиле сè во согласност со меѓународното право, туку ќе нѐ прашаат зошто не сте го спречиле тоа порано?“

Меѓународното право, сепак, не е застарен модел, вели германскиот канцелар. „Како Сојузна Република Германија секогаш сакаме да укажеме дека сакаме почитување на правилата на меѓународното право“, рече Мерц. „Не мериме со двојни стандарди.“ Но мора да се постави и прашањето што да се прави „кога правилата на меѓународното право ги достигнуваат своите граници и се соочуваме со противници кои не се подготвени да ги почитуваат тие правила“.

„Не можеш да склучиш изолиран договор со Германија“

Острата критика што Трамп ја упати кон Шпанија во присуство на Мерц, тој се обидел да ја разјасни при вечерата која следувала потоа. Шпанија им забрани на САД да користат воздухопловни бази на нејзина територија. Трамп за тоа рече дека никој не може да им наложи на САД што да прават и дека, доколку сакаат, можат да ги користат шпанските бази и без дозвола. Дополнително, тој му наредил на министерот за финансии, Скот Бесент, да ги прекине „сите договори“ со Мадрид.

Мерц во разговорот за „Тагестемен“ се согласи со критиката кон Шпанија – но само во однос на нејзиното одбивање да се придржува кон заедничката цел на НАТО за одбранбените издатоци. Но тој решително се спротивстави на Трамповите закани за прекин на економските односи. „Многу јасно му кажав: Не можеш да склучиш изолиран договор само со Германија или со цела Европа, но да ја исклучиш Шпанија.“

Тој, исто така, му ставил до знаење на американскиот претседател дека сака царинскиот договор меѓу САД и ЕУ, постигнат во јули 2025 година, да стапи во сила како што е планирано. „Бидејќи неизвесностите од двете страни на Атлантикот се големи.“ Во контекст на неодамна најавените дополнителни 10 проценти царини од страна на Трамп, канцеларот рече: „Ние плаќаме 15 проценти царини, Американците нула. Полошо за нас не може.“ Тоа му го кажал на Трамп пријателски и мирно.

Поглед на картата на Украина

Во Белата куќа, Мерц исто така укажал на тоа дека напорите за ставање крај на војната во Украина не смеат да се заборават. Тој заедно со Трамп погледнал на карта на Украина. „И тоа, мислам, беше важно.“

Тој уште еднаш му појаснил на претседателот: „Фронтовската линија што Украина ја држи мора да остане и не смее да се помести кон запад во корист на Русија, на сметка на Украина.“ Ако таа линија падне, „патот кон Киев е отворен“.

Мерц ја нагласил и важноста на Одеса како украински пристап до Црното Море. Тоа мора да остане. „Можеби придонесов за малку подобро разбирање на локалните околности“, рече Мерц.