Нобеловата награда за хемија за истражувачи на материјали
8 октомври 2025
Ова е третото признание во годинешната серија на Нобелови награди: Нобеловата награда за хемија. Притоа годинава станува збор за материјали кои, на пример, можат да ги филтрираат загадувачите од воздухот и од водата: таканаречените метално-органски мрежни соединенија. За истражувањата во оваа област, Сусуму Китагава од Универзитетот во Кјото во Јапонија, Британецот Ричард Робсон од Универзитетот во Мелбурн во Австралија и Јорданецот Омар Јаги од Универзитетот во Калифорнија во САД добија признание од Шведската академија на науките во Стокхолм.
Поточно, станува збор за метали со мали празни простори во кои можат да се складираат други молекули, но и повторно да се ослободат. На овој начин, може да се постигнат целни ефекти. Наодите на Робсон, Китагава и Јаги се надополнуваат едни со други и даваат поттик за размислување за други истражувачи и развивачи. Можностите за примена се движат од добивање вода од пустинскиот воздух, преку екстракција на јаглерод диоксид, до складирање на отровни гасови.
„Се чувствувам длабоко почестен“, рече Китагава, кој се придружи на прес-конференцијата на Академијата на науките преку телефон. Тој рече дека е задоволен што открива сè повеќе можности за вмрежување. Неговиот сон е лесно да го раздвои воздухот на неговите компоненти, меѓу другото, за да можат да се користат во обновливи извори на енергија.
Откритија од најголема корист за човештвото
Како и другите Нобелови награди, и оваа за хемија е високо дотирана. Добитникот или добитниците ќе добијат единаесет милиони круни, што е околу 998.000 евра.
Основоположник на наградата бил пронаоѓачот на динамитот, Швеѓанецот Алфред Нобел (1833-1896). Неговата идеја била да им оддаде почит на истражувачите чии откритија најмногу му користеле на човештвото во претходната година. Така тоа Нобел го одредил во својот тестамент.
Церемонијалното врачување на медалите и плакетите традиционално се одржува на денот на неговата смрт, 10 декември. Минатата година, тројца истражувачи од САД и Велика Британија беа наградени за нивниот придонес во дешифрирањето на протеинските структури.