Орбановиот пад не е само крај на една политичка ера во Унгарија, туку и силен потрес за регионалната политичка мрежа со оска Орбан–Додик–Вучиќ. Промената на власта не ја погодува само Будимпешта, туку и сите оние чии политички позиции Виктор Орбан со години ги бранеше.

Орбан и Милорад Додик подолг период градеа однос кој ја надминуваше вообичаената дипломатска соработка. Унгарскиот премиер доаѓаше во Бања Лука и во Република Српска како политички партнер кој отворено го оспоруваше дел од западниот пристап кон регионот. Од друга страна, Додик во Орбан гледаше европски лидер подготвен да ги релативизира притисоците од Сараево, Брисел и западните престолнини. Во тој контекст, унгарската поддршка немаше само симболична тежина, туку претставуваше и конкретен инструмент за влијание преку кредити, инвестиции и енергетски аранжмани.

Политика и финансии

Врската меѓу  Виктор Орбан  и Додик не беше само реторичка, туку и јасно политичко-финансиска. Унгарија најавуваше и финансираше проекти во Република Српска, меѓу кои три проекти вредни повеќе од 100 милиони евра: Ветропаркот Хргуд, хидроелектраната на Требишњица и постројка за преработка на отпадни води во Градишка. Се зборуваше и за директна поддршка во енергетски проекти вредни стотици милиони долари. Со изборниот пораз, реално е да се очекува дека таа насока на унгарската политика, под водство на Петер Маѓар, би можела значително да се промени.

Додик порачува дека  Република Српска ќе остане благодарна за сè што Орбан направил,  нагласувајќи дека ја разбира нејзината позиција. Тој смета дека започнатите проекти нема да бидат стопирани и потенцира дека евентуален прекин би бил едностран потег од унгарска страна.

„Ако дојде до прекин, тоа ќе биде едностран прекин од унгарска страна. Ние од наша страна продолжуваме ако е можно. Ако не, без тоа живеевме и пред пет-шест години“, вели Додик.

Нова политичка реалност и регионални последици

Орбановиот пораз најсилно ги погодува токму оние актери кои во него гледаа претставник на „алтернативниот Запад“. За Додик, тоа значи губење на важна меѓународна поткрепа во момент кога секоја надворешна поддршка му е значајна, особено по бројните кризи и спорови со институциите на  БиХ.

За  Александар Вучиќ  пораката е слична. Исчезнува еден од клучните лидери во  ЕУ  кој служеше како пример дека е можна политика на балансирање меѓу Брисел, Москва и националните интереси.  Србија  дополнително го носи и товарот од претходните договори, меѓу кои и продажбата на дел од Нафтната индустрија на Србија на унгарскиот МОЛ.

Новата политичка реалност не значи дека сите врски ќе згаснат преку ноќ, но значи промена во атмосферата. Новата власт во Будимпешта веројатно ќе се ориентира кон поинституционализиран пристап кон регионот, наместо кон лични сојузи.

Новинарот Горан Дакиќ оценува дека евентуално дистанцирање од Орбановиот модел би ги лишило Додик и Вучиќ од наративот за меѓународна поддршка што често го користеа во внатрешно-политички цели.

Во Федерацијата БиХ и во дипломатските кругови во Сараево, односот кон Орбан беше резервиран, а често и критичен, особено по неговата отворена поддршка за Додик. Таму неговиот пад се доживува како слабеење на политика што предизвикуваше тензии во земјата.

Шефот на дипломатијата на БиХ, Елмедин Конаковиќ, изјави дека се отвора ново поглавје во односите со Унгарија, засновано на заемно почитување и европски вредности. Честитки за изборната победа на Петер Маѓар упатија и лидерот на ХДЗ БиХ Драган Човиќ, како и хрватскиот премиер Андреј Пленковиќ.

Политичка математика

Во суштина, проблемот за Додик и Вучиќ не е само во еден изгубен избор, туку во губењето партнер кој им даваше европска легитимација.  Со Орбановиот пораз се стеснува кругот на такви сојузници,  а политичката цена на тоа станува сè повисока.

Политичкиот аналитичар Фарук Кајтаз смета дека сè што ќе следи не може да биде полошо од  политиката што Орбан ја водеше во регионот. Сепак, дел од политичарите во Република Српска веруваат дека победата на Петер Маѓар е продолжение на истата линија.

Претседателот на Народното собрание на Република Српска, Ненад Стевандиќ, оценува дека Орбан изгубил битка, но поставил темели на европскиот суверенизам и дека неговиот наследник е „ученик“ на таа политика. Одговорот дали тоа навистина е така, се очекува по формирањето на новата власт во Унгарија.