На 8 декември 2024 година падна режимот на Башар ал Асад, со што заврши повеќе од половина век автократско владеење на семејството Асад. Една година подоцна, Сирија се наоѓа на клучна раскрсница. Иако има напредок во надворешната политика и делумно во институционалните реформи, секојдневниот живот на граѓаните останува тежок, а земјата се соочува со сериозни безбедносни, економски и инфраструктурни предизвици.

Безбедност и стабилност

Главниот град Дамаск денес е релативно мирен, но земјата останува фрагментирана. Се случуваат судири меѓу новата влада и различни групи, вклучувајќи Курди и Друзи, додека остатоците од режимот на Асад и заканата од „Исламска држава“ ја поткопуваат стабилноста. Европската агенција за азил предупредува на беззаконие, криминал и одмаздничко насилство, што покажува дека новата власт сè уште нема целосна контрола.

Транзициска правда

Транзициската правда е еден од најголемите предизвици. Владата формира две комисии – една за пронаоѓање на исчезнатите лица и друга за истрага на злосторствата на режимот. Напредокот е ограничен поради слабата поддршка од централната власт, а меѓународните организации критикуваат што се истражуваат само злосторствата на Асад, додека се игнорираат оние на други вооружени групи.

На политички план, Сирија одржа првите релативно слободни парламентарни избори, но демократизацијата е далеку. Привремениот претседател Ахмед ел Шара останува на функцијата додека не се усвои новиот устав. Аналитичарите предупредуваат дека е прерано да се зборува за вистинска демократија, иако новите институции претставуваат скромен напредок.

Надворешната политика е област во која Сирија бележи најголеми промени. Земјата повторно отвора амбасади и воспоставува контакти со големите сили. Ел Шара, некогаш санкциониран и поврзуван со терористички групи, годинава зборуваше на Генералното собрание на ОН и ја посети Белата куќа – прв сириски лидер што го направил тоа од 1946 година. Сепак, израелските воени упади на сириска територија го загрозуваат процесот на транзиција и ја разгоруваат регионалната нестабилност.

Повратници и инфраструктура

Многу Сиријци кои избегаа од војната сега се враќаат дома, но наоѓаат урнатини. Најновите бројки покажуваат дека околу 2,9 милиони Сиријци се вратиле - вклучувајќи околу 1,9 милиони внатрешно раселени лица и повеќе од еден милион повратници од странство. 

Според хуманитарните организации, повеќе од половина водоводна мрежа и 80% од електричната инфраструктура се уништени или нефункционални. Обновата ќе чини меѓу 250 и 400 милијарди долари. Сепак, има знаци на напредок: реновирани се стотици училишта, а производството на електрична енергија постепено се подобрува.

Економија

Економијата останува кревка. Четвртина од населението живее во екстремна сиромаштија, а граѓанската војна ја уништи индустријата. Светската банка предвидува раст од еден процент во 2025 година, а укинувањето на санкциите и најавените инвестиции од Саудиска Арабија и Катар носат надеж. Сепак, материјалниот напредок сè уште не се чувствува во секојдневниот живот на граѓаните.