Светското првенство во фудбал 2026 година предизвикува жестоки критики уште пред да започне. Политиките на  Доналд Трамп, комерцијализацијата од страна на ФИФА, проширувањето на турнирот и еколошките последици отвораат сериозни прашања.

Политичка неутралност на ФИФА?

Во месеците пред почетокот на првенството, често се посочува дека  ФИФА под водство на претседателот Џани Инфантино покажува невообичаена блискост со Доналд Трамп. Инфантино повеќепати се појавуваше заедно со американскиот претседател.

Тој, меѓу другото, седеше на бината за време на мировен совет на Трамп, со црвена капа, демонстрирајќи ја својата наклонетост, и му ја додели на американскиот претседател наградата „ФИФА за мир“ за време на извлекувањето на групите. Ова признание беше создадено како замена за Нобеловата награда за мир, која Трамп не ја доби, иако самиот се сметаше за најсоодветен кандидат.

Според сопствените статути, ФИФА треба да биде политички неутрална, но Инфантино сѐ повеќе ја интерпретира својата улога на политички начин, што создава впечаток дека меѓународната спортска политика се поврзува со државни интереси.

Дополнителна тензија предизвикува фактот што  САД се во  воен конфликт со Иран. Досега никогаш не се случило домаќин на Светско првенство да биде во војна со земја учесник на турнирот.

Ограничувања за навивачите

Строгите правила за влез во САД  сѐ уште еден извор на критика. Поради заострените визи, навивачи од неколку земји практично се исклучени од натпреварите.  За Иран и Хаити важи целосна забрана за влез на гледачи –дозволено е само влегување на репрезентациите и нивните тимови.

Навивачите од Сенегал и Брегот на Слоновата Коска речиси немаат шанса да добијат визи, бидејќи туристичките дозволи за нив се значително ограничени, делумно поради претходни злоупотреби на престојот од некои патници.

Во одреден период, американската влада воведе депозит до 15.000 долари за посетители од одредени држави, кој би им бил вратен по напуштање на земјата. Иако мерката беше укината за многу носители на билети непосредно пред турнирот, таа покажува колку силно безбедносната и миграциската политика влијае на ова првенство.

Покрај тоа, строгата имиграциска политика и  можните акции на службата ИЦЕ  создаваат несигурност. Владата не исклучи можност за контроли или апсења дури и околу стадионите. Организациите за човекови права предупредуваат на „одвратувачки ефект“, особено врз навивачите од мигрантски заедници, од кои дел веќе решиле да не патуваат.

Екстремно високи цени на билетите

Продажбата на билети за  СП во фудбал 2026 се оценува како силно комерцијализирана. Уште од старт, цените беа исклучително високи – за многу места се бараа неколку илјади долари, додека премиум билетите за финалето чинеа околу 11.000 долари.

ФИФА за првпат воведе „динамичко формирање цени“, што значи дека цените значително варираат во зависност од побарувачката. Како резултат, навивачите плаќаат различни суми за исти места.

Дополнително, има извештаи дека купувачите добивале полоши места на трибините од избраните. Навивачките организации и здруженијата за заштита на потрошувачите ја обвинуваат ФИФА за нетранспарентност и нефер продажба и поднесоа жалба до Европската Унија. Обвинителствата во Њу Џерси и Њујорк најавија истрага.

Дури и неколку недели пред почетокот, многу натпревари не беа распродадени. На 28 мај најевтиниот билет за финалето чинеше 8.625 долари. За лица во инвалидски колички билетите започнуваа од 10.350 долари, додека најексклузивните места достигнуваа цена од 690.000 долари.

ФИФА исто така управува со сопствена платформа за препродажба, при што зема 30 проценти провизија од секоја трансакција. Критичарите сметаат дека финансискиот интерес е во преден план, а многу навивачи се исклучени поради цените.

Проширување на турнирот на 48 репрезентации

За првпат, Светското првенство ќе има 48 наместо 32 тимови. Бројот на натпревари се зголемува од 64 на 104.

Експертите предупредуваат дека ова може да го намали квалитетот на натпреварите, бидејќи ќе учествуваат повеќе послаби репрезентации. Истовремено, полесно е да се стигне до елиминациската фаза, бидејќи покрај првите две екипи од групите, понатаму ќе одат и осумте најдобри третопласирани.

Новитет е и шеснаесетфинале, бидејќи 32 тимови ќе ја минуваат групната фаза. Ова ја зголемува физичката оптовареност за играчите и трошоците за навивачите, додека на ФИФА ѝ отвора дополнителни можности за приходи.

Некои набљудувачи ја гледаат оваа реформа како политички мотивирана одлука: помалите конфедерации, чии гласови имаат голема тежина во структурата на ФИФА, имаат корист од дополнителните места. Ова покренува сомнежи дали спортските критериуми биле во преден план или дали претседателот на ФИФА, Инфантино, го протуркал проширувањето на првенството првенствено за да ја обезбеди својата моќ во рамките на светската федерација.

Климатски последици и одржливост

Иако ФИФА истакнува дека се залага за одржливост и заштита на климата, турнирот е остро критикуван поради влијанието врз животната средина.

Според студии, СП во фудбал 2026 би можело да генерира повеќе од девет милиони тони CO₂, главно поради големите растојанија и бројните летови. Ова е речиси еднакво на годишните емисии на Кипар.

Екологистите предупредуваат дека ова може да биде „најштетното светско првенство за климата“ во историјата.

Проблемите продолжуваат и на локално ниво. Многу стадиони се надвор од градовите и слабо поврзани со јавен транспорт. Цените за превоз значително се зголемија – патувањето со воз до стадионот „МетЛајф“ во близина на Њујорк достигнуваше 150 долари.

По притисок од навивачите, организаторите ја намалија цената на 98 долари, а шатл-автобусите сега чинат 20 долари наместо 80.

Паркирањето исто така е скапо и се движи од 75 до 300 долари, во зависност од натпреварот. Исклучок е Бостон, каде недостасуваат поевтини алтернативи.

Критичарите заклучуваат дека постои противречност помеѓу климатските ветувања и реалноста: структурата на турнирот ги тера навивачите на патувања што ја загадуваат околината, и притоа ги прави и поскапи.