Zamek Wartburg koło Eisenach w Turyngii stał się słynny jako miejsce schronienia niemieckiego reformatora Kościoła, Marcina Lutra, gdzie przetłumaczył on w ciągu zaledwie dziesięciu tygodni Nowy Testament z języka greckiego na niemiecki, dając tym samym zaczątek jednolitemu niemieckiemu językowi pisanemu. Azylu udzielił mu wówczas książę saski i Fryderyk II Mądry. Około pół miliona turystów zwiedza co roku Zamek Wartburg, który UNESCO wpisało w 1999 roku na listę Swiatowego Dziedzictwa Kulturowego. Wszyscy zwiedzający chcą zobaczyć przede wszystkim skromną i ubogą izbę na zamku, w której Luter dokonał przekładu Biblii.

Co należy wiedzieć o Biblii Lutra?

Fundacja Wartburg zorganizowała specjalną wystawę poświęconą Biblii Lutra i historii jej powstania. Swoje szybkie rozprzestrzenianie się Biblia ta zawdzięcza wynalezieniu druku przez Jana Gutenberga z Moguncji, który doprowadził w Europie do prawdziwej „rewolucji medialnej”. „Ta jedna księga powinna zajmować język, oczy, ręce, uszy i serca wszystkich ludzi” – tak brzmi tytuł wystawy opierający się na słynnym zdaniu twórcy reformacji, jakie napisał on w liście do jednego z członków Zakonu Augustiańskiego, do którego Marcin Luter początkowo również należał.

Na wystawie można oglądać prawdziwe skarby bibliofilskie, między innymi kosztowne i wspaniałe biblie książąt niemieckich oraz oryginalne manuskrypty Lutra. Pierwsza Biblia Lutra została wydrukowana na Zamku Wartburg i zawiera wiele odręcznych notatek i uwag na marginesie, sporządzonych zarówno przez Lutra, jak i przez jego przyjaciół i powierników, Melanchtona i Bugenhagena.

Pierwsza Biblia niemiecka i niemczyzna Lutra

Zaraz na samym początku wystawy jej organizatorzy wyjaśniają pewne zasadnicze nieporozumienie: Biblia Lutra nie była pierwszym tłumaczeniem Pisma Swiętego na język niemiecki. Od wynalezienia druku w połowie XV wieku do czasu przekładu Lutra ukazała się ona drukiem po niemiecku aż 18 razy. Zasługą twórcy reformacji było jednak to, że chciał napisać Biblię, którą można było czytać w całych Niemczech, we wszystkich częściach tego kraju, w których mówi się różnymi dialektami. Wcześniejsze przekłady, napisane sztucznym językiem, były dla zwyczajnych ludzi trudno zrozumiałe. Natomiast Luter chciał „patrzeć, jak mówi lud” i dlatego używał dosadnych, obrazowych i powszechnie zrozumiałych sformułowań. To właśnie osiągnięcie wyróżnia tego reformatora, co po kilku stuleciach największy poeta niemiecki Jan Wolfgang Goethe tak oto podsumował: „Niemcy stały się narodem dopiero wraz z Lutrem."

Izba Lutra punktem kulminacyjnym wystawy na Zamku Wartburg

W dalszej części wystawy prezentowane są również współczesne wydania Biblii, w tym również bardzo słynne, sporządzone przez wiedeńskiego architekta Friedensreicha Hundertwassera. Punktem kulminacyjnym jest jednak izba Lutra. Przewodniczka Hendrike Doebert pokazywała ją również wojownikom massajskim z Afryki oraz ewangelickim Aborygenom z Australii, którzy dotarli aż na Wartburg. Niektórzy ze zwiedzających padają wręcz przed tą izbą na kolana, łącząc się niejako duchem z reformatorem z Wittenbergi, którego idee rozprzestrzeniły się na cały świat w postaci wiary ewangelickiej.