Gdy rakiety atakują z dużej wysokości, Arrow 3 mógłby je unicestwić już na długo zanim ponownie wejdą w atmosferę ziemską. 3 grudnia 2025 r. nowy system obronny rozpocznie pierwszą fazę działania. Niemieckie siły zbrojne chcą być zdolne do zniszczenia rakiet balistycznych już na granicy przestrzeni kosmicznej. Tym samym Niemcy są pierwszym krajem poza Izraelem, który włącza Arrow 3 do swojego systemu obronnego.

Jego wprowadzenie jest odpowiedzią na rosyjską agresję przeciwko Ukrainie i rosnące zagrożenie ze strony nowoczesnych rakiet dalekiego zasięgu. Arrow 3 jest elementem nowej polityki bezpieczeństwa Niemiec, zainicjowanej w 2022 r. – tzw. Zeitenwende – która zakłada znaczny wzrost wydatków na obronność i budowę wielopoziomowej europejskiej obrony powietrznej.

Ryzyko bezpośredniego ataku rakietowego z dużej wysokości lub z kosmosu jest wprawdzie oceniane jako niewielkie dla Niemiec i Europy. Niemniej jednak państwa takie jak Rosja dysponują balistycznymi rakietami dalekiego zasięgu, które osiągają ekstremalne wysokości i w przypadku kryzysu mogą stanowić poważne zagrożenie.

Do tej pory Niemcy nie miały na to żadnej odpowiedzi militarnej. Od dawna analizy NATO ostrzegają przed luką w ochronie Europy. Arrow 3 ma ją wypełnić.

Hit-to-Kill: precyzja zamiast eksplozji

System obrony przeciwrakietowej Arrow 3 został opracowany wspólnie przez Izrael i Stany Zjednoczone i należy do najnowocześniejszych systemów na świecie, jeśli chodzi o obronę przed rakietami międzykontynentalnymi. Niemiecki system obrony powietrznej IRIS-T jest skuteczny na krótkie dystanse do około 15 kilometrów, amerykański Patriot – na średnie odległości do około 50 kilometrów – razem zabezpieczają one przestrzeń powietrzną do wysokości około 50 kilometrów.

Natomiast Arrow 3 chroni przed zagrożeniami dalekiego zasięgu i rakietami lecącymi na dużych wysokościach. Może przechwytywać atakujące rakiety na wysokości do 100 kilometrów – na granicy przestrzeni kosmicznej – i osiąga zasięg do 2400 kilometrów. Razem te trzy systemy tworzą wielowarstwową obronę przeciwrakietową.

Arrow 3 jest uważany za technologicznie wiodący, ale ma wysoką cenę: szacuje się, że pojedyncza rakieta przechwytująca Arrow 3 kosztuje kilka milionów euro. Patriot i IRIS-T są znacznie tańsze i w razie potrzeby mogą być używane w większej liczbie.

Arrow 3 działa na zasadzie tzw. hit-to-kill: nadlatująca rakieta nie jest niszczona przez materiały wybuchowe, ale przez bezpośrednie uderzenie. Pocisk przechwytujący trafia w cel na jego trajektorii lotu, zanim ponownie osiągnie atmosferę ziemską.

Powoduje to mniej odłamków niż w przypadku eksplozji ładunku wybuchowego, co zwiększa bezpieczeństwo nad obszarami zamieszkanymi. W tym celu system obronny wymaga precyzyjnego sterowania. Głowica bojowa posiada również własne czujniki do korekty celu podczas lotu.

Ochrona przed szybkimi rakietami balistycznymi

Podobnie jak Patriot, Arrow 3 składa się z trzech głównych elementów mobilnych: radaru wczesnego ostrzegania do szybkiego wykrywania trajektorii lotu, systemu dowodzenia do analizy zagrożeń w celu podjęcia decyzji o działaniach przechwytujących oraz mobilnej wyrzutni rakiet przechwytujących.

System ma przede wszystkim przechwytywać pociski balistyczne. Są to pociski, które po wystrzeleniu poruszają się po torze lotu w dużej mierze determinowanym przez grawitację. Najpierw są one przyspieszane przez silnik rakietowy, następnie wznoszą się na duże wysokości, a niektóre z nich mogą nawet osiągnąć przestrzeń kosmiczną. Na końcu spadają na swój cel.

W przeciwieństwie do pocisków manewrujących, które są aktywnie sterowane podczas całego lotu, pociski balistyczne są kierowane tylko w fazie startu. Są one szczególnie trudne do przechwycenia, ponieważ lecą bardzo szybko, pokonują duże odległości i wznoszą się wysoko w atmosferę. Nowoczesne pociski międzykontynentalne, takie jak na przykład rosyjski „Sarmat”, osiągają prędkość ponad 20 000 kilometrów na godzinę.

Pierwsza lokalizacja na wschodzie Niemiec

Pierwszą lokalizacją systemu obrony przeciwrakietowej jest lotnisko wojskowe Holzdorf koło Schönewalde na południe od Berlina, na granicy trzech wschodnioniemieckich krajów związkowych: Brandenburgii, Saksonii-Anhalt i Saksonii. Tutaj testowany jest personel, procedury i integracja z siecią obrony powietrznej NATO.

Holzdorf służy jako punkt wyjścia do budowy ogólnokrajowej tarczy ochronnej przeciwko rakietom dalekiego zasięgu. Dwie kolejne lokalizacje są planowane w Bawarii i Szlezwiku-Holsztynie. Pełną zdolność obronną system Arrow 3 ma osiągnąć od 2030 roku. Rozproszenie instalacji w kilku lokalizacjach ma zapewnić ochronę nawet w przypadku awarii poszczególnych komponentów.

System Arrow 3 został oficjalnie wprowadzony do służby przez Izrael na początku 2017 roku. W przeciwieństwie do znanego systemu obrony przeciwrakietowej Iron Dome („Żelazna kopuła”), który służy przede wszystkim do odpierania ataków rakietowych ze Strefy Gazy i Libanu, system Arrow 3 został opracowany specjalnie z myślą o rakietach dalekiego zasięgu.

Dzięki rozmieszczeniu w Niemczech system ten po raz pierwszy stanie się częścią europejskiego systemu obrony powietrznej European Sky Shield Initiative (ESSI), który został w dużej mierze zainicjowany przez Niemcy w październiku 2022 roku.

Największa transakcja zbrojeniowa między Niemcami a Izraelem

Pod koniec września 2023 r. Niemcy i Izrael sfinalizowały w Berlinie zakup systemu Arrow 3 – największej jak dotąd transakcji zbrojeniowej Izraela. Jej wartość wynosi około 3,3 mld euro. Część tej kwoty zostanie przeznaczona na pakiety serwisowe i wsparcia technicznego, które mają zapewnić działanie systemu przez dziesiątki lat.

Umowa ta to jednak coś więcej niż tylko transakcja warta miliardy. Wzmacnia ona partnerstwo w zakresie polityki bezpieczeństwa między Niemcami a Izraelem. Dla Europy Arrow 3 stanowi jednocześnie krok w kierunku większej niezależności od systemów zbrojeniowych pochodzących ze Stanów Zjednoczonych. 

Artykuł ukazał się na stronie Redakcji Niemieckiej DW.