Czy naprawdę ma sens, aby uczniowie szkół podstawowych po nauce pisma drukowanego uczyli się jeszcze pisma kursywnego, zanim rozwiną swoje indywidualne pismo odręczne? Bawarskie Ministerstwo Kultury chce podjąć decyzję na podstawie wyników projektu modelowego „FlowBy”.

W 43 szkołach podstawowych w Bawarii stworzono specjalne „warsztaty pisania”. Dzieci uczą się tam rozwijać własny charakter pisma od razu na podstawie pisma drukowanego (w którym litery są niepołączone). Dotychczas odbywało się to dopiero na etapie kolejnym, czyli pisma kursywnego, w którym litery są połączone, a długopis, pióro czy ołówek nie odrywają się od podłoża w trakcie pisania.

Jeden z czynników: szybkość

Pismo dzieci jest oceniane w drugiej, trzeciej i czwartej klasie. Nie chodzi tu tylko o takie kryteria, jak klarowność formy, czytelność i płynność, ale także o szybkość.

Badania wykazały bowiem, że dzieci używające tylko pisma łączonego piszą znacznie wolniej niż te, które używają pisma częściowo łączonego. Najszybsze są dzieci piszące wyłącznie drukowanymi literami.

„W codziennej szkole ma to duże znaczenie, jeśli weźmie się pod uwagę całą stronę” – wyjaśnia Eva Odersky z Uniwersytetu w Eichstätt. W wyniku tego projektu pilotażowego obowiązkowe nauczanie pisma łączonego w szkołach może zostać zniesione.

Dotychczas pierwszoklasiści w Bawarii najpierw uczą się pisma drukowanego. Pod koniec pierwszej lub na początku drugiej klasy wprowadza się dodatkowo pismo kursywne. Pod koniec szkoły podstawowej dziewczynki i chłopcy powinni wypracować indywidualne pismo, łącząc pismo drukowane i kursywne.

Większość dorosłych, zwłaszcza tych, którzy mają wprawę w pisaniu odręcznym, używa pisma częściowo łączonego, ponieważ jest to bardziej ekonomiczne i odciąża mięśnie.

Pisanie odręczne a umiejętność myślenia

Rewolucja w nauce pisania może mieć znaczenie w kontekście badań naukowców, którzy ustalili, że umiejętność odręcznego pisania jest ważnym warunkiem wstępnym myślenia.

„Umiejętności motoryczne związane z pisaniem tworzą połączenia w mózgu, które mają fundamentalne znaczenie dla myślenia” – mówiła w styczniu Katolickiej Agencji Informacyjnej (KNA) Stephanie Ingrid Mueller, dyrektorka Instytutu Mediastep. Decydujące znaczenie ma również pierwsze sześć lat życia. Udowodniono na przykład, że ludzie są w stanie lepiej zapamiętać rzeczy, które napisali ręcznie.

„Pisanie odręczne jest najbardziej złożoną umiejętnością motoryczną, jaką możemy rozwinąć. Jest ono powiązane z rozwojem języka” – wyjaśniła ekspertka, która szkoli i kształci nauczycieli oraz doradza rodzicom w zakresie nauki pisania.

Stephanie Ingrid Mueller wówczas skrytykowała również niespójność w nauczaniu pisania w Niemczech: „Uczymy siedmiu różnych sposobów pisania w 16 landach. Jeśli dziecko zmieni land lub nawet tylko szkołę, w miejscu zamieszkania, może być zmuszone do nauki nowego sposobu pisania odręcznego. To sprawia, że nauka pisania jest jeszcze trudniejsza”.

Jak wygląda to poza Bawarią?

W Niemczech edukacja leży w gestii krajów związkowych, dlatego nauka pisania jest regulowana w bardzo różny sposób. Na przykład w kilku krajach związkowych dopuszczalna jest również czcionka podstawowa oparta na drukowanych literach jako jedyna czcionka wyjściowa. Z kolei w Hesji została ponownie zakazana zaledwie kilka lat temu.

Inne kraje, takie jak Badenia-Wirtembergia, pozostawiają szkołom swobodę rezygnacji z pisma kursywnego. A Szwajcaria całkowicie zrezygnowała z pisma „Schnürlischrift”.

Można więc dyskutować o tym, która droga jest właściwa, zwłaszcza że nawet eksperci nie są zgodni. Oprócz zwolenników pisma podstawowego, którzy podobnie jak w projekcie FlowBy opowiadają się wyłącznie za pismem drukowanym jako pismem wyjściowym, inni pedagodzy języka niemieckiego opowiedzieli się w 2019 roku w „Deklaracji z Siegen” za nauczaniem wyłącznie pisma szkolnego i rezygnacją z pisma drukowanego.

Pomimo wszystkich sporów, konferencja ministrów kultury w 2024 roku uzgodniła, że wymagana spójność „nie musi być koniecznie widoczna na papierze jako połączona linia pisma”. Jest to zdanie decydujące dla zwolenników jednofazowego nabywania umiejętności pisania.

(DPA, KNA/jak)

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>