Dialog z islamem
11 lipca 2007
Na imprezie przygotowanej przez „Centrum Nowoczesny Orient” w ramach projektu „Muzułmanie w Europie”, chodziło przede wszystkim o kompleksowy temat „Misjonowanie Islamu w laickich społeczeństwach Europy między ubogaceniem kulturowym a konfliktem”. W Europie żyje obecnie prawie 15 milionów muzułmanów. Ich pochodzenie jest bardzo zróżnicowane. Na przykład ponad 70 % niemieckich muzułmanów jest pochodzenia tureckiego. W Wielkiej Brytanii większość pochodzi z Pakistanu, Indonezji i Bangladeszu. Większość francuskich muzułmanów ma swe korzenie w Algerii, Maroko i Tunezji. Jak muzułmanie ci postrzegają swą własną sytuację jako mniejszość w nie muzułmańskim kontekście społecznym? Co oznacza to dla nich Da’wa. (Polityką zagraniczną Państwa Muzułmańskiego jest niesienie muzułmańskiej da’wa światu. Dokonuje się to przez Dżihad przeciwko niesprawiedliwości według zasad określonych przez islam). Odpowiedź na te pytania wymagałaby od każdego kraju i każdej muzułmańskiej grupy narodowościowej przeprowadzenia obszernych badań socjologicznych.
Misjonowaniem islamu oraz porównaniem z doświadczeniami chrześcijańskimi zajmował się Henning Wrogemann, teolog i przedstawiciel nauk prawnych:
- „Kwestia religii odgrywa w społeczności niemieckiej ambiwalentną rolę. Z jednej strony podchodzi się z respektem do wartości religijnych jako wykładni moralnego stanu posiadania danego społeczeństwa. Z drugiej zaś w obawie przed zakorzenieniem się fanatyzmu, różne wzory życia religijnego podaje się krytycznej ocenie.”
Z chrześcijańskiego punktu widzenia na przestrzeni historii chrześcijaństwa wykrystalizował się zróżnicowany sposób postrzegania. Chrześcijańskie posłannictwo, jedynie pośrednio nawiązywało do społeczeństwa; nie kwestionowało przy tym ani ładu. Hennig Wrogemann :
- „Położenie większego nacisku na wartości chrześcijańskie jest co prawda wskazane, niemniej nie związane z wyobrażeniem określonego ładu społecznego. W tym wypadku chodzi o umocnienie tożsamości religijnej, celem przeciwstawienia się utracie znaczenia wiary chrześcijańskiej tak w łonie kościoła jak i na zewnątrz; w społeczeństwie.”
Instytucja kościoła w Islamie nie istnieje, Gdyby „nawoływanie do przejścia na islam” miało zakwestionować rozdział religii od państwa; czyli to, co w większości państw europejskich należy do standardów prawnych, konflikty byłyby według Wrogemanna zaprogramowane.
Niezależnie od tego, w związku ze zróżnicowanym postrzeganiem islamu Wrogemann liczy się z dalszą pluralizacją dysput na ten temat:
- „Mam wrażenie, że w świecie islamskim wyjątkowo kontrowersyjnie dyskutuje się nad tym, co dziś oznacza „Być muzułmaninem“. Myślę, że dzięki dostępowi do edukacji i mediów bardzo wiele muzułmanek i muzułmanów może samodzielnie dotrzeć do źródeł, czy to w tłumaczeniu angielskim, niemieckim czy też na kursach w języku arabskim a to prowadzi do tak zwanego obchodzenia tradycyjnych autorytetów.”
Projekt „Muzułmanie w Europie” bada grupy, ruchy społeczne oraz instytucje religijne muzułmanów w różnych krajach Europy a także ich związki z krajami pochodzenia w Azji i Afryce. W projekcie tym oprócz berlińskiego „Zentrum Moderner Orient”; „Centrum Nowoczesny Orient” uczestniczą uniwersytety Frankfurtu nad Odrą, Hamburga i Halle. Politolog i ekspert od Południowej Azji Dietrich Reetz jest przekonany, że również w odniesieniu do religii Europa stanie się bardziej pluralistyczna:
- „My w Europie przywykliśmy do tego, by religię postrzegać jako sprawę osobistą. To się zapewne zmieni, ponieważ religia coraz bardziej wnika w życie publiczne i staje się wyrazem tożsamości publicznej. Przywileje, z jakich chrześcijaństwo korzysta w wielu państwach europejskich, są w przyszłości nie do utrzymania, a to z powodu istnienia innych wyznań. Być może, że i w krajach muzułmańskich w związku z istnieniem chrześcijaństwa nie będzie inaczej. Może któregoś dnia również w Arabii Saudyjskiej zacznie się wznosić świątynie chrześcijańskie.”
Do tego nam wprawdzie jeszcze bardzo daleko, ale proces zmierzający do religijnej pluralizacji już się rozpoczął.