Dwa domy na wschodzie Bielefeld (Nadrenia Północna-Westfalia) są w dobrym stanie. Ogród jest zadbany, prawie bez chwastów. W oknach wiszą firanki i stoją kwiaty. – One są z plastiku – mówi sąsiad. – Te domy stoją puste od wielu lat – dodaje.

Zna wiele młodych rodzin, które mogłyby się tu wprowadzić. – Ale właściciele nie dają się namówić. Widocznie mają wystarczająco dużo pieniędzy – stwierdza.

Martin Enderle zna takie przypadki. Jego stowarzyszenie ekologiczne „Pro grün” zebrało na swojej stronie internetowej ponad 300 przypadków pustostanu w Bielefeld. Niejednokrotnie mieszkańcy zgłaszają dobrze utrzymane domy jedno- lub wielorodzinne. – Często stoją w oknach plastikowe kwiaty. A programatory czasowe do światła mają sprawiać wrażenie, że dom nie jest pusty – krytykuje były kierownik działu ds. środowiska w Bielefeld. – To skrajnie niespołeczne i skandaliczne – uważa.

Wykorzystać pustostany

Enderle zna niezliczone, dobrze utrzymane pustostany, nieraz z kilkoma mieszkaniami. – A do tego w blokach mieszkalnych także pojedyncze mieszkania stoją puste przez długi czas – mówi planista krajobrazu. Dzięki portalowi z pustostanami chce osiągnąć to, aby przed budową mieszkań na terenach zielonych najpierw wykorzystywano istniejące pustostany i luki w zabudowie. – Nie jestem całkowicie przeciwny nowym budynkom – podkreśla.

Faktycznie zużycie powierzchni na zabudowę i transport jest duże. Każdego dnia znika na ten cel około 50 hektarów ziemi, w dużej części pod budownictwo mieszkaniowe. Bo niedobór mieszkań jest ogromny. Według danych Instytutu Pestela ze stycznia br. w Niemczech brakuje około 1,4 mln mieszkań. Jednocześnie wiele mieszkań stoi pustych – podczas ostatniego spisu w 2022 roku naliczono ich 1,9 mln.

Miasto zarządza pustostanami

W przypadku Bielefeld władze miasta zareagowały i wprowadziły zarządzanie pustostanami, obejmujące puste domy i przede wszystkim luki w zabudowie. – Zgłoszenia od ponad 400 skontaktowanych do tej pory właścicieli są w większości pozytywne – mówi rzeczniczka urzędu miasta. – Pierwsze luki udało się już aktywować.

Inne miasta, takie jak Berlin, Monachium, Münster, Akwizgran czy Kolonia idą jeszcze dalej i wprowadziły uchwały lub zakazy dotyczące niezgodnego z przeznaczeniem wykorzystywania mieszkań, obejmujące również pustostany. Dortmund ma takie regulacje od 2012 roku. – Doświadczenia pokazują, że samo istnienie uchwały działa jako sygnał przeciwko niezgodnemu wykorzystaniu – wyjaśnia rzecznik miasta.

Kary dla właścicieli

Jeśli lokal nie jest ponownie wykorzystany w ciągu sześciu miesięcy, mogą grozić kary. W Bonn, gdzie podczas ostatniego spisu rzekomo około 5 tys. mieszkań stało pustych, kary wynoszą do 500 tys. euro, chyba że właściciel udowodni, że planuje remont lub brakuje mu jeszcze środków.

Są jeszcze „problematyczne nieruchomości” – na przykład w przypadku sporów spadkowych lub starszych właścicieli albo kiedy budynków nie da się już odnowić z powodu aktów wandalizmu lub zaśmiecenia. W takich przypadkach miasto życzy sobie „nowych podstaw prawnych do interwencji”.

Dla Düsseldorfu – stolicy Nadrenii Północnej-Westfalii – kluczowa jest „wczesna identyfikacja”. Miasto informuje, że oprócz własnego działu dochodzeniowego liczy także na wsparcie mieszkańców, aby szybko identyfikować pustostany i podejmować dialog z właścicielami. – W 2025 roku naliczono w tym mieście około 440 pustych mieszkań.

Długo stojące puste obiekty są często w złym stanie i wymagają renowacji. W Akwizgranie ponad 2,5 tys. mieszkań nie było zajętych od sześciu miesięcy. Aby nie tracić czasu, Monachium interweniuje już po trzech miesiącach pustostanu. Czyni to na podstawie ustawy o zakazie niezgodnego z celem wykorzystywania.

Związek: strata czasu

Tymczasem reprezentujący interesy właścicieli domów i działek związek Haus & Grund Deutschland uważa zakazy za „polityczny folklor”, który wymaga „znacznych zasobów administracyjnych”. A tych brakuje potem do szybszego wyznaczania terenów budowlanych. – Zamiast w polityce koncentrować się na kilku spekulantach lub nieprzekonanych właścicielach, lokalna polityka powinna aktywizować tych, którzy chcą budować i inwestować – uważa Matthias zu Eicken, szef działu polityki mieszkaniowej i rozwoju miast w związku Haus & Grund Deutschland.

Aby ograniczyć nadużycia w zakresie mieszkań w Nadrenii Północnej-Westfalii, minister budownictwa tego kraju związkowego Ina Scharrenbach zapowiedziała „ustawę o uczciwym mieszkaniu”. Ma zostać uchwalona jeszcze przed wakacjami.

(EPD/dom)

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!