Potencjalnie potężne zjawisko El Niño, które rozwija się na Oceanie Spokojnym, może w najbliższych tygodniach zmienić układ pogodowy na całym świecie. Synoptycy ostrzegają, że może to być jedno z najsilniejszych zjawisk El Niño w historii. – Istnieje realna możliwość wystąpienia najsilniejszego zjawiska El Niño od 140 lat – powiedział Paul Roundy, profesor nauk o atmosferze i środowisku na Uniwersytecie Stanowym Nowego Jorku w Albany.

Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO) spodziewa się, że warunki typowe dla El Niño pojawią się wkrótce i utrzymają się co najmniej do zimy. W zależności od siły i czasu trwania tego zjawiska klimatycznego może ono wywołać suszę, powodzie, fale upałów oraz zakłócenia w dostawach żywności i wody w wielu regionach.

– Świat musi potraktować to jako pilne ostrzeżenie klimatyczne – powiedział sekretarz generalny ONZ Antonio Guterres. – Zjawisko El Niño doleje oliwy do ognia globalnego ocieplenia – podkreślił.

Czym jest El Niño?

El Niño to naturalne zjawisko klimatyczne, które występuje co dwa do siedmiu lat. Rozpoczyna się ono, gdy pasaty nad tropikalnym Pacyfikiem słabną, co pozwala na gromadzenie się ciepłej wody w Oceanie Spokojnym.

Chociaż obszar ocieplenia jest mniej więcej wielkości kontynentalnej części Stanów Zjednoczonych i występuje tylko w jednym regionie, jego skutki odczuwalne są na całym świecie.

– Zmiany w atmosferze tropikalnej mogą wpłynąć na atmosferę w bardziej oddalonych regionach średnich szerokości geograficznych, dlatego tak bardzo nas to interesuje, mimo że potencjalnie dzielą nas od tego tysiące kilometrów – powiedział DW dyrektor Instytutu Badań Kosmicznych im. Goddarda przy NASA, Gavin Schmidt.

Może dojść do „globalnej reakcji łańcuchowej”, a El Niño jest „pierwszym elementem domina, który upada” – dodał.

Jakich skutków dla klimatu można się spodziewać?

Skutki El Niño różnią się znacznie w zależności od regionu. W niektórych miejscach oznacza to zwiększone ryzyko suszy, w innych – powodzi.

W latach występowania zjawiska El Niño w niektórych częściach Ameryki Środkowej, Azji, Afryki i Australii często robi się cieplej i bardziej sucho. Wynikające z tego niedobory wody mogą mieć wpływ na rolnictwo, wytwarzanie energii wodnej oraz zaopatrzenie w wodę pitną. W Hondurasie władze szacują, że około 75 gmin może stanąć w obliczu poważnej suszy. Tegucigalpa, stolica kraju, ogłosiła już stan wyjątkowy związany z niedoborem wody.

W innych częściach świata zagrożenia są odwrotne. Wzdłuż części południowoamerykańskiego wybrzeża Pacyfiku zjawisko El Niño może przynieść ulewne deszcze i niszczycielskie powodzie.

Konsekwencje mogą utrzymywać się długo po ustaniu opadów lub wyschnięciu zbiorników wodnych. Zjawisko El Niño wiąże się z nieurodzajem i stratami gospodarczymi, które mogą sięgać bilionów. Podczas El Niño w latach 2015–2016 słabe zbiory sprawiły, że miliony ludzi na całym świecie potrzebowały pomocy żywnościowej.

Coraz większym problemem są również pożary. Naukowcy ostrzegają, że El Niño prawdopodobnie zwiększy ryzyko wystąpienia upałów i suszy, a w konsekwencji pożarów w Australii, Kanadzie, Stanach Zjednoczonych i lasach deszczowych Amazonii.

Burze i huragany na Atlantyku

Zjawisko El Niño odgrywa znaczącą rolę w aktywności burz tropikalnych. Naukowcy przewidują, że tegoroczny sezon huraganów na Atlantyku będzie mniej aktywny niż przeciętnie. Warunki związane z El Niño zazwyczaj powodują wzrost siły wiatru nad Atlantykiem, co utrudnia powstawanie i nasilanie się burz. – Wody w środkowej i wschodniej części tropikalnego Pacyfiku zaczynają się ocieplać – powiedział klimatolog Brian Tang.  – Zazwyczaj, gdy rozwija się El Niño, zwłaszcza w sezonie huraganowym, hamuje to powstawanie chmur, burz, opadów i cyklonów tropikalnych na Atlantyku – wyjaśnił.

Jednak mniejsza liczba burz niekoniecznie oznacza mniejsze zagrożenie. Gdy burza osiągnie siłę huraganu, trudniej jest ją powstrzymać, co oznacza, że te, które się rozwiną, mogą nadal powodować katastrofalne szkody.

Sytuacja wygląda inaczej na Pacyfiku, gdzie El Niño ma zazwyczaj odwrotny skutek, napędzając więcej wyjątkowo silnych burz.

Pod presją znajdują się również ekosystemy morskie. Wyższe temperatury oceanów związane z El Niño mogą wywołać bielenie koralowców i dodatkowo obciążać rafy, które i tak są już osłabione przez powtarzające się fale ciepła związane ze zmianami klimatu.

Wpływ odczuwa też rolnictwo. W Indiach plantatorzy mango zgłaszają gwałtowny spadek plonów po tym, jak nietypowe warunki pogodowe zakłóciły kwitnienie i rozwój owoców, wpływając zarówno na podaż, jak i dochody producentów.

El Niño a zmiany klimatu

Naukowcy twierdzą, że nie ma jednoznacznych dowodów na to, że zmiany klimatu same w sobie nasilają zjawisko El Niño. Mogą one jednak potęgować jego skutki. – Zmiany klimatu mogą sprawić, że poważna susza związana z El Niño przerodzi się w suszę ekstremalną – powiedział Michael McPhaden z Narodowej Agencji Oceanicznej i Atmosferycznej (NOAA).

Cieplejsza atmosfera zatrzymuje więcej wilgoci, zwiększając ryzyko ekstremalnych opadów i powodzi. Wyższe temperatury mogą również nasilać suszę, powodując szybsze wysychanie gleby. Ponieważ globalne temperatury już teraz są bliskie rekordowych wartości, zjawiska związane z El Niño mogą łatwiej doprowadzić do ustanowienia nowych rekordów temperatur na świecie.

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Czy można przygotować się na El Niño?

Jedną z zalet El Niño jest to, że rozwija się ono stopniowo i można je monitorować z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem, co daje rządom i społeczeństwom czas na przygotowanie się do zmian.

Prognozy mogą pomóc władzom w ustalaniu planów ochrony upraw, wzmocnieniu zabezpieczeń przeciwpowodziowych i udoskonaleniu systemów wczesnego ostrzegania. – Wiemy, gdzie będzie wyjątkowo mokro lub sucho – powiedział McPhaden. – Dzięki tym długoterminowym prognozom pogody mamy mnóstwo czasu na opracowanie strategii łagodzących, aby uniknąć niektórych z najgorszych skutków – dodał.