Phil Werring rozważa odmowę służby wojskowej. Nie chce w żadnym wypadku dołączyć do Bundeswehry. – Zawsze mówi się, że chodzi o obronę – mówi uczeń w rozmowie z DW. – Ale nie widzę tego zagrożenia, więc nie interesuje mnie też odbywanie obowiązkowej służby w Bundeswehrze – wyjaśnia.

Teraz służba wojskowa w Niemczech jest dobrowolna. Ale to może wkrótce się zmienić. Bundeswehra potrzebuje w nadchodzących latach co najmniej 60 000 dodatkowych żołnierzy. Istnieją obawy, że wielu ochotników do wojska się nie znajdzie, co martwi nie tylko ekspertów wojskowych.

Phil Werring uważa, że wprowadzenie obowiązkowej służby wojskowej to jedynie „kwestia czasu”.

Wraz z podobnie myślącymi osobami, uczeń organizuje ogólnokrajowe „strajki szkolne przeciwko obowiązkowej służbie wojskowej”. Phil, uczęszczający do 12. klasy gimnazjum w Münster, jest jednym z rzeczników inicjatywy. W tym roku kończy 18 lat, a temat służby wojskowej jest dla niego i jego przyjaciół ważny. Ma to również związek z nowym prawem o służbie wojskowej: od początku roku Bundeswehra wysyła wszystkim młodym mężczyznom około ich 18. urodzin ankiety, które muszą wypełnić i odesłać.

„Czy jest Pan zasadniczo zainteresowany tym, aby zostać żołnierzem na zasadzie dobrowolnej?” – brzmi jedno z pytań w ankiecie. Odpowiedzi można udzielić w skali od 0 do 10. Zero oznacza „brak zainteresowania”. Kolejne pytania dotyczą kondycji fizycznej i wykształcenia.

Jednak wypełnienie ankiety to nie wszystko. Nawet ci, którzy mają „zerowe zainteresowanie” zawodem żołnierza, muszą przejść badania lekarskie w Bundeswehrze. Od początku bieżącego roku badania te są obowiązkowe dla mężczyzn urodzonych w roku 2008. Kobiety mogą zgłaszać się do służby w Bundeswehrze dobrowolnie, ale według prawa tylko mężczyźni mogą być zobowiązani do badań oraz do służby wojskowej.

Ofensywna akcja werbowania do Bundeswehry, możliwy powrót obowiązkowej służby wojskowej oraz dyskusje na temat potencjalnego ataku Rosji na terytorium NATO – wszystko to ma swoje konsekwencje. Dla wielu młodych mężczyzn to okazja do rozważenia złożenia wniosku o odmowę służby wojskowej. Ten, kto zostanie oficjalnie uznany za osobę odmawiającą służby wojskowej, nie może być powołany do wojska nawet w przypadku konieczności obrony kraju.

Odmowa służby wojskowej: prawo gwarantowane w konstytucji

„Nikt nie może być zmuszony do służby wojskowej wbrew swojemu sumieniu" – głosi zapis w niemieckiej konstytucji, jako reakcja na doświadczenia z dwóch wojen światowych oraz dyktatury narodowych socjalistów. Niezależnie od tego, czy w danym momencie służba wojskowa jest obowiązkowa, czy nie, prawo to pozostaje w mocy.

Odmówić służby wojskowej mogą nie tylko osoby, które jeszcze nie odbyły służby, lecz także aktywni żołnierze i rezerwiści. Po zawieszeniu obowiązkowej służby wojskowej w 2011 roku i znacznym zmniejszeniu Bundeswehry, niewiele osób korzystało z prawa odmowy służby wojskowej.

Jednak po rosyjskim ataku na Ukrainę w 2022 roku sytuacja się zmienia. Od tego czasu liczba osób odmawiających służby wojskowej nieprzerwanie rośnie. W ubiegłym roku złożono 3879 wniosków, co stanowi nowy rekord, jak poinformowała rzeczniczka Federalnego Urzędu ds. Rodziny i Zadań Społecznych (BAFzA) w rozmowie z Deutsche Welle. Trend ten utrzymywał się także w pierwszych dwóch miesiącach tego roku: do końca lutego wpłynęło już blisko 2000 wniosków o odmowę służby wojskowej.

Złożenie takiego wniosku wymaga pewnego przygotowania. Istnieją punkty doradcze, które odnotowują rosnącą liczbę zapytań. Niemiecka Społeczność Pokoju – Zjednoczeni Oponenci Służby Wojskowej (DFG-VK) stworzyła krajową sieć ponad 200 wolontariuszy doradców.

Osobiste wątpliwości sumienia są kluczowe

W Berlinie Lothar Eberhardt prowadzi w ostatnich tygodniach liczne rozmowy doradcze w ramach DFG-VK. W ich trakcie najważniejsza jest osobiste uzasadnienie wniosku: dlaczego ktoś nie może pełnić służby wojskowej z powodów sumienia.

– Co to jest ten dylemat sumienia i to indywidualne w człowieku, co sprawia, że mówi „nie” wojnie? – to pytanie, które zadaje Eberhardt swoim rozmówcom. Taka rozmowa może trwać od godziny do półtorej, mówi w rozmowie z DW. Eberhardt sam jest oponentem służby wojskowej i działa jako doradca od około 50 lat.

Standardowe argumenty i ogólne stwierdzenia nie pomagają wnioskodawcy – oceniający oczekują przekonującego osobistego uzasadnienia. – Jeśli ktoś przemyślał swoje uzasadnienie i wiarygodnie sformułował swoje dylematy sumienia i konflikty wewnętrzne, to zazwyczaj nie powinno być przeszkód do uznania – mówi doradca. Jednak zdarza się, że wnioski są odrzucane.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Phil Werring także rozważa złożenie wniosku o odmowę służby wojskowej. Wyobraża sobie, że mógłby połączyć siły z przyjaciółmi lub kolegami ze szkoły, aby wspólnie ogłosić, że chcą odmówić służby wojskowej. – Wtedy w publicznej akcji pokazalibyśmy, że nie jesteśmy zainteresowani wysłaniem na wojnę – mówi. Kiedy dostanie formularz od Bundeswehry, w każdym razie zaznaczy „brak zainteresowania”.