Liczba pacjentów z rakiem skóry w niemieckich szpitalach wzrosła niemal dwukrotnie w ciągu ostatnich 20 lat. Według danych Federalnego Urzędu Statystycznego, w 2024 r. hospitalizowano w Niemczech 120 100 pacjentów z rakiem skóry, czyli o 95 procent więcej niż w 2004 r.

Jedną z przyczyn jest starzejące się społeczeństwo: ryzyko zachorowania na raka skóry znacznie wzrasta wraz z wiekiem. Poza tym obecnie, dzięki szerszym programom badań przesiewowych, wykrywa się znacznie więcej przypadków.

Mimo to rząd Niemiec, ze względów oszczędnościowych, zamierza poddać przeglądowi program profilaktyki raka skóry. Również ekspert dostrzega potrzebę reformy obecnie obowiązującego programu.

Jakie możliwości są dostępne?

Dotychczas wszyscy ubezpieczeni w wieku od 35 lat mieli prawo do badania przesiewowego w kierunku raka skóry co dwa lata, niezależnie od osobistych czynników ryzyka. Ministerstwo Zdrowia zwraca uwagę, że Niemcy są obecnie jedynym krajem, w którym prowadzone są powszechne badania przesiewowe, nieoparte na ocenie ryzyka.

Dlaczego mogłoby się to zmienić?

Obecnie niemiecki rząd poddaje weryfikacji wydatki we wszystkich obszarach, ponieważ brakuje środków finansowych. Resort zdrowia argumentuje, że dostępne badania nie dostarczają wiarygodnych dowodów na to, że powszechne badania przesiewowe zmniejszają śmiertelność z powodu raka skóry.

Ile osób umiera na raka skóry?

Według najnowszych danych Federalnego Urzędu Statystycznego wzrosła również liczba zgonów spowodowanych rakiem skóry: w 2024 roku na raka skóry zmarło 4600 osób, czyli o 65 procent więcej niż 20 lat wcześniej. Rak skóry plasuje się tym samym powyżej średniej: w tym samym okresie liczba zgonów spowodowanych nowotworami w Niemczech wzrosła ogółem o około dziesięć procent.

Czy dzisiejsze działania są bezskuteczne?

Dermatolog Titus Brinker kieruje działem cyfrowej profilaktyki, diagnostyki i monitorowania terapii w Niemieckim Centrum Badań nad Rakiem w Heidelbergu. Nie uważa dotychczasowych metod wczesnego wykrywania za porażkę, „ponieważ badania przesiewowe zdecydowanie pozwalają wykrywać czerniaki, a pacjenci bardzo często odnoszą dzięki temu korzyści pod względem rokowań”, jak podkreśla w rozmowie z Niemiecką Agencją Prasową (DPA).

W starzejącym się społeczeństwie napływają obecnie dane wielu starszych – i w pewnym momencie umierających – pacjentów z rakiem skóry, ponieważ nowotwór ten częściej występuje w podeszłym wieku – wyjaśnia Titus Brinker.

Znajduje to odzwierciedlenie w aktualnych statystykach: ponad połowa osób, które zmarły na raka skóry w 2024 roku, miała 80 lat lub więcej (nieco poniżej 53 procent).

Ponadto, dzięki skutecznym terapiom, czerniak coraz częściej staje się chorobą przewlekłą, przez co pacjenci umierają później, dodaje Brinker. Oba te czynniki sprawiają, że zmiany w śmiertelności z powodu raka skóry w czasie należy interpretować ostrożnie i nie dowodzą one same w sobie, że badania przesiewowe nie działają.

Czy zatem badania przesiewowe powinny pozostać w obecnej formie?

Niekoniecznie w obecnej postaci, jak twierdzi Titus Brinker, który widzi wyraźną potrzebę optymalizacji. – Badania przesiewowe, na które każdy może chodzić regularnie od 35 roku życia, uważam za błędne. Z pewnością są pacjenci, którzy powinni poddawać się badaniom co roku, a nawet co sześć miesięcy. Są to osoby, które mają ponad 100 znamion na skórze, mają raka skóry w rodzinie lub wykonują zawód, który naraża je na silne promieniowanie UV. Pomyślmy o dekarzu, o listonoszu; to oni powinni być celem bardziej ukierunkownych działań – wyjaśnia.

Podczas pierwszej wizyty profilaktycznej należy zapytać o czynniki ryzyka, a następnie odpowiednio ustalić częstotliwość kolejnych wizyt. Wielu pacjentów nie musiałoby wtedy przychodzić przez lata, inni z kolei częściej. – Moim zdaniem w tym zakresie można naprawdę zaoszczędzić pieniądze – dodaje ekspert.  Opowiada się też za szybszym dopuszczeniem do obrotu urządzeń wspomaganych sztuczną inteligencją, które mogą pomóc lekarzom pierwszego kontaktu w lepszej diagnostyce.

Stowarzyszenie Zawodowe Niemieckich Dermatologów ostrzega przed zawieszeniem badań przesiewowych i zwraca uwagę, że odgrywają one również ważną rolę w edukacji na temat właściwego postępowania w przypadku narażenia na promieniowanie UV.

Co dalej?

Najpierw Bundestag i Bundesrat muszą zatwierdzić plany rządu. Następnie Wspólna Komisja Federalna mogłaby otrzymać zlecenie przeprowadzenia przeglądu. Komisja ta przeanalizowałaby wówczas badania, skonsultowałaby się z ekspertami i ostatecznie wydała opinię na temat udowodnionych korzyści płynących z wczesnego wykrywania lub ich braku. Ma to nastąpić do końca 2027 roku. Na tej podstawie politycy mogliby wyciągnąć wnioski i zdecydować, czy chcą skoncentrować program na szczególnych grupach ryzyka, czy też zmienić częstotliwość oferowanych badań.

Dla każdego z nas ważne jest, aby się chronić i minimalizować ryzyko zachorowania na raka skóry. Według serwisu informacyjnego Niemieckiego Centrum Badań nad Rakiem najważniejszym czynnikiem ryzyka dla prawie wszystkich rodzajów raka skóry jest promieniowanie UV (promieniowanie ultrafioletowe). Zdecydowanie zaleca się konsekwentną ochronę przed słońcem – między innymi poprzez noszenie odzieży, nakryć głowy oraz stosowanie kremów przeciwsłonecznych o odpowiednim współczynniku ochrony.

(DPA/sier)

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>