Język niemiecki jest najczęściej używanym językiem ojczystym w Europie. Używa go jako języka ojczystego 100 mln osób, do tego dochodzą miliony ludzi, którzy uczą się niemieckiego jako języka obcego.

– Są to liczby, które nie pozwalają uznać tego języka za zagrożony – mówi Henning Lobin, dyrektor Instytutu Leibniza ds. Języka Niemieckiego (IDS). Instytut z siedzibą w Mannheimie poświęcił temu tematowi swoją tegoroczną konferencję, która rozpocznie się w czwartek, 12 marca. Jej tytuł: „Język niemiecki w europejskiej przestrzeni językowej – stan obecny i perspektywy”.

Nie dorównuje angielskiemu

Eksperci są zgodni: język niemiecki ma znaczenie, ale nie dorównuje angielskiemu. – Należy akceptować, że język angielski to lingua franca – język o charakterze międzynarodowym – podkreśla Janusz Taborek, polski germanista, informatyk i członek Rady Naukowej IDS.

Pytany o stan obecny języka niemieckiego Henning Lobin mówi, że jest zróżnicowany. – Zależy, gdzie się patrzy – mówi dyrektor IDS. Podczas gdy w krajach takich, jak Francja i Polska język niemiecki jako język obcy jest wypierany, w innych krajach Europy Wschodniej ma on wysoką pozycję.

Liczba osób posługujących się tym językiem znacznie spadła od czasu ruchów migracyjnych i wysiedleń po II wojnie światowej, jednak dziedzictwo historyczne oddziałuje także obecnie. Według dyrektora IDS szczególnie młode pokolenie wydaje się ponownie wykazywać większe zainteresowanie językiem niemieckim.

– Pokolenie wnuków powraca do korzeni swoich rodziców i dziadków. To nie rekompensuje spadku liczby użytkowników języka, ale stanowi punkt wyjścia do ożywienia języka niemieckiego – wyjaśnia Rita Franceschini z Akademii Języka i Poezji. Apeluje ona o większe inwestycje w tym zakresie, na przykład ze strony Instytutu Goethego, aby pozyskać grupę nowych użytkowników języka. – Może to przynieść bogactwo, które jest niedoceniane – twierdzi Franceschini, do 2021 roku profesor językoznawstwa na Wolnym Uniwersytecie w Bolzano.

Chcą zachować język

Ibrahim Cindark z IDS i Serap Devran, germanistka z Uniwersytetu Marmara w Stambule, również podzielają pogląd, że potencjał większej popularności języka niemieckiego nie jest wykorzystywany. – W Turcji mieszka około 116 tys. obywateli niemieckich, osób pochodzenia niemieckiego i tureckiego posiadających niemiecki paszport, co z językowego punktu widzenia jest liczbą nie do pominięcia – mówi Cindark, który z Serap Devran bada, jak język niemiecki funkcjonuje i rozwija się w repertuarze osób pochodzenia tureckiego, które powróciły do kraju lub zaliczają się do tzw. transmigrantów, czyli osób, które utrzymują wielorakie więzi z oboma krajami.

Osoby te często mieszkały w Niemczech przez wiele dziesięcioleci, a następnie powróciły do swojej ojczyzny. Jednym z głównych wniosków płynących z ankiet przeprowadzonych przez Cindarka i Devran jest to, że Turcy, którzy długo mieszkali w Niemczech, chcą koniecznie zachować język niemiecki. – W wywiadach wyrażają niemal paniczny strach: „stracę niemiecki!” – relacjonuje Devran, która sama podróżuje między Stambułem a Niemcami, gdzie mieszkają jej rodzice.

Celowo szukają oni środowisk, w których mówi się po niemiecku. Na przykład spotkań towarzyskich lub niemieckojęzycznych emigrantów, którzy wyemigrowali do Turcji. – Ci powracający i transmigranci przenoszą język niemiecki do swoich krajów – wyjaśnia Cindark. Z ekonomicznego punktu widzenia są oni również bardzo potrzebni w centralach obsługi klientów, prywatnych klinikach leczących niemieckich pacjentów oraz oddziałach niemieckich firm w Turcji.

Nauka online

Ważną rolę odgrywa również cyfryzacja: obecnie języków obcych można się uczyć nie tylko w szkole, w instytucie językowym lub na uniwersytecie. Aplikacje i widea na YouTube'ie oferują nieformalne i indywidualne nauczanie. – Widzimy tu duże zróżnicowanie w stosunku do instytucjonalnego nauczania języków obcych – mówi Christian Fandrych, profesor lingwistyki niemieckiego jako języka obcego i drugiego języka na Uniwersytecie w Lipsku.

Te oferty są w ciągłym ruchu, więc w przyszłości może być trudniej ocenić, jak duże jest naprawdę zainteresowanie językiem niemieckim.

(KNA/dom)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>