Polacy i Niemcy patrzą na siebie z sympatią
15 czerwca 2011![](https://static.dw.com/image/5046986_800.webp)
W 1991 roku w ankiecie tygodnika „Spiegel” Polacy otrzymali od Niemców notę minus 0,6. Skala sięgała od plus 5 (bardzo sympatyczni) do minus 5 (zupełnie niesympatyczni). Gorzej od Polaków wypadli jedynie Turcy. W badaniach Instytutu Demoskopii Allensbach – w latach 1997 i 2006 – wyniki poprawiały się, lecz wciąż były pod kreską. Ostanie badania przeprowadzone w lutym przyniosły przełom. Po raz pierwszy od dwudziestu lat wynik był dodatni: 0,24. Zdaniem przewodniczącego Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej Albrechta Lemppa „każdy posiadacz rachunku bankowego wie, co oznacza plus na koncie, a co debet”.
To właśnie Fundacja zleciła Instytutowi Allensbach badania, by ocenić, jak minione dwie dekady wpłynęły na wzajemne spojrzenie Niemców i Polaków. Badania zrealizowano we współpracy Pracowni Badań Socjologicznych w Sopocie. Sondaże miały charakter reprezentatywny; po stronie niemieckiej wypowiedziało się 1803 respondentów, po polskiej zaś 1078.
Francuskim śladem
Polskie sympatie dla Niemców są zdecydowanie wyższe i potwierdzają obserwowaną od lat asymetrię. Najnowsza średnia to plus 2,3. Dr Agnieszka Łada z Instytutu Spraw Publicznych wyjaśnia, że wyniki po zachodniej strony Odry należy interpretować w kontekście sympatii deklarowanych do innych narodów. Analizy Instytutu Allensbach dowodzą, że w ostatnich latach większą sympatię niż do Polaków społeczeństwo niemieckie okazuje jedynie Francuzom.
Niemców i Polaków coraz bardziej zbliża wyznawanie podobnych systemów wartości. Aż 58% Polaków jest tego zdania, Niemców znacznie mniej, lecz więcej niż kiedyś (27%). Jedna trzecia mówi natomiast o systemach „nieco odmiennych”. Przecież w 1997 roku 80% Niemców wskazywało przede wszystkim na ogromne różnice. Nie znaczy to, że stereotypy odchodzą dziś w zapomnienie, wręcz przeciwnie. Najbardziej wpływa na nie wiedza o danym kraju. Lepsze zdanie o Polsce mają Niemcy, którzy ją odwiedzili. Podobna obserwacja dotyczy Polaków, którzy RFN poznali z autopsji. Warto przy tym podkreślić, że w Niemczech przebywał co najmniej co drugi Polak, a do Polski wybrał się dotychczas co trzeci Niemiec.
Bayern Monachium i Chrystus ze Świebodzina
Niemcy kojarzą się Polakom z siłą gospodarczą i licznymi sukcesami, w tym ze sportowymi. Niemieckie skojarzenia z Polakami wiążą się z religijnością i dumą narodową. Słabo zauważalny jest polski awans ekonomiczny. Korespondent ARD w Polsce Ludger Kazmierczak dzieli się spostrzeżeniem, które wiele wyjaśnia w tej sprawie. Wydawcy niemieccy zdecydowanie bardziej interesowali się gigantycznym Chrystusem w Świebodzinie niż skuteczną obroną Polski przed kryzysem.
Na arenie międzynarodowej Polska i Niemcy doceniają swoją rolę jako partnerów. Mimo różnic zdań na płaszczyźnie politycznej i historycznej oba narody wyraźnie zbliżyły się do siebie. Dla Polaków najważniejszym sojusznikiem są Niemcy, a dla nich USA. 58% Polaków życzy sobie, aby Niemcy były krajem, z którym RP współpracuje najściślej (wynik dla USA: 47%). W Niemczech, po Stanach Zjednoczonych plasują się: Francja, Chiny i Rosja. Polska w niemieckim rankingu zajmuje obecnie dopiero dziewiątą pozycję. Nie należy zapominać, że przed dwudziestu laty na tej liście nie było jej wcale.
Nasuwają się tu dwie uwagi. Po pierwsze, o ile od roku 2007 rola USA, Włoch i Rosji w ocenach społeczeństwa niemieckiego zmalała, o tyle Polska, jako jedyny kraj w Europie, zyskała na znaczeniu (wzrost aż o 14%). O drugie. W latach 2006-2007 (za rządów PiS) nastąpiło wyraźne ochłodzenie stosunków polsko-niemieckich. Widać to zwłaszcza w wynikach badań szczegółowych. Gdyby nie owo pogorszenie relacji, potencjał sympatii dla Polski w Niemczech byłby dziś zapewne większy, a jej wiarygodność jako partnera jeszcze wyższa.
Michał Jaranowski, DW, Warszawa
red. odp.: Monika Skarżyńska