Stany Zjednoczone i Iran zawarły porozumienie w sprawie zakończenia konfliktu. Informację tę przekazali w nocy z niedzieli na poniedziałek (14-15 czerwca) prezydent USA Donald Trump, irańskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych, irańska Rada Bezpieczeństwa Narodowego oraz pośredniczący w rozmowach Pakistan. Według strony irańskiej porozumienie oznacza to natychmiastowe i trwałe zakończenie działań wojennych oraz operacji militarnych na wszystkich frontach, w tym w Libanie. Całkowicie zniesiona ma zostać blokada morska Iranu, zaś ważna dla światowego handlu cieśnina Ormuz zostanie otwarta. „Statki świata – odpalcie silniki. Niech płynie ropa!” – napisał prezydent Trump na swojej platformie Truth Social.

Na wiadomość tę zareagował już w nocy kanclerz Niemiec Friedrich Merz. Pogratulował on Donaldowi Trumpowi  „tego dyplomatycznego przełomu” w negocjacjach z Iranem. „Teraz trzeba konsekwentnie wdrożyć to, co ustalono” – oświadczył szef niemieckiego rządu. I podkreślił, że porozumienie może utorować drogę do ożywienia światowej gospodarki i stabilizacji regionu Bliskiego Wschodu.

„Cieśnina Ormuz musi być trwale i bez ograniczeń otwarta dla swobodnej żeglugi” – oświadczył kanclerz. „Dalsze negocjacje w najbliższych tygodniach muszą zapewnić, że Iran w sposób weryfikowalny zakończy swój wojskowy program jądrowy” – dodał. I podkreślił, że nie może też dojść do kolejnych ataków na Izrael i innych sąsiadów w regionie. 

Europejczycy gotowi zabezpieczać cieśninę Ormuz

We wspólnym oświadczeniu przywódcy Niemiec, Wielkiej Brytanii, Francji i Włoch potwierdzili, że kraje te są „zdeterminowane”, by wesprzeć wznowienie żeglugi w cieśninie Ormuz. Obejmuje to również „czysto defensywną, niezależną misję mającą na celu wspieranie żeglugi handlowej i przeprowadzanie akcji trałowania”.

„Pilne ponowne otwarcie cieśniny Ormuz z bezwarunkową i nieograniczoną swobodą żeglugi jest niezbędne” – napisano w oświadczeniu. Zasygnalizowano także możliwość zniesienia w przyszłości sankcji wobec Iranu, o ile Teheran podejmie jasne i weryfikowalne kroki w odniesieniu do swojego programu jądrowego”.

Ceny ropy w dół

Po informacji o porozumieniu ceny ropy spadły o około cztery procent. Cena ropy Brent z Morza Północnego obniżyła się do 83,75 dolara za baryłkę – najniższego poziomu od początku marca. Amerykańska ropa WTI osiągnęła dzienne minimum na poziomie 80,87 dolara.

Premier Pakistanu Shehbaz Sharif poinformował na platformie X, że oficjalne podpisanie umowy zaplanowano na piątek, 19 czerwca, w Szwajcarii. Datę tę potwierdziła również irańska Rada Bezpieczeństwa Narodowego.

Irańskie agencje Mehr i Tasnim opublikowały szczegóły 14‑punktowego projektu umowy między USA a Iranem. Zgodnie z dokumentem w ciągu 30 dni amerykańska blokada morska ma zostać całkowicie zniesiona, a cieśnina Ormuz ponownie otwarta pod nadzorem Iranu.

Sankcje dotyczące sprzedaży irańskiej ropy i produktów petrochemicznych mają zostać zawieszone. Teheran domaga się również odblokowania zamrożonych środków w wysokości 24 miliardów dolarów. Połowa tej kwoty, wraz ze zniesieniem blokady i sankcji naftowych, powinna zostać udostępniona jeszcze przed rozpoczęciem zaplanowanych 60‑dniowych rozmów końcowych.

Negocjacje te mają koncentrować się na kwestiach programu nuklearnego oraz całkowitym zniesieniu sankcji. Irański program rakietowy oraz wsparcie dla ugrupowań zbrojnych nie będą przedmiotem rozmów.

USA i ich sojusznicy mieliby także przedstawić plan odbudowy Iranu o wartości co najmniej 300 miliardów dolarów. Ostateczne porozumienie miałoby zostać zatwierdzone rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ. Ministerstwo Spraw Zagranicznych Iranu ostrzegło, że w przypadku naruszenia ustaleń przez drugą stronę Teheran podejmie odpowiednie własne kroki.

Kruchy pokój

USA i Izrael wspólnie rozpoczęły 28 lutego wojnę z Iranem. W jej wyniku Iran zablokował cieśninę Ormuz, jedną z najważniejszych tras światowego handlu ropą. W odpowiedzi USA zablokowały irańskie porty. Od kwietnia formalnie obowiązuje zawieszenie broni – mimo to wielokrotnie dochodziło do wzajemnych ataków.

Jeszcze na kilka godzin przed ogłoszeniem porozumienia zawisło ono na włosku z powodu kolejnych ataków w konflikcie między Izraelem a libańską milicją Hezbollahu. Po ataku Hezbollahu na północ Izraela w niedzielę w południe Izrael przeprowadził kontratak na przedmieściach Bejrutu. Trump upomniał wówczas Izrael i wezwał wszystkie strony do powściągliwości. Atak pod Bejrutem nie powinien był mieć miejsca, „zwłaszcza w tym szczególnym dniu, kiedy jesteśmy tak blisko porozumienia pokojowego z Iranem” – napisał prezydent USA.

DPA, RTR/ widz