Kilkaset metrów od protestujących rolników, za kordonem policji, który odciął dzielnicę europejską, szefowie państw UE do późnych godzin wieczornych spierali się wykorzystanie zamrożonych rosyjskich aktywów do zasilenia finansów walczącej z Rosją Ukrainy – i o umowę z  Mercosurem, która wyprowadziła rolników na ulice belgijskiej stolicy.

Protesty rolników w Brukseli: dym, armatki, petardy

W ostatnich dniach Parlament Europejski przegłosował w Strasburgu zaostrzenie klauzul ochronnych dla europejskiego sektora rolnego, aby osłonić go przed potencjalną konkurencją tańszych towarów z latynoamerykańskich krajów Wspólnego Rynku Południa, które wynegocjowana umowa wpuściłaby na unijny rynek. Ale najbardziej zdeterminowani rolnicy wyrazili, co myślą o unijnym dealu, obrzucając drugi budynek PE – w Brukseli – burakami i ziemniakami.

Warkot wielkich ciągników, taneczne hity z głośników i buczenie klaksonów słychać było w całej dzielnicy europejskiej, a główna droga dojazdowa do niej – Rue de la Loi – została na wiele godzin zablokowana. Od strony Parlamentu Europejskiego dolatywała chmura dymu z petard, opon i słomy, a w mediach społecznościowych pojawiły się nagrania, na których na traktory, które podjechały zbyt blisko wozów policyjnych, spadły strumienie z armatek wodnych.

I będą mogli mówić, że dopięli swego.

Umowa z Mercosurem przesunięta na styczeń

Wynegocjowana przez UE ponad rok temu umowa z Mercosurem, choć obejmuje wiele gałęzi przemysłu i usług i generalnie opłaca się Europie, bo otwiera jej dostęp do chłonnych rynków Południa,rodzi ogromny sprzeciw europejskich rolników– i krajów, w których politycy liczą się z ich głosami, jak Francja i Włochy.

A także Polska, chociaż to jej europosłowie skutecznie forsowali w Parlamencie Europejskim przez ostatnie dni zaostrzone klauzule bezpieczeństwa dla unijnego sektora rolniczego. Premier Donald Tusk przyznał dziennikarzom w połowie dnia, że Polska jest wciąż przeciwna umowie ze względu na interesy polskich rolników. Sygnalizował też, że Francja raczej w obecnym kształcie umowy nie podpisze, nie był za to pewny Włoch.

Późnym wieczorem w czwartek włoska premierka Giorgia Meloni zadzwoniła do prezydenta Brazylii Luli da Silvy, prosząc o miesiąc zwłoki, potrzebny na zbudowanie poparcia w swoim własnym kraju dla dealu z Ameryką Południową.

Niedługo później Ursula von der Leyen poinformowała unijnych przywódców, że podpisanie umowy zostało przełożone na styczeń. Potwierdziła to też w rozmowie z dziennikarzami wysoka urzędniczka Komisji Europejskiej.

Rosyjskie aktywa: piłka w grze, noc może być długa

Szefowa KE zapowiedziała dziś, że nie opuści szczytu bez rozwiązania jego najważniejszej kwestii – zgody na wykorzystanie 210 mld euro zamrożonych rosyjskich aktywów na pożyczkę reparacyjną dla Ukrainy.

Rozmowy o tej kwestii zostały – jako najtrudniejsze – odłożone na sam koniec szczytu. W czasie, gdy liderzy dyskutowali and innymi sprawami, na niższych szczeblach trwało przez kilka godzin ucieranie stanowisk, a w praktyce – precyzowanie zabezpieczeń dla najbardziej zagrożonego wendettą Rosji kraju, czyli Belgii. To na kontach belgijskich instytucji finansowych znajduje się bowiem lwia część z łącznie 210 mld euro aktywów rosyjskich na terenie UE, które Unia chce wykorzystać na pomoc dla Ukrainy. 

Wg nieoficjalnych informacji niemieckiej agencji DPA, ważną rolę w przekonaniu Belgii miała odegrać zapowiedź kaclerza Friedricha Merza, że Niemcy oddadzą do wykorzystania na rzecz Ukrainy rosyjskie aktywa przechowywane za Odrą (choć to poniżej 1 proc. ich całości w UE).

Tusk: Jesteśmy w środku procesu uzgadniania

Wcześniej w ciągu dnia premier Donald Tuskpozwolił sobie na ostrożny optymizm.

– Jesteśmy w środku bardzo trudnego procesu uzgadniania, na jakich zasadach będzie można użyć rosyjskich aktywów na rzecz obrony i później odbudowy Ukrainy – mówił dziennikarzom. Podkreślał, że z jego rozmów wynikało, że nikt nie kwestionuje tej potrzeby, a do uzgodnienia są technikalia – takie, które dadzą Belgii poczucie bezpieczeństwa.

Także niemieccy dyplomaci mówili reporterom, że „sprawy idą we właściwym kierunku”, ale zaznaczali, że do finału jeszcze daleko.

To, co podkreślał Tusk, to to, że jakiekolwiek inne rozwiązania, jak zadłużanie się państw UE, nie budzi entuzjazmu w kluczowych krajach Unii, zaś zasoby rosyjskie są jednym z niewielu skutecznych środków nacisku, jakie Europa ma w rękawie wobec Kremla.

Tuż przed 20:00 Rada zaakceptowała konkluzje szczytu w sprawie Bliskiego Wschodu, europejskiego bezpieczeństwa i obrony, przyszłego wieloletniego budżetu, rozszerzenia i reform UE oraz migracji. Dopiero potem liderzy zajęli się Ukrainą i aktywami i… szybko ogłosili przerwę.

Co właściwie jest na stole rokowań?

Brukselska prasa opisywała, że przeciwnicy pożyczki reparacyjnej suflowali pomysł wspólnego zadłużenia się UE na rzecz Ukrainy, ale – jak powiedział DW dyplomata z Brukseli – trudno w tym przypadku mówić o realnie rozważanej opcji. A jedyną, jaka jest na stole, są rosyjskie aktywa i jak ich użyć.

Od środka rozmowy wyglądały w ten sposób, że równolegle z debatującymi przy okrągłym stole liderami dyplomaci z Komisji Europejskiej pracowali w pobocznych grupach z negocjatorami z Belgii. Ich zadaniem było przygotowanie nowego zestawu konkluzji Rady w tej sprawie, które liderzy mają dostać na stół rokowań.

Dociskany w tej sprawie inny wysoki rangą unijny urzędnik podkreślał tylko, że wciąż trwają rozmowy. Nie wykluczał przy tym, że na stole wciąż są inne opcje oprócz wykorzystania aktywów.

– Najważniejszy cel na dzisiejszą to mieć rozwiązanie potrzeb finansowych Ukrainy. Jakie - to drugi plan. To, co jest najważniejsze, to to, abyśmy wyszli dziś z tego szczytu i mogli powiedzieć, że dotrzymaliśmy zobowiązania przywódców sfinansowania ukraińskich potrzeb – podkreślił.

Tuż przed 22:00 wznowiono rozmowy. Według informacji urzędnika zbliżonego do Rady, liderzy będą dyskutować "pożyczkę reparacyjną dla Ukrainy" na podstawie nowej wersji konkluzji szczytu.