Organizacja praw człowieka Human Rights Watch (HRW) przedstawia w swoim tegorocznym raporcie ponury obraz aktualnej sytuacji na świecie. Odpowiedzialność za to przypisuje obok Rosji, Chin i USA również Niemcom, którym – w kontekście konfliktu na Bliskim Wschodzie – zarzuca brak wiarygodności.

System praw człowieka, wraz z zasadami kształtowanymi przez dziesięciolecia może „zostać wręcz zmiażdżony” między amerykańskim rządem Donalda Trumpa z jednej strony a autokratycznymi reżimami, takimi jak Rosja i Chiny z drugiej – powiedział podczas prezentacji raportu w Berlinie dyrektor HRW Niemcy Philipp Frisch. Jak stwierdził, dotychczas łamane były pojedyncze zasady, czasem nawet wielokrotnie, obecnie organizacja ma jednak bardziej wrażenie, że „podważany i negowany jest cały system jako taki”.

Niemcy: imigrantom gorzej się żyje

Z kluczowych tez raportu jedna odnosi się do gorszej sytuacji życiowej imigrantów i ich potomków. Powodem jest to, że „retoryka polityczna partii AfD jest coraz bardziej przejmowana przez partie demokratyczne” –  mówi badaczka HRW ds. rasizmu Almaz Teffera. AfD jest klasyfikowana przez niemiecki kontrwywiad jako partia częściowo skrajnie prawicowa. 

W nawiązaniu do debaty o niemieckim „krajobrazie miejskim”wywołanej w październiku 2025 roku przez kanclerza Niemiec Friedricha Merza ostrzega ona, że szkodliwe jest najpierw określanie osób z pochodzeniem migracyjnym zbiorowo jako „problemu”, a następnie zapewnianie, że nie ma się na myśli „dobrych migrantów, którzy tu ciężko pracują”.

W polityce zagranicznej zarówno poprzedni rząd Olafa Scholza, jak i nowy rząd Friedricha Merza „roztrwoniły kapitał moralny” i tym samym straciły wpływy – zaznacza Frisch. Głównym powodem jest „niemal bezwarunkowe poparcie niemieckiego rządu dla rządu Izraela” w obliczu systematycznych ataków na palestyńską ludność cywilną w Strefie Gazy. W wielu krajach można dziś usłyszeć, że Niemcy stosują podwójne standardy w kwestiach praw człowieka – zaznaczył dyrektor niemieckiego oddziału HRW.

„Genderowy apartheid” w Afganistanie

Najnowszy raport dokumentuje dalsze ograniczenia praw kobiet w Afganistanie przez islamistycznych talibów. Obejmują one m.in. zakaz korzystania na uniwersytetach z podręczników napisanych przez kobiety oraz aresztowania za naruszenia surowych przepisów dotyczących ubioru.

HRW mówi już o „genderowym apartheidzie” i krytykuje wznowienie ograniczonych dotąd do niektórych przestępców – deportacji z Niemiec do Afganistanu.

Egzekucje w Iranie

Szczególnie dramatyczna jest według HRW sytuacja w Iranie. Oprócz brutalnego tłumienia najnowszej fali protestów organizacja donosi o masowych aresztowaniach oraz bardzo wysokiej liczbie egzekucji.

Kara śmierci bywa nakładana za przestępstwa narkotykowe, ale też po niesprawiedliwych procesach motywowanych politycznie. Szczególnie dotknięte są mniejszości, takie jak Kurdowie czy Arabowie.

Łamanie praw człowieka w USA

HRW obserwuje również negatywny trend w Stanach Zjednoczonych. „Druga kadencja prezydenta USA Donalda Trumpa od początku charakteryzuje się otwartym lekceważeniem praw człowieka” – czytamy w raporcie. HRW wskazuje m.in. na brutalne naloty agencji imigracyjnej ICE oraz zatrzymywanie zagranicznych studentów za polityczne wypowiedzi.

W polityce zagranicznej rząd USA stara się osłabiać międzynarodowe instytucje powołane w celu egzekwowania standardów w dziedzinie praw człowieka i ścigania ich naruszeń.

Krytycy Kremla zagrożeni

Podczas gdy przywódca Rosji Władimir Putin kontynuuje rozpoczętą przez siebie wojnę napastniczą przeciwko Ukrainie, rośnie – według HRW – presja na krytyków Kremla w Rosji i za granicą. Coraz częściej wysuwane są „naciągane oskarżenia”, aby uciszyć przeciwników politycznych lub ich uwięzić.

W listopadzie ubiegłego roku rosyjskie Ministerstwo Sprawiedliwości uznało Human Rights Watch za „niepożądaną” zagraniczną organizację, co de facto uniemożliwia jej działalność w Rosji.

Rosnąca homofobia

Jak czytamy w raporcie, w minionym roku doszło też do kroku wstecz w zakresie praw osób homoseksualnych i transpłciowych, m.in. na Węgrzech i w USA.

Małym promykiem nadziei z perspektywy HRW jest fakt, że karaibskie państwo Saint Lucia zdekryminalizowało homoseksualność.

Polska: „reformy powolne i niewystarczające”

Liczący ponad 550 stron raport analizuje także sytuację w Polsce.

Autorzy zaznaczają, że powołany w grudniu 2023 roku rząd Donalda Tuska zaczął zajmować się po rządzie PiS kwestiami praworządności. „Nowe środki obejmowały propozycje reformy sądownictwa oraz kroki mające na celu przywrócenie wolności mediów, niektóre z nich kontrowersyjne. Reformy mające na celu wzmocnienie praw reprodukcyjnych kobiet i dziewcząt oraz praw osób LGBT były powolne i niewystarczające. Chociaż Polska otworzyła swoje granice dla uchodźców z Ukrainy, kontynuowała nielegalne, a czasem brutalne pushbacki migrantów i osób ubiegających się o azyl na Białoruś” – czytamy.

(DPA/dom)

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!