W 2025 roku gminy w Niemczech odnotowały najwyższy w historii deficyt finansowy – 31,9 mld euro. Jak poinformował Federalny Urząd Statystyczny, to o 7,1 mld euro więcej niż w poprzednim rekordowym roku 2024.

Aż 7,5 proc. wydatków gminnych nie było pokrytych dochodami i musiało zostać sfinansowane poprzez zaciąganie kredytów. Największym źródłem dziury budżetowej pozostają budżety podstawowe gmin – ich deficyt wyniósł 29,4 mld euro, o 5,1 mld więcej niż rok wcześniej.

Znacząco wzrósł także deficyt budżetów dodatkowych – pięciokrotnie, do 2,5 mld euro. Statystycy podkreślają, że rosnące straty w tym obszarze wymusiły większe transfery z budżetów podstawowych.

Wydatki rosną szybciej niż dochody

Wydatki niemieckich gmin wzrosły w 2025 roku o 5,6 proc. (22,4 mld euro), osiągając 423,3 mld euro. Szczególnie silny wzrost odnotowano w obszarze kosztów personelu – o 6,8 proc., do 113,4 mld euro. Wynikało to zarówno z podwyżek płac wynikających z układów zbiorowych, jak i z rosnącego zatrudnienia w sektorze publicznym.

Podobnie wygląda sytuacja w obszarze świadczeń socjalnych, na które gminy wydały 90 mld euro – o 5,9 proc. więcej niż rok wcześniej. Najszybciej rosły wydatki ponoszone głównie przez gminy, takie jak pomoc dla dzieci i młodzieży.

Jednocześnie zmniejszyły się koszty świadczeń z ustawy o świadczeniach dla osób ubiegających się o azyl – o 10,9 proc., do 3,4 mld euro.

Dochody gmin w 2025 roku wyniosły 391,4 mld euro, co oznacza wzrost o 4,1 proc.. Dochody z podatków stanowiły 136,5 mld euro, rosnąc o 3,4 proc. Kluczowy był tu wzrost udziału gmin w podatku dochodowym o 7,5 proc.

Samorządy apelują o pilną pomoc

Przedstawiciele gmin i powiatów ostrzegają, że sytuacja staje się krytyczna. Dyrektor generalny Niemieckiego Związku Miast, Christian Schuchardt, podkreślił, że wydatki, zwłaszcza socjalne i kadrowe, rosną znacznie szybciej niż dochody:

– Potrzebujemy teraz rocznej pomocy doraźnej w wysokości co najmniej 30 miliardów euro, która zostanie wiążąco uwzględniona już w następnym budżecie federalnym, a także strukturalnego odciążenia miast – stwierdził.

Z kolei prezes Niemieckiego Związku Powiatów, Achim Brötel, wskazał na konieczność natychmiastowych reform po stronie wydatków: – Wydatki obowiązkowe, zwłaszcza w sektorze socjalnym, rosną ponadproporcjonalnie. Szczególnie dotyczy to pomocy integracyjnej dla osób niepełnosprawnych, pomocy dla dzieci i młodzieży oraz pomocy w opiece.

Brötel podkreślił, że szybkie odciążenie gmin mogłoby przynieść podniesienie ich udziału w podatku VAT o dziesięć punktów procentowych – rozwiązanie, które przyniosłoby natychmiast dodatkowe 30 mld euro. Jego zdaniem, jeśli reforma wydatków zaczęłaby przynosić efekty, udział ten można byłoby ponownie obniżyć do 6 punktów procentowych.

(AFPD/du)