له شمالي کوریا سره د اتومي پروگرام د شخړي په ترڅ کې امریکا په سویلي کوریا کې د شخړه ایز دفاعي سیستم جوړولو تابیا کړې. روسیه او چین په دې هکله خوښ نه دي.
انځور: picture alliance/ZUMAPRESS/B. Listerman
اعلان
له شمالي کوریا سره ترینگلتیا زیاتیدو ته په کتو سره، امریکا خپل پوځي قوت ښيي. د سویلي کوریا د دفاع وزارت خبر ورکړی دی چې د (THAAD) په نوم توغندیو دافع هوا سیستم د پرزو لومړني کانتینرونو گیونگسانگ ولایت ته رسیدلي دي. زیاته شوې ده چې دغه سیستم به د روان میلادي کال تر پايه پورې فعالیت ته چمتو وي.
په مارچ میاشت کې په پاسفیک یا آرام اوقیانوس کې د متحدو ایالاتو کوماندو ځواکونو هم خبر ورکړی وو چې د (THAAD) په نوم دافع هوا سیستم لومړنۍ پرزې سویلې کوریا ته رسیدلي دي. ویل شوي دي چې دغه سیستم د لنډ او منځني واټن ویشتونکو توغندو د دفع کولو او همداشان د ځمکې تر اتوموسفیر یا فضا دباندې توغندیو د ویجاړولو ظرفیت لري.
چین د تاد، په واسطه د خپلو امنیتي گټو د خطر احساس کوي. ځکه دغه پرمختللی سیستم د پیکینگ د توغندیو پوتنسیال هم تر اغیز لاندي راوستی شي او په آرام سمندرگي کې د امریکايي ځواکونو پر وړاندې د یوه احتمالي برید ستراتیژۍ ته زیان اړولای شي. همداشان روسیه هم په سویلي کوریا کې د توغندیو د دغه دفاعي سیستم د ځای پر ځای کیدو مخالفت کوي.
د سه شنبې په ورځ د متحدو ایالاتو د «یو اس اس مشیگن» په نوم اوبتل د سویلي کوریا بوسان نومي ښار ته ورسید. په داسې حال کې چې په همدغه ورځ شمالي کوریا د خپل اردو د تأسیس د ۸۵ کلیزي په ویاړ تمرینات کول او یو ځل بیا یې د اتومي گوزارونو گواښونه وکړل.
د متحدو ایالاتو ولسمشر دونالد ترمپ د خپل پخواني سلف بارک اوباما په پرتله د شمالی کوریا پر ضد د سختو اقداماتو اعلان کړی دی او د دغه کمونيستي هیواد پر وړاندې یې د کوم احتمالي پوځي برید خبره هم نه ده رد کړې.
انځور: Reuters/U.S. Navy/J. Ralliford
سویلي کوریا او امريکا اټکل کوي چې د کیم جونگ رژیم اوسمهال د توغندیو او اتومي ازمویونو په تیارۍ بوخت دی. د ملگرو ملتونو پریکړه لیکونه شمالي کوریا له دغسې ازمویونو څخه منع کوي.
پاکستان د ۱۰۰ او ۱۲۰ تر منځ اتومي وسلو درلودونکې دی. کله چې پاکستان په ۱۹۹۸ کال کې اټوم بم جوړ کړ تر هغه وروسته د پاکستان او هند تر منځ کومه جگړه نه ده رامنځته شوې. مخکې تر دې د هند او پاکستان تر منځ دری جنگونه ترسره شوې دي. که څه هم پاکستان وایې چې د دوی اټومي وسلې د دفاعي مقاصدو له پاره دي، خو څارونکي ویره لري که د دغو دواړو هیوادونو تر منځ جگړه رامنځته شي، نو کیدای شي پر یوې اټومي جگړې واوړي.
انځور: picture-alliance/AP
هندوستان
په ۱۹۷۴ کال کې د لومړي ځل او په ۱۹۹۸ کال کې د دویم ځل له پاره د اټومي وسلو ازمیښت ترسره کونکی هیواد هندوستان له ۹۰ څخه تر ۱۱۰ پورې اوټوم بمونه لري. له چین او پاکستان سره د سرحدي پولو پر سر د شخړې سربیره هندوستان ژمنه کړی چې دغه هیواد به د اتوم بم د کارونې په برخه کې هیڅ کله هم لومړيتوب ونه کړي.
انځور: Reuters
اسرائیل
له ۱۹۴۸ څخه تر۱۹۷۳ کاله پورې له عربي هیوادونو سره دری واره جنگیدلې هیواد اسرائيل ۸۰ اټومي وسلې لري. د اسرائیلو د اټومي پروگرامو په برخه کې ډیر لږ معلومات موجود دي.
انځور: Reuters/B. Ratner
شمالي کوریا
د اټکلونو له مخې شمالي کوریا لږ ترلږه ۶ اټومي بمونه لري. که څه هم شمالي کوریا له جنوبي کوریا سره شخړه لري، خو د دغه هیواد اټومي پروگرامونو لویدیځ هیوادونه هم اندیښمن کړي دي. د ملگرو ملتونو له خوا د لگول شوو بندیزونو سربیره هم دغه کمونستي هیواد په ۲۰۰۶ کال کې د اټومي وسلو ازمیښت ترسره کړ.