دلته مسئله د کاپي رایټ یا د کاپي کولو حق پر سر ده. د اروپایي محکمې په حواله د آلمان فدرالي محکمه باید په لومړي سر کې دا معلومه کړي چې آیا دغه رپوټونه حساس دي، نو له دې امله یي د چاپ حق محفوظ دی او که څنګه؟
اروپایي محکمې واضح کړې ده چې د پوځي وضعیت په هکله د رپوټو د کاپي کولو حق ادعا یا دعوه یوازې کیدای شي «کله چې خبره د رپوټ د لیکوال د حیرانونکي خلاقیت د کاپي کولو حق پر سر وي، په کوم کې چې د هغه پر شخصیت رڼا اچول شوې وي، او په خپلو کارونو کې یې په آزادانه او ابتکارانه ډول عمل کړی وي.»
قاضي ټنګار کړی دی چې که قضیه د آلمان د تر ټولو لویې ملي محکمې له نظره همداسی وه، نو د معلوماتو او مطبوعاتو د آزادۍ اساسي حق ته په کتلو سره کیدای شي د دغه رپوټ خپریدو ته اجازه ورکړل شي.
پر اړونده موضوع زمونږ له آرشیف څخه انځوریز رپوټ:
په افغانستان کی د آلمان پوځي ماموریت ته په یوه بل نظر کتل
عکاس ینس اومبخ دوه ځله افغانستان ته سفر کړی، څو داسي انځورونه واخلي چي په دغه هیواد کي د آلمان ماموریت څرنگه خلک تر خپلی اغیزې لاندي راوستلي دي. نه یوازي عسکر، بلکي هغه افغانان هم چي د آلمان نظامی اډې ته نژدې اوسیږي.
اومبخ غوښتل د هغو کسانو عکسونه هم واخلي چي خلک یې نوم یوازي په خبرونو کي اوري. هغه وایی په اصل کي دغه ډول څیرې د آلمان د ماموریت اصلي دلیل جوړوي. له همدې کبله هغه د ټولو کسانو عکسونه اخلي، که هغه زاړه وي یا ځوانان، ښځي وي او یا کوچنیان. لکه دغه نجلۍ چی پرته له پردیو سرتیرو، بل ډول ژوند نه پیژني.
د عکاسۍ پروخت
اومبخ په ۲۰۱۰م کال کي تر خپل لومړي سفر وروسته، افغانستان ته تل په منظم ډول سفرکوي. هغه غواړي دغه هیواد او خلک یې نورهم ښه وپیژني. هغه وايي چي یو ځل له خپل ملگري او مرستیال سره مزار ته نژدې یو دښت کی ولاړ وو او هغه ځای دومره ښایسته وو چي هغه ته یې ژړا وروستله، ځکه په رسنیو کی تل دهغه برعکس تصویرونه وړاندي کیږي.
مېلمه پالنه
دغه عکاس وايي چي افغانانو د هغه تود هرکلی کړی دی. هغوی یې تل ډوډۍ خوړلو، کنسرتونو او د بزکشیو لوبو ته دعوت کړي دي. خو د خراب امنیتي حالت له امله یې نه سوای کولای دغو ټولو بلنو ته مثبت جواب ووایي.
تل امنیتی وضیعت په پام کی نیول
د کار کولو پر وخت امنیتی وضیعت په پام کي نیول، ډیر مهم وو. د ځايي کارکوونکو له خوا به تل هغوی ته لارښووني کیدې. اومبخ وایی چی ما تل داسي یو احساس درلود چي په آزادانه ډول گرځیدای سم. خو دا په دې پوري اړه درلوده چي چیري، څه وخت او له څومره مخکي له مخکي خبرداریو سره سړی گرځي.
چارواکي، طالبان او مجاهدین
همدارنگه مشهورو چارواکو لکه عطامحمد نور هم اومبخ ته اجازه ورکړې چی عکس یې واخلي. د بلخ ولایت دغه والي د آلمانانو له پاره د خبرو اترو مهم ملگری وو. همدارنگه اومبخ د طالبانو او مجاهدینو د جنگیالیو عکسونه هم اخیستي دي.
په جرمني کی د هغه د عکسونو نندارتون
په جرمني کی د ۲۰۱۶م کال له سپتمبر میاشتي راهیسي د «افغانانو» په نوم یو نندارتون پرانیستل سوی، چي وروستی یې په آلمان کی وو. په دغه نندارتون کي نندارچیانو ددې امکانات درلودل چی د اومبخ لوی عکسونه له نژدو وگوري.
راتلونکې مرحله، د عکسونو یوکتاب
ینس اومبخ وروسته غواړي چي له خپلو عکسونو څخه یوه مجموعه جوړه کړي او په دې ډول د یوه غټ کمپاین په مرسته د خپلی پروژې له پاره بسپنې راټولوي. د هغه په نظر د عکسونو یوه مجموعه په وخت پوري تړلی یو تلپاته سند وي. هغه هیله لري چی د «افغانانو» په نامه د هغه پروژه د راتلونکو نسلونو له پاره په افغانستان کی د آلمانی ماموریت یوه برخه جوړه کړي.