په روان میلادي کال کې شمالي کوریا د توغندیو آزموینې تعداد او سرعت ډیر کړی دی او دا دی اوس یې یو بل بالستیک توغندی توغولی دی. د جنوبي کوریا د پوځ په خبره، شمالي کوریا د چهارشنبې په ورځ (د ۲۰۲۲م کال د مې میاشتې پر ۳مه) د خپلو ختیځو اوبو په لوري یو بالستیک توغندی توغولی دی. جاپان هم په ورته وخت کې د شمالي کوریا د دغې آزموینې پخلی کړی دی او دا چې دغه هیواد خپلو بیړیو ته امر کړی څو د احتمالي ټوټو د لویدو له ویرې خپل موقعیت ته تغیر ورکړي.
د بالستیک توغندي تر توغولو وروسته د جنوبي کوریا د پوځ لوی درستیز د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي دي چې توغندی د شمالي کوریا د پیونیانګ د سیمې له شمالي برخې د سونان له سیمې توغول شوی دی. سونان هغه سیمه ده چې د روان میلادي کال د مارچ میاشتې په ۲۴مه نیټه شمالي کوریا ترې د هوسونګ ۱۷ په نامه خپل توغندی توغولی وو.
د جنوبي کوریا په اعلامیه کې راغلي: «زموږ پوځ د چمتووالي حالت ساتي او د نورو توغندیو د توغولو د څارنې له پاره له نیږدې څخه وضعیت تعقیبوي.»
شمالي کوریا په روان میلادي کال کې تر اوسه پورې د توغندیو ۱۴ آزموینې کړي دي. د شمالي کوریا له لوري د چهارشنبې ورځې د توغندي آزموینه یوه اونۍ تر هغې کیږي چې شمالي کوریا ویلي ول چې غواړي د امکان تر حده په چټکتیا سره د خپلو اتومي ځواکونو ته پراختیا ورکړي.
په عین وخت کې شنونکي په دې باور دي چې د شمالي کوریا رهبر کیم جونګ اون غواړي د خپلو اتومي وسلو په انکشاف سره په نړیواله کچه شمالي کوریا د یوه اتومي قدرت په توګه وپیژندل شي او دا چې هغه باور کوي چې دغه راز اقدامات به پر امریکا متحده ایالاتو باندې هم فشار راوړي څو پر شمالي کوریا باندې وضع شوي بندیزونه نرم کړي.
آ./ا.خ.ح./ا.ا.
زموږ له آرشیف څخه:
په اوس وخت کې د نړۍ ۹ هیوادونه ۱۶۳۰۰ اتوم بمونه لري. د اتمې وسلو په برخه کې د محدودیت راوستلو له غوښتنو سره سره په دې شمیر کې کموالې نه دی راغلې. په دې انځوریز رپوټ کې به ولیدل شي چې کوم هیواد څومره اتوم بمونه لري.
انځور: Reutersپه ستاکهولم کې د سولې د بین المللي تحقیقاتي موسسې( سِپري) په خبره د اتومي وسلو د شمیر په برخه کې روسیه تر ټولو مخکې ده. پخواني شوروي اتحاد د لومړي ځل له پاره په ۱۹۴۹ کال کې د اټومي وسلو ازمیښت ترسره کړی وو. روسيه په اوس وخت کې ۸۰۰۰ اتومي وسلي لري.
انځور: Getty Images/AFP/N. Kolesnikovaامریکا متحده ایالاتو په ۱۹۴۵ کال کې تر خپل لومړني اټومي ازمیښت لږ وخت وروسته د جاپان پر هیروشیما او ناگاساکي ښارونو باندی اټوم بمونه وغورځول. د سپري په حواله امریکا اوس هم ۷۳۰۰ اتوم بمونه لري.
انځور: picture-alliance/AP Photo/H. Jamaliفرانسه په اروپا کې تر ټولو ډیرې اتومي وسلې لري. د دغو وسلو شمیر ۳۰۰ ښودل شوې دی. فرانسې په ۱۹۶۰ کال کې د اټوم بم جوړولو ټکنالوژي ترلاسه کړی وه.
انځور: picture-alliance/dpa/J.-L. Brunetد آسیا تر ټولو لوې اقتصادي قدرت او د نړۍ تر ټولو لوې د وچې پوځ درلودونکې هیواد چین د پوځ شمیر په هکله دقیق ارقام نه دي ورکړل شوي. اټکل کیږي چې چین ۲۵۰ اټوم بمونه لري. چین په ۱۹۶۴ کال کې خپل لومړنې اټومي ازمیښت ترسره کړی وو.
انځور: Getty Imagesد ملگرو ملتونو د امنیت شورا دایمي غړي بریتانیې په ۱۹۵۲ کال کې خپل لومړنې اټومي ازمیښت ترسره کړی وو. د امریکا له نږدې متحد هیواد بریتانیې سره اوس وخت ۲۲۵ اټومي وسلې موجودې دي.
انځور: picture-alliance/dpa/J. Kaminskiپاکستان د ۱۰۰ او ۱۲۰ تر منځ اتومي وسلو درلودونکې دی. کله چې پاکستان په ۱۹۹۸ کال کې اټوم بم جوړ کړ تر هغه وروسته د پاکستان او هند تر منځ کومه جگړه نه ده رامنځته شوې. مخکې تر دې د هند او پاکستان تر منځ دری جنگونه ترسره شوې دي. که څه هم پاکستان وایې چې د دوی اټومي وسلې د دفاعي مقاصدو له پاره دي، خو څارونکي ویره لري که د دغو دواړو هیوادونو تر منځ جگړه رامنځته شي، نو کیدای شي پر یوې اټومي جگړې واوړي.
انځور: picture-alliance/APپه ۱۹۷۴ کال کې د لومړي ځل او په ۱۹۹۸ کال کې د دویم ځل له پاره د اټومي وسلو ازمیښت ترسره کونکی هیواد هندوستان له ۹۰ څخه تر ۱۱۰ پورې اوټوم بمونه لري. له چین او پاکستان سره د سرحدي پولو پر سر د شخړې سربیره هندوستان ژمنه کړی چې دغه هیواد به د اتوم بم د کارونې په برخه کې هیڅ کله هم لومړيتوب ونه کړي.
انځور: Reutersله ۱۹۴۸ څخه تر۱۹۷۳ کاله پورې له عربي هیوادونو سره دری واره جنگیدلې هیواد اسرائيل ۸۰ اټومي وسلې لري. د اسرائیلو د اټومي پروگرامو په برخه کې ډیر لږ معلومات موجود دي.
انځور: Reuters/B. Ratnerد اټکلونو له مخې شمالي کوریا لږ ترلږه ۶ اټومي بمونه لري. که څه هم شمالي کوریا له جنوبي کوریا سره شخړه لري، خو د دغه هیواد اټومي پروگرامونو لویدیځ هیوادونه هم اندیښمن کړي دي. د ملگرو ملتونو له خوا د لگول شوو بندیزونو سربیره هم دغه کمونستي هیواد په ۲۰۰۶ کال کې د اټومي وسلو ازمیښت ترسره کړ.
انځور: Reuters