بايدن او مودي: پاکستان دې د تندلارو د بريدونو مخه ونيسي
۱۴۰۲ تیر ۲, جمعه
ولسمشر بایدن د هند له لومړي وزير سره يو ځای پر پاکستان غږ کړی دی چې دا خبره دې ډاډمنه کړي چې خاوره یې د تندلارو له خوا د بريدونو له پاره ونه کاروله شي. مودي دمګړۍ د امريکا په سفر بوخت دی.
د امريکا متحده ایالاتو ولسمشر جو بایدن او د هند لومړی وزير نريندرا مودیانځور: Kevin Lamarque/REUTETS
اعلان
دا څرګندونې د سپينې ماڼۍ له خوا په خپرې شوې يوه ګډه اعلاميه کې شوي دي. په دغه اعلامیه کې زياته شوې ده: «دوی [بایدن او مودي] د پولې له بلې غاړې څخه ترهګري او د ترهګرو ډلو کارول په کلکه غندي او پر پاکستان د چټکونو ګامونو د پورته کولو غږ کوي څو یې تر کنترول لاندې يوه سيمه هم د ترهګریزو بريدونو له پاره ونه کاريږي.»
د امريکا متحده ایالاتو د ولسمشر جو بايدن او هند د لومړي وزير نريندر مودی ترمنځ تر مفصلو خبرو اترو وروسته په جاري کړل شوې دې اعلامیه کې دواړو مشرانو په پاکستان کې د فعالو ډلو لشکر طيبه او جيش محمد په څېر ډلو پر ضد د پام وړ اقداماتو غوښتنه کړې ده.
هند تل د دغه هېواد تر کنترول لاندې کشمير کې د ترهګریزو بريدونو پړه پر پاکستان ور اچوي خو پاکستان تل دا ډول تورونه ردوي. بل لوري ته په اسلام آباد کې حکومت هم پر نوی ډيلي په پاکستان کې په ترهګریزو بريدونو کې د لاس درلودو تور لګوي.
که څه چې امريکا په تاريخي توګه له پاکستان سره نږدې اړيکي لرلي دي خو په دې وروستيو کې د واشنګټن او نوي ډيلي ترمنځ اړيکې ډېرې ژورې شوي دي.انځور: Manuel Balce Ceneta/AP Photo/picture alliance
په ۲۰۱۹م کال کې د هند له لوري د دغه هېواد تر کنترول لاندې جمو او کشمير سيمه ته ځانګړي حيثيت تر ورکړې وروسته د دواړو هېوادونو اړيکي لا پسې ترنګلې شوې.
د هند او امريکا اړيکې د پراخيدو په حال کې دي
په دغه ګډه اعلاميه کې ويل شوي دي: «دوی [بايدن او مودي] غوښتنه کوي چې د پټان کوټ د پېښې عاملين دې هم ځواب ویلو ته حاضر کړل شي.»
په هغه وخت کې د نهرو دغه سیاسي ارزیابي او تر اوږدې مبارزې وروسته د هند د خلکو بریالیبتوب د دغه هیواد خلک راتلونکي ته خوشبينه کړل. هغه څه چې له واقعیت سره یې سمون نه درلود. د هند خپلواکي له دغه هیواد څخه د پاکستان په جلا کیدو تمامه شوه او دغو دواړو هیوادونو ته یې ډیرې ستونزې جوړې کړې.
انځور: picture alliance/AP Photo/D. Yasin
اجباري مهاجرت
په دغه وخت کې له ۷ څخه تر ۸ میلیونه انسانان په هند کې خپلو ټاټوبو پریښودو ته اړ شول او پاکستان ته ولاړل. همدارنګه په ملیونونو انسانان له اوسني پاکستان څخه هند ته کډه شول. د تاریخي لیکونکو په حواله په سلګونو زره خلک د دیني او مذهبي تاوتریخوالي قربانیان شول.
انځور: picture alliance/dpa/United Archives/WHA
له خپلواکۍ ۸ ورځې وروسته
لاهور کې د مسلمانانو او هندوانو له تاوتریخوالي ډکه مخامخ کیدنه. د دغو خونړیو نښتو پر مهال د هند ډیرې سیمې ویجاړې شوې. دا د کړاوونو او رنځونو د تاریخ پیل وو. د بنګله دیش د استقلال په جریان کې او همدارنګه په کشمیر کې نښتو ادامه ومونده.
انځور: picture alliance/dpa/AP Images
ښایسته هیلې
د هند د خپلواکۍ غورځنګ د مشر مهاتما ګاندي هیلې د هند او پاکستان تر منځ د تاوتریخوالي ډکو پښو په ترڅ کې له خاورو سره خاورې شوې. نوموړي په دغو حساسو شرایطو کې ویلي وو: «ممکن موږ متفاوته ادیانو پورې تعلق ولرو، خو موږ سره ورونه یو او ورونه یو بل په غیږ کې نیسي».
انځور: Getty Images/Hulton Archive
د زورزیاتیو رامنځته کیدل
ګاندي نه غوښتل چې د هند د خلکو د خپلواکۍ مبارزه دې د دغه هیواد په دوو برخو پر ویشل کیدو تمامه شي. خو د هندوانو او مسلمانانو تر منځ شخړو د خپلواکۍ له پاره د دوی مبارزه تر خپل سیورې لاندې راوستله چې یو پر بل له بې باورۍ او دښمنۍ سره مل وه.
انځور: Getty Images/AFP/T. Mustafa
بی اعتمادي او دښمني
د خپلواکۍ له پاره مبارزه په ممبي کې د ملي کنګرې له جوړیدو سره یوه نوي پړاو ته ور ننوته. په ۱۸۸۵ م کال کې د دغې کنګرې په ترکیب کې په مجموع کې له ۷۳ استازو څخه ۵۴ یې هندوان او یوازې ۲ تنه یې مسلمانان ول. هغه موضوع چې د مسلمانانو د عصبي کیدو سبب ګرځیدلی وه. همدا وو چې د دغې کنګرې پر پریکړو د مسلمانانو بی باوري ډيره شوه.
انځور: picture-alliance/AP/M. Khan
د مسلمانانو د اتحادیې مشر او د پاکستان بنسټ ایښودونکی محمد علي جناح
د ۱۹۶۰ م په کنفرانس کې د هند د مسلمانانو اتحادیې «آل انډیا مسلم لیګ» خپل هدف د مسلمان لږکیو له ګټو او سیاسي حقونو څخه دفاع اعلان کړه. خو په هغه وخت کې وضعیت توپانې او شیبه په شیبه د بدلون په حال کې وو. د دغه هیواد په سیاست کې د مسلمانانو د حضور پیاوړې کیدو په اړه د دغې اتحادیې هڅو په ۱۹۴۶ م کال کې نتیجه ورکړه. همدې موضوع دې ته زمینه مساعده کړه چې د پاکستان په نوم یو بل هیواد رامنځته شي.
انځور: Radio Pakistan
بې پایله هڅې
د آل انډیا مسلم لیګ مشر محمد علي جناح او د هندوانو رهبر مهاتما ګاندي د هڅو سربیره د دغو دواړو دینونو د پیروانانو تر منځ رامنځته شوی درز او بې باوري پر خپل ځای پاتې شوه. له هند څخه د جدایي او د پاکستان د خپلواکۍ زمزمې په ۱۹۴۰م کال کې ډیرې شوې. په ځانګړي توګه د ۱۹۳۹ م کال د لاهور په پریکړه لیک کې د پاکستان د خپلواکۍ له موضوع څخه عملاً یادونه شوې وه.
د دوو هیوادونو تر جلا کیدو او تر هغې وروسته په جګړو کې نزدې یو میلیون انسانان ووژل شول. سربیره پر دې میلیونونه انسانان خپلو ټاټوبو پریښودلو ته اړ شول. د دوو مستقلو هیوادونو تر منځ نښتې او جنګونه د دوی د جلا کیدو له هم هغه لومړۍ ورځې پيل شوي وې چې دغه لړۍ اوس هم د کشمیر په سیمه کې روانه ده.
انځور: picture alliance/dpa/AP Photo/A. Rahi
په کشمیر کې د جګړو دوام
محمد علي جناح غوښتل چې کشمیر د هندوستان له ولکې څخه وباسي او هندوستان هم د ځواکونو په استولو سره د دغې سیمې یوه لویه برخه تر خپل کنترول لاندې را وستله. تر اوسه پورې د کشمیر پر سر دری واره د دغو دواړو هیوادونو تر منځ جګړه رامنځته شوې ده.
انځور: Reuters/D. Ismail
دوه اتومي قدرتونه
هند او پاکستان دواړه د خپلواکۍ اویایمه کلیزه لمانځي. دواړه هیوادونه اتومي او عصري دفاعي وسلې او سامان آلات لري. دا په داسې حال کې چې د دواړو هیوادونو اتباع په فقر کې ژوند تیروي او حتی د ژوند لومړني ضرورتونه یې هم نه دي تأمين.