په ایسلنډ کې د یکشنبې په ورځ د ټولپوښتنې وروستیو پایلو وښوده چې د آیسلنډ رایه ورکوونکو له اروپايي ټولنې سره د یوځای کېدو د خبرو د بیا پیل طرحه رد کړې ده.
د ټولپوښتنې په ترڅ کې «نه» برخې ملاتړو د ۵۲،۸ سلنه رایو په ترلاسه کولو سره بریا خپله کړه، په داسې حال کې چې د «هو» برخې ۴۷،۲ سلنه ملاتړ ترلاسه کړ.
ریکیاوېک، پلازمېنه، د دغه ۴۰۰ زره نفوس لرونکي ټاپويي هېواد یوازینۍ سیمه وه چې د ټولپوښتنې ملاتړ یې وکړ.
شاوخوا ۲۷۰ زره آیسلنډیان د رایې ورکولو په شرایطو برابر وو. تر اوسه د رایه ورکوونکو د ګډون په اړه کوم معلومات نه دي ورکړل شوي.
له اوږدو بحثونو وروسته سخت رقابت
آیسلنډ د تېرو نږدې دوو لسیزو ډېره برخه د اروپايي ټولنې د غړیتوب له پوښتنې سره په مبارزه کې تېره کړې ده.
دغه هېواد په ۲۰۰۹ کال کې، وروسته له هغې چې نړیوال مالي کړکېچ دغه هېواد سخت ځپلی و، په اصل کې اروپايي ټولنې ته د غړیتوب غوښتنلیک وړاندې کړ.
په ۲۰۱۳ کال کې، وروسته له هغې چې په دغه هیواد کې د اروپايي ټولنې ضد حکومت واک ته ورسېد، د غړیتوب خبرې بیا ځلې وځنډول شوې.
کرهنه او مالداري د اروپايي ټولنې د اقتصادي پلانگذاري بنسټ جوړوي. سربیره پر دې هم د اروپا اقتثصاد اوس د بدلون په حال کې دی. انځور: GEORGES GOBET/AFP/GettyImages په میلیاردو ډالره سبسایدي گانې اروپايي ټولنه هر کار بزگرانو ته شاوخوا ۴۷ میلیارده یورو سبسایدي ورکوي. دغه سبسایدي گانې د زراعتي ځمکو خاوندانو ته د هغوی د ځمکې او محصولاتو د اندازې له مخې ورکول کیږي. د دغو سبسایدي گانو له کبله د اروپا په بیلابیلو برخو کې د کرهڼې او مالدارۍ شرایط توپیر لري.
انځور: Getty Images د شودو د تلویزیوني اعلانونو په لیدو سره سړی داسې فکر کوي چې دغه شودي له «خوشحاله غواگانو» څخه ترلاسه کیږي چې په لویو فارمونو کې ساتل کیږي. خو په اصل کې دغه شودي له داسې غوا ګانو څخه ترلاسه کیږي چې په وړوکو ځایونو کې تر ډیرو سختو شرایطو لاندې ساتل کیږي. دغو غواګانو ته داسې مواد ورکول کیږي چې ډیرې شودې وکړي.
انځور: imago/Eibner مالداران باید د نوې تکنالوژي پر رانیولو باندې ډیرې پېسې ولګوي ترڅو هغوی وشي کولای له نورو تولیدکوونو سره رقابت وکړي. د شودو د لوشلو ماشینونه له مالدارانو سره مرسته کوي چې هغوی پرته له دې چې ډیر وخت ضایع کړي او ډیر شمیر کسان په کار وګوماري له غوا ګانو څخه شودې تر لاسه کړي.
انځور: picture-alliance/ZB د دې له پاره چې په اروپا کې د غوښې تولید ډیر شي، زراعتي جرګو ته داسې خوراکي مواد ورکول کیږي چې هغوی ژر تر ژره چاقې شي. په فارمونو کې چرګانې د عادي چرګانو په پرتله درې وارې ژر چاقیږي. دغه ډول چرګې یوازې په ۳۰ ورځو کې خپل وروستي وزن ته رسیږي.
انځور: Getty Images په رومانیا کې لوی شرکتونه فارمونه رانیسي او د نوو ماشینونو به کارولو سره زراعتي چارې پر مخ بیایي، خو د دغو لویو فارمونو تر څنګ سیمه ییز اوسیدونو د زړو تخنیکونو په کارولو سره خپله کرهڼه کوي.
انځور: DANIEL MIHAILESCU/AFP/Getty Images د آلمان د انګورو په فارمونو کې ډیر وخت کارګران به اسانۍ سره نه موندل کیږي. دا په داسې حال کې ده چې اوس په اروپايي ټولنه کې د بیکارۍ کړکیچ روان دی.
انځور: MARIO LAPORTA/AFP/Getty Images له څلورو څخه تر پنځو کیلو ګرامه زیتونو څخه یوازې یو لیتر غوړي جوړیږي. هسپانیه د زیتونو په کروندو او له هغوی څخه د غوړیو د جوړولو د بهیر له پاره د لا ډیرو کارکوونکو په لټه کې ده.
انځور: Getty Images په اروپا کې فصلي کارکوونکي د کال په بیلابیلو فصلونو کې د کار په لټه سفرونه کوي.
انځور: picture-alliance/ZB په اروپا کې یوازې کروندگر سپسایدي گانې نه ترلاسه کوي، بکلې له هغوی سر تړلي ځایونه هم له سپسایدیو څخه گټه پورته کوي. د بلگې په توگه به امستردام کې دغه هوايي ډگر.
انځور: ROBIN UTRECHT/AFP/GettyImages
د آیسلنډ اوسني کیڼ اړخي حکومت، چې په ۲۰۲۴ کال کې یې واک ترلاسه کړی، په اصل کې ژمنه کړې وه چې ټولپوښتنه به ترسره کړي، خو د اوکراین د جګړې او ګرینلنډ په اړه د روسیې د مخ په زیاتېدونکو جیوپولیټیک کړکېچونو له امله یې رایه اچونه را مخکې کړه.
د کب نیونې د صنعت مهم رول
په ایسلنډ کې د دغې ټولپوښتنې یادې پرېکړې په دغه هیواد کې د ډېرو رایه ورکوونکو هغه اندېښنې پای ته ورسولې چې اروپايي ټولنې ته یوځای کیدل به د آیسلنډ حاکمیت کمزوری کړي. د دې ټولو سربیره، د کب نیولو حقونه هم په دغه لړۍ کې یوه مهمه اندېښنه وه.
په دغه هیواد کې د کب نیولو سکتور اروپايي ټولنې ته د یوځای کیدو سخت مخالفت کړی، او د دې صنعت ۹۰ سلنه فعالان د دې نظر مخالف دي.
دا پایله د بروکسل لپاره د مایوسۍ وړ ده، ځکه داسې ښکاریده چې اروپايي ټولنه د آیسلنډ د غړیتوب د اسانه کولو لپاره د کب نیولو او کرنې په ګډون پر حساسو مسئلو جوړجاړي ته چمتو وه.
په اروپايي ټولنه کې دننه د ژوند د سطحې توپيرونه ډېر زيات دي. خو دا چې د شتمنۍ اندازه څنګه او د کومو شاخصونو په ذريعه اټکل کيږي، له دې مخې د ځينو کړکېچنو هېوادونو په برخه کې د حيرانتيا وړ خبرې هم موجودې دي. انځور: picture-alliance/dpa/D. Kalker بلغاريا: ټيټ معاشونه، ټيټ عايدات بلعاريا د اروپايي ټولنې تر ټولو غريب غړی هېواد دی چې اداري فساد پکې هم تر ټولو عام دی. د آلمان د سوداګرۍ او پانګونې ادارې په حواله يې اوسط ناخالص عايد په ۲۰۱۸ کال کې په مياشت کې يوازې ۵۸۰ يورو وو. په اروپايي ټولنه کې د غړيتوب خپلولو راهيسې ډېرو ځوانانو بلغاريې ته شا کړې، آن هغو خلکو هم چې ښه مسلکي زده کړې هم لري.
انځور: BGNES رومانيا: د اروپا په اقتصادي رديف کې دويم وروستی ځای لري په رومانيا کې ډېر ښايسته ځايونه شته لکه دلته د براسوف ښار، ځکه چې ډېر زاړه ښارونه پکې ډېر ښه ترميم شوي دي. په ۲۰۱۹ کال کې د نفر په سر د ۱۱۴۴۰ يورو اقتصادي توان په لرلو سره دغه هېواد د بلغاريې په پرتله لږ مخکې دی (يعنې د ۸۶۸۰ يورو په مقابل). خو د اروپايي کميسيون په حواله اوسط ناخلص معاشونه (په ۲۰۱۹ کال کې) په رومانيا کې ۱۰۵۰ يورو او په آلمان کې ۳۹۹۴ يورو وو.
انځور: Imago Images/Design Pics/R. Maschmeyer يونان: له کړکېچه تر کړکېچه دغه هېواد ايله د پورونو له کړکېچ څخه راوتلی وو. په تېره سياحت پکې په تېرو څو کلونو کې ښه نقش لوبولی وو. خو د کرونا کړکېچ له کبله يونان بيا تر فشار لاندې راغلی او اروپايي مرستو ته اړ دی. د آلمان په پرتله دغه هېواد غريب دی، خو د نفر په سر د ۱۷۵۰۰ يورو اقتصادي توان په لرلو سره هغه له بلغاريې څخه دوه برابره بډايه دی.
انځور: picture-alliance/dpa/VisualEyze فرانسه: د کور لرونکو هېواد کله چې د اوسط معاش خبره مطرح وي، نو آلمانان له فرانسويانو مخکې دي. خو په ۲۰۱۸ کال کې د ۲۶۵۰۰ يورو خالصې شتمنۍ په لرلو سره فرانسويان تقريبا ۱۰ زره يورو ورڅخه بډايه دي. يو علت يې دا دی چې په آلمان کې لږ خلک املاک لري. خو په فرانسه کې ډېر خلک حتی په اطرافو کې يو بل دويم کور هم په اختيار کې لري.
انځور: picture-alliance/dpa/Mahaux-AGF ايټاليا: وده نشته، اصلاحات پڅ دي، پوروړتيا لوړه ده ايټاليا په اروپا کې د کرونا له کبله ډېره ځپل شوې ده. تر دوو لسيزو ولاړ اقتصادي حالت وروسته ايټاليا اوس د اروپايي ټولنې له خوا د کرونا مرستو د وېشلو څخه ډېره ننګه کوي. په ۲۰۱۸ کال کې د ۲۹۶۱۰ يورو ناخالص داخلي عايد په لرلو سره ايټاليا لږ د اروپا د اوسط عايد تر سطحې لاندې راغلې ده.
انځور: AFP/P. Cruciatti هسپانيا: له دويمې څپې څخه وېره د کوويد ۱۹ پېښو په ډېرېدو سره د کاتالونيا چارواکو په جولای کې بيا ګرځبنديز لګولی دی. دغه هېواد په سيلانۍ پورې ډېر اړ دی چې د ناخالص داخلي عايد څه باندې ۱۵ سلنه ورته برابروي. دغه هېواد په ۲۰۱۸ کال کې د ۲۶۴۴۰ يورو اقتصادي توان په لرلو سره د اروپا د اوسط عايد تر سطحې لږ لاندې راغلی دی.
انځور: Reuters/N. Doce سويډن: ډېره شتمني، لوړه ماليه، ټولبنديز هم نه شته د سويډن هڅه دا وه چې بې له ټولبنديز څخه د کرونا له کړکېچ څخه تېر شي. پايله يې نسبتا ډېر مړي ول. په ۲۰۱۸ کې د نفر په سر د ۴۶۱۸۰ يورو په لرلو سره دغه هېواد له لوکسمبورګ، آيرلنډ، دنمارک او هالنډ وروسته په پنځم ځای کې قرار لري. د لوړې ماليې پرته سويډنيان په ۲۰۱۸ کال کې په اوسط ډول د ۲۷۵۱۱ يورو په لرلو سره لږ له فرانسويانو مخکې دي.
انځور: imago images/TT/J. Nilsson هالنډ: ډېر اقتصادي توان او ډېره شتمني نيدرلند يا هالنډ له سويډن، دنمارک او اتريش سره يو ځای د څلورو «سپما کوونکو» هېوادونو په ډله کې راځي. دغه هېوادونه د ايټاليې په څېر هېوادونو ته پرته د اصلاحاتو له غوښتنې د مليارډونو يورو لېږل ردوي. د نفر په سر (په ۲۰۱۹ کال کې) د ۲۶۸۰۰ يورو اقتصادي توان په لرلو سره هالنډيان له نورو سره يو ځای مخکښه دي. د نفر په سر د څه باندې ۶۰ زرو يورو خالصې شتمنۍ په لرلو ډېر پيسه داره هم دي.
انځور: picture-alliance/robertharding/F. Hall آلمان: بډای دولت، خو وګړي هومره بډای نه دي تر اوسه پورې آلمان له نوې وبا سره ښه مقابله کړې ده. خو اقتصادي لګښتونه يې هم ډېر زيات دي: صادرات راکم شوي او ډېر شرکتونه له سقوط سره مبارزه کوي. د اروپايي ټولنې د تر ټولو ستر اقتصاد په توګه د نفر په سر اقتصادي توان په ۲۰۱۹ کال کې ۴۱۳۴۰ يورو وو. خو آلمانانو په ۲۰۱۸ کال کې د نفر په سر يوازې ۱۶۸۰۰ يورو خالصه شتمني درلوده. په ايټاليا کې هم دغه شتمني دوه برابره زياته ده.
انځور: picture-alliance/dpa/J. Kalaene