د نوي ډهلي په اطرافو کې د هریانه ګروګرام سیمه له تیرو څو اونیو راهیسې د مذهبي تاوتریخوالي مزکز ګرځیدلی دی. د جوماتونو د کمښت له کبله سیمه ایزو چارواکو د دولتي ملکیتونو په میدانونو کې د جمعې لمانځه د ادا کولو اجازه ورکړې وه، خو تر سپټمبر میاشتې وروسته سیمه ایزو او د نورو سیمو افراطي هندوانو یې پر ضد کمپاین پيل کړی دی.
کله چې مسلمانان د حکومت له خوا ورته په ټاکل شویو ځای کې د جمعې لمانځه ادا کولو له پاره را ټولیږي، نو تشدد خوښوونکي هندو ډلې د مسلمانو د عبادت اخلالولو له پاره هر ممکنه کوښښ کوي. په دې ترڅ کې د جی شري رام شعارونه هم ورکول کیږي او پر تقریرونو سربیره ډولونه هم غږول کیږي.
په لومړي سر کې سیمه ایزو چارواکو مسلمانانو ته په ۳۸ ځایونو کې د جمعې لمانځه ادا کولو اجازه ورکړې وه، خو بیا د افراطي هندو ډلو تر اعتراضونو وروسته یي په ۸ ځایونو کې د لمانځه ادا کول منع کړل.
مظاهره کوونکي وایي تر څو پورې چې په ټولو میدانونو او پارکونو کې په بشپړ ډول د جمعې لمانځه پر ادا کولو بندیز نه وي لګول شوی، دوی به خپلو احتجاجونو ته دوام ورکړي.
دوې اونۍ مخکې دغو هندو ډلو د مسلمانانو د لمانځه په دغه ځای کې «ګوردهن پوجا» کړی و چې په هغې کې د غویي د خوشايي عبادت کیږي. په دې ترڅ کې د «بي جي پي» یو سیاستوال کپل مشرا، هم هلته موجود و چې په ډهلي کې مذهبي تاوتریخوالي ته په لمن وهلو تورن دی.
تیره اونۍ له جمعې یوه ورځ مخکې د لمانځه ادا کولو ځای په خوشایانو ولړل شو او په همدې ځای کې د والیبال د میدان جوړولو اعلان هم وشو.
یوه هندو سوداګر اکشی یادو، دغه وضعیت ته په کولو سره مسلمانان ته د خپل کور پر پام او دوکان کې د لمانځه ادا کولو وړاندیز وکړ.
د چهارشنبې په ورځ بیا د سکانو سیمه ایزو ډلو مسلمانانو ته په خپلو ګردوارو کې د جمعې لمانځه د ادا کولو وړاندیز وکړ. د شري ګرو سنګه سبا، د ګردوارې مشر شیردل سنګه سدهو، وویل: «هغه څه چې روان دي، موږ پکې خاموشه نندارچیان نه شو پاتې کیدای.»
سدهو وویل: «حکومت مسلمانانو ته د لمانځه ادا کولو له پاره ځای ورکړ، خو اوس یې هلته څوک لمانځه ته نه پریږدي. د دې په لیدلو سره موږ ته غوسه هم راځي او تکلیف هم راکوي. موږ په دې چلند نه پوهیږو.» هغه زیاته کړه: «د ګردوارو دروازې به د لمونځ کوونکو پر مخ خلاصې وي.»
جاوید اختر/ نوی ډهلي: ش.ن/ ن.ز
هند لرغونی فرهنګ او تمدن لري. د هند ډير وګړي د هندو دين پيروان دي. د طالع کتنه، باليوود او کریکټ لوبه په هند کي خاص مقام لري. د دغه ستر هيواد د وګړو ټولنيز دودونه او عقايد په دې انځوريز رپوټ کي:
انځور: Tumpa Mondal/picture-alliance/Photoshotد هند نوم د سند له دریاب څخه اخیستل شوی چې تمدن يې ۵۰۰۰ کاله پخوا پر زمکه رامنځ ته شوی. اوسیدونکو يې درياب ته سيندو وايه. دغه درياب د هند د وچې له دريو سترو دريابونو څخه يو دې. ايرانیانو د دغې سيمې په نيولو سره د هغه ځای نوم ايندوس ته بدل کړ. د هندوستان نوم هم د هندوانو هيواد ته ويل کيږې، چې د هندو او سندو کلمو يو ترکيب دې. په هندي ژبه کي دغه هيواد ته بهارت ويل کيږي.
هند په نړۍ کې د څلورو سترو دينونو ټاټوبی دی، چې له هغې جملې څخه د هندو(هندوئسم) او بوداي (بوديسم) دين دی. د هند کابو ۸۴ سلنه وګړې ځانونه هندوان ګڼي. په عین وخت کې ډېر مسلمانان په هند کې اوسیږې. دغه راز په دې هيواد کې له دوو زرو کلونو راهيسي مسيحان او یهوديان هم ژوند کوي. د هندوانو مليت پالني ته په پام سره ديني او مذهبي لږکۍ ځانونه تر فشار لاندی ګڼي.
هندوانو د ښځو مقام تر عرش رسولی او حتي ښځه د خدای په توګه ستايي. که څه هم په ورځني ژوند کي له ښځو او نجونو سره چلند د دغه ډول درناوي نخښه نه ده. هند په نړۍ کې د ښځو او نجونو له پاره يو له خطرناکو هيوادونو څخه ګڼل کيږې. د دولت معلوماتو له مخي په هره دقیقه کي پر يوې ښځي باندي تيری کيږي. هند يو ميلیارد او ۳۵۳ ميليونه نفوس لري او کابو ۴۸ سلنه يې ښځې دي.
د هندوانو په مذهب کي غوا مقدسه ده، خو خدای نه ګڼل کيږې. غوا د هندوانو په اسطورپيژندنه کې له ځينو خدایانو لکه کرشنا سره خپلوي لري. د هندوانو په باور کرشنا د زمکي پر مخ د خدای تعالې د حاصلخيزۍ يوه بيلګه ده. هندوان د غوا يا غوايي غوښي نه خوري، خو شيدې يې څښي.
دا چې هند د ګياه خوړونکو انسانانو څخه ډک دی يوه افسانه او خيال دی. د نظر پوښتنو له مخې د هند يو پر دريمه وګړي له غوښې خوړلو څخه ډډه کوي او د ځيني کارپوهانو په اند د فرهنګې او سیاسي فشارونو له کبله خلک د غوښې خوړل پټوي. په هند کې د ګياه خوړونکو شمير له دوديزې انګيرنې څخه لږدې.
روژه نیول د هندوستان د دود مهمه او ثابته برخه ده. د هندوانو په باور روژه نيول له خوړو ډډه کولو په معنا نه دي. د هغوی په اند کله له خاصو څيزونو پرهيز وشي او يا ددغو خوړو پر ځای نور خواړه وخوړل شي. مهاتماګاندي د روژه نيولو سخت پلوی وو.
(نماستي) په هند کي يو دوديز لفظ دی چې د سلام او هرکلي له پاره ويل کيږې. دغه کلمه د سانسکريت په ژبه کي تقريبا په دي معنا ده: «هغه لږ ذره خدای چې په ما کي دی هغه لږ ذره خدای ته چي په تا کې دی درناوی کوي» نماستې کلمه هم د سلام او هم خدای په آمانۍ په وخت کې ویل کيږې. د نماستې ويلو له پاره دود دی چې د سينې مخې ته د دواړه لاسونو ورغوي سره يو ځای کوي.
ستورو پيژندنه او طالع ليدنه، بالیوود او کريکټ په هند کي ډير اهميت لري. کارپوهان په دي اند دي چې مذهب، هندي فلمونه او کريکټ لوبه هغه دري ګوني ريښتنې مثلث دی چې د هند د خلکو زړونه پر درزا راولي. په انترنت کي تر ټولو ډير مطالب دغه دريو موضوعګانو ته ځانګړي شوي وي.
بیندي يا خال، غاړه کۍ، لاسبند او د شنګرف پوډر(سولفيد جيوه) هغه نخښې دي چې ډير کله واده شوي هندي ښځې ترينه ګټه اخلي. دوي په دي عقيده دي چې د شنګرف پوډر پر بدن خاص اغيز لري او له هغې څخه يو هم د ويني فشار تنظيموي او جنسي ځواک پياوړي کوې.
د واده ورځي ټاکل ډير کله راهبان، ستورې پيژندونکو او طالع کتونکو ته سپارل کيږې تر څو واده په بختوره ورځ ترسره شي. کورنۍ هم دا ارزوي چې په راتلونکي کي د ښځي او نارينه طالع د ستورو پيژندنې له نظره له يو بل سره جوړ راځي او که نه. د هندوانو ودونه ډيري ورځې دوام کوي او زيات دودونه پکي شامل دي.
