د دوشنبې په ورځ د چین ولسمشر شي جن پینگ په مسکو کې له تود هرکلي سره مخامخ شو. په دې ترڅ کې د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین خپل «گران دوست» او چینایي سیال ته په ښه راغلاست ویلو سره وویل: «مونږ تل مذاکراتو ته اماده یو.»
بريتانيا: روسيه په اوکراين کي خپلو سترو موخو ته ژر نه رسیږې
همدا د تیرې جمعې په ورځ د جنگي جرمونو نړیوالې محکمې د ولادیمیر پوتین د نیولو حکم صادر کړی و او تر هغې وروسته د چین ولسمشر له خپل روسي سیال سره ملاقات کوونکی لومړی لوړپوړی سیاستوال دی.
شي جين پینگ او پوتین څه وویل؟
په کرملین کې د غیر رسمي خبرو پر مهال پوتین د چین ولسمشر ته وویل چې هغه د اوکراین جگړې د ختمولو له پاره د بیچینگ د وړاندیزونو هرکلی کوي. د یادونې وړ ده چې بیجینگ د جنگ بندۍ په خاطر یو ۱۲ ماده یې پلان پيشنهاد کړی دی، کوم چې لویدیځ پرې نیوکه کړې ده.
بایډن: د هاګ محکمې د پوتین د نیولو په اړه سمه پریکړه کړې ده
د روسیې ولسمشر پوتین ته وویل: «مونږ تل مذاکراتو ته تیار یو. یقیناً مونږ به ستاسې د اقداماتو ترڅنگ کوم چې مونږ ورته درناوی لرو، په ټولو مسایلو خبرې وکړو».
زمونږ د فیسبوک له شبکې سره یوځای شئ:
پوتین زیاته کړه: «مونږ ډیر زیات گډ کار او هدفونه لرو» هغه وویل چې په سمبولیک ډول دا مهم دی چې چینایي مشر یو وار بیا د ولسمشر دورې له پاره تر ټاکل کیدو وروسته د خپل لومړني بهرني سفر له پاره روسیه انتخابوي.
د چین ولسمشر شي جین پینگ له روسیې سره پر نږدې اړیکو د رڼا اچولو په ترڅ کې وویل: «موږ په هراړخیز ستراتیژیکو همکاریو کې شریکان یو. دا موقعیت هم دا حکم کوي چې زمونږ د هیوادونو ترمنځ باید نږدې اړیکې موجودې وي.»
پوتین د خبرواترو په جریان کې شي جن پینگ ته دا هم وویل چې د چین د اقتصادي پراختیا او د دولت د پیاوړي کولو خورا اغیزمن سیستم له کبله ده ته «لږه کینه» یا حسد هم ورځي.
د چینايي ولسمشر د سفر اهمیت
بیجینگ تر اوسه پورې پر اوکراین د روسیې برید نه دی غندلی، بلکې له مسکو سره یي د خپلو نږدې اړیکو په تائیدولو سره د یوه غیر جانبداره اړخ او ممکنه منځگړي په توگه د ځان ښکاره کولو کوښښ کړی دی.
د اوکراین د بهرنیو چارو وزارت ویلي دي چې هغه د شي جن پینگ سفر له ډیر نږدې څخه څاري او ټینگار یي وکړ چې بیجینگ دې د جگړې ختمولو له پاره له خپل نفوذ څخه کار واخلي.
زمونږ د یوټیوب له شبکې سره یوځای شئ:
بل لور ته د امریکا د بهرنیو چارو وزیر انټوني بلینکن مسکو ته د شي د سفر غندنه کړې ده. بلینکن ویلي دي چې ولسمشر شي جن پینگ په داسې حال کې روسیې ته سفر کوي چې د جنگي جرمونو نړیوالې محکمې د پوتین د نیولو امر کړی دی.
پر اوکراین د روسېې يرغل نږدې يو کال کيږي. په دغه روانه جګړه کې تر اوسه په زرونو خلک وژل شوي او د اوکراین ډېر ښارونه په کنډوالو بدل شوي دي. په دغه انځوریز رپوټ کې د جګړې ځېنې مهمو پېښو ته اشاره شوې ده.
انځور: Javie Espinosa/El Mundo/IMAGOروسي قواوو د ۲۰۲۲م کال د فبرورۍ مياشتي پر ۲۴مه د ولسمشر ولاديمیر پوتين په امر د شمال، شرق او جنوب له خواو پر اوکراين پوځي یرغل وکړ. پوتين خپل دغه اقدام ته «ځانګړي پوځي عملیات» وايي چې موخه ېې د اوکراین «بې وسلې کول» او «له نازيانو څخه پاکول» بولي.
روسي ځواکونو د مارچ په دوهمه د اوکراین د جنوبي ښار، خيرسون د نیولو ادعا وکړه او د همدې مياشتې په اوایلو کې ېې د خيرسون د پاتې برخې او په ګاونډ کې ېې د زاپروږيا سيمې ډېرې برخې هم ونيولې چې په هغو کې د زاپروږيا اټومي بټۍ چې د اروپا په سطحه تر ټولو سترې بټۍ دي هم شاملې دي.
روسي ځواکونه په اپریل کې د کیف له څنډو څخه ووتل چې تر وتلو وروسته ېې داسې ادعاوې وشوې چې د بوچا سیمې پر سړکونو د ملکيانو پراته مړي او یا ډله ایز قبرونه وموندل شول.
روسي ځواکونو د اپریل مياشتي پر نهمه د اوکراين په شرقي ښار کراماتورسک کې د اورګاډي یو تمځای په توغندي وويشت. په دغه برید کې ۵۲ ملکیان ووژل شول او تر ۱۰۰ ډېر نور ټپيان شول.
اوکرایني ځواکونو د اپریل مياشتي پر ۱۳مه د موسکوا په نوم د روسېې د تورې بحېرې يوه جنګي کښتۍ په یو توغندويز برید کې ووېشتله. د کروز توغنديو ليږدونکې دغه کښتۍ په راتلونکې ورځ په اوبو کې ډوبه شوه.
اوکرایني ځواکونو د می پر ۱۶ پریکړه وکړه چې د آزوفستال فولادو کارخانې څخه وروسته د نژدې ۳ میاشتو مقاومته ووځي. دا په ماريوپول کې د اوکرايني ځواکونه تر ټولو وروستی او کلک سنګر وو چې د روسي ځواکونو په محاصره کې وو.
د می مياشتي پر ۱۸، فنلند او سويډن په ناټو سازمان کې د غړيتوب له پاره خپل درخواستونه وړاندې کړل. دغه اقدام د جګړې پر مهال د اوکراین د متحدینو د پوځي اتحاد د لا پراختیا او پر مسکو یو قوي ګوزار وو.
په جون میاشت کې اوکراین ته د امریکايي هيمارس توغنديو په ګډون ډيرې غربي وسلې ورسېدې. د آرشیف انځور
روسي ځواکونو د جون مياشتي پر ۳۰مه له سنيک جزېرې څخه شاتګ وکړ. دغه جزیره د اودیسا بندر جنوب ته ليرې د تورې بحېرې په اوبو کې پرته ده. روسي ځواکونو د اودیسه بندر د یرغل په لومړيو ورځو کې نيولی وو. د آرشیف انځور - په توره بحیره کې د روسېې سمندري ځواکونه
روسېې او اوکراین د جولای پر ۲۲ په استانبول کې د ترکېې او ملګرو ملتونو سازمان په منځګړيتوب د غله جاتو تړون لاسلیک کړ. د دغه تړون له مخې په میلیونو ټنه هغه غله دانه چې د جګړې له کبله د اوکراین د تورې بحېرې په بندرونو کې بنده پاتې وه، نړیوال بازارونو ته ېې له سره صادرات پیل شول.
د جولای پر ۲۹مه د روسي تر کنټرول لاندې جنوبي ښار اولینويکا کې یو زندان باندې توغندويز برید وشو چې پکې ۵۳ کسان ووژل شول.
د اګست مياشتي پر ۹ په کریمیا کې واقع یوه هوايي اډه کې ځواکمنې چاودنې وشوې. ډيرې چاودنې د برېښنا په یو سبستیشن او د مهماتو په ډيپوګانو کې وشوې. دا د اوکراین په جګړه کې د روسېې يوه مهمه رول لوبونکې پوځي اډه ده. د اوکراین يو لوړپوړي پوځي بیا وروسته وویل چې د کریميا بريدونه د کيف ځواکونو کړي ول.
د تېرکال اګست مياشتي پر ۲۰ د روسي ملتپاله ايډیالوژیست الکساندر دوګين، لور، داریا دوګينا د يوه موټربم په چاودنه کې ووژل شوه. دغه چاودنه د مسکو له ښاره باندې رامنځ ته شوه چې روسي چارواکو ېې پړه پر اوکران ورواچوله.
اوکرايني ځواکونو د سپتمبر په ۶ په شمال شرقي سیمه خارکيف کې د روسي ځواکونو پر ضد ناڅاپي چټک تعرضي عملیات پيل کړل. په دغو عملیاتو کې له ډيرو سیمو څخه روسي ځواکونه چې له میاشتو راهيسي پکې اوسېدل، بېرته وښکل شول.
د روسېې ولسمشر ولاديمیر پوتين، د سپتمبر مياشتي پر ۲۱ د قسمي پوځي بهيج اعلان وکړ، چې له مخې ېې ۳۰۰زره ریزرفي عسکر د روسېې پوځ ته نېول کېدل. دغه اعلان سبب شوو چې پر شرايطو برابر په سلونو زره روسي نارينه چې نه ېې غوښتل جنګ ته واستول شي، ګاونډيو هیوادونو ته وتښتي.
د روسېې ولسمشر ولادیمیر پوتین د سپتمبر پر ۳۰ د کريملین په یو مراسم کې د اوکراین د څلورو سیمو د الحاق سندونه لاسلیک کړل.
د اکتوبر پر ۸ نيټه د کریميا پر پله د یو لارۍ بم چاودنه وشوه چې د دغه پله يوه برخه ېې تخریب کړه. دغه مهم پل روسيه له کریميا نيمه ټاپو سره نښلوي. پوتین دا د اوکراین کار وباله او په ځواب کې ېې د اوکراین بريښنايي زیربناوې تر توغندويز بریدونو لاندې راوستلې.
روسېې د اوکراین پر برېښنايي زیربناو لومړني توغندويز بریدونه د اکتوبر پر ۱۰مه پیل کړل. دغو بریدونو ادامه پيدا کړه چې د اوکراین په ډيرو ښارونو او سیمو کې ېې خلک په سوړ ژمي کې د اوبو او بريښنا له اړخه له سختو ستونزو سره مخ کړل.
روسيې د نومبر مياشتي پر ۹ له خیرسون څخه د خپلو ځواکونو د شاتګ اعلان وکړ. تر هغه وروسته دغه ښار اوکرایني ځواکونو بېرته ونیو او د دغه هیواد ولسمشر، ولاديمیر زیلنسکي هم هلته ورغی له خپلو ځواکونو او د سیمې له اوسیدونکو سره ېې وکتل.
د روسېې پوځ د دسمبر میاشتې پر ۵ وويل چې اوکراین د روسېې په خاوره کې دننه ډير وړاندې د دوی پر دوو پوځي اډو بریدونه کړي دي. روسېې وويل چې اوکراین په دغو بریدونو کې له اوږد واټن وهونکو جنګي ډرون څخه استفاده کړې ده.
د ۲۰۲۲م کال د نومبر مياشتي پر ۲۱ د اوکراین ولسمشر ولودیمیر زیلنسکي امریکا متحده ایالتو ته ولاړ او له ولسمشر جو بایدن سره ېې وکتل. دا د جګړې له پيل راوروسته امریکا ته د زيلنسکي لومړی سفر وو چې پکې اوکراین ته د پيټرويټ هوايي دفاع سیستم او نورو وسلو پر ورکړې خبرې وشوې.
اوکراین د نوي کال په لومړيو شيبو کې په ماکییوکا سیمه کې د روسي عسکرو يو مرکز په نخښه کړ. د روسېې دفاع وزارت وویل چې په دغه برید کې ېې ۸۹ عسکر ووژل شول. دا پر روسي عسکرو د اوکراین یوه تر ټولو خونړۍ حمله وه.
روسي ځواکونو د روسېې پر برېښنايي زېربناوو خپل بریدونه جاري ساتلي. د جنوري مياشتي پر ۱۴ یو روسی توغندی د اوکراین په دنيپرو کې د هستوګنې پر یو ساختمان ولګيد، چې ۴۵ کسان پکې ووژل.
روسيې د جنوري مياشتي پر ۱۲ د اوکراین د سولیدار ښارګوټي د نیولو خبر ورکړ. مسکو په عین وخت کې د بخموت د نیولو په موخه خپلې تعرضي حملې چټکې کړي دي. بخموت په سیمه کې د اوکراین تر ټولو قوي مرکز ګڼل کيږي. په انځور کې اوکرایني ځواکونو په سوليدار کې د جګړې په لومړۍ کرښه کې
روسي ځواکونو د روسېې پر برېښنايي زېربناوو خپل بریدونه جاري ساتلي. د جنوري مياشتي پر ۱۴ یو روسی توغندی د اوکراین په دنيپرو کې د هستوګنې پر یو ساختمان ولګيد، چې ۴۵ کسان پکې ووژل.
د روسېې د خصوصی امنيتي شرکت، واګنر مالک د فبرورۍ مياشتي پر ۱۰مه وويل چې د اوکراین جګړه به کلونه وخت ونیسي. يونګي پریګوژین، وویل د روسېې له خوا یوازې د دونباس سيمې بشپړ نیول به ۱۸میاشتې وخت ونیسي. د واګنر شرکت ملیشي د اوکراین په جګړه کې جنګیږي.
بلینکن شي ته دا هم وویل چې هغه طریقه چې چینایي کارپوهانو وړاندیز کړې ده داسې ترې انګیرل کیږي چې «چین په اوکراین کې د ظلمونو له پاره د کرملین د حساب ورکولو په برخه کې هیڅ مسئولیت نه احساسوي. دا چلند د دوی د غندلو پر ځای، درنو جرمونو ته د دوام ورکولو په خاطر روسیې ته د دیپلوماتیک ملاتړ برابرولو سبب کیږي.»
پوتین په داسې یو وخت کې له دې دوری څخه د سیاسي قوت ترلاسه کولو هیله لري چې په ډیرې تیزۍ سره په نړیواله کچه د منزوي کیدو په حال کې دی او آي سي سي یا د جزا نړیوالې محکمې په اوکراین کې په جنگي جنایت هم تورن کړی دی.
د یادونې وړ ده چې هغه ۱۲ ماده ایز پلان چې چین د اوکراین د جگړې د ختمولو له پاره وړاندی کړی دی له هغې څخه امریکا او نور لویدیځ متحدین یي خوښ نه دي. د جمعې په ورځ امریکا خبرداری ورکړی و چې د سولې پروگرام کیدای شي یوه «حربه» وي.
د امریکا د بهرنیو چارو وزیر ویلي وو: «نړۍ باید د روسیې، چین یا کوم بل هیواد له ملاتړ څخه برخمنه تگلاره تیر نه باسي، چې په اساس یي هغه له خپلو شرایطو سره جنگ بندول غواړي.»
بلینکن زیاته کړه: «د داسې یو جنگ بندۍ غوښتنه په کوم کې چې د اوکراین له خاورې څخه د روسي ځواکونو لیري کول شامل نه وي، په اغیزمن ډول د روسیې د بریالیتوب د تائید ملاتړ کوي.»
د یادونې وړ ده چې د چین د سولې په دې پروگرام کې په ځانگړي توگه دا خبره نه ده یاده شوې چې روسیه باید له اوکراین څخه خپل ځواکونه وباسي، په داسې حال کې چې اوکراین د هر ډول مذاکراتو له پاره همدا د لومړي شرط په توگه وړاندې کړی دی.
ایران له روسیې جنګي جیټ الوتکې اخلي
د دوشنبې په ورځ د غیر رسمي خبرو او د ماښام تر ډوډۍ وروسته به نن د سه شنبې په ورځ د دواړو مشرانو ترمنځ رسمي خبرې اترې ترسره شي. د چین ولسمشر به د چهارشنبې تر ورځې په مسکو کې پاتې وي.
آژانسونه: ش.ن/ ب.ص
