د «زيرکون» په نوم توغندی د يکشنبې په ورځ (د ۲۰۲۵ کال د سپتمبر ۱۴مه) د «زاپاد ۲۰۲۵» پوځي مانور پر مهال د بارنتس په سمندر کې پر يو هدف ته وتوغول شو. دغه معلومات په ماسکو کې د دفاع د وزارت لخوا ورکول شوي دي. زياته شوې چې د واقعي وخت د څارنې او د عيني معلوماتو له مخې، هدف په مستقيمه توګه لګېدلی او له منځه وړل شوی دی. بارنتس سمندر د ناروې او د روسيې د اروپايي برخې په شمال کې پروت دی.
د روسيې د دفاعي چارو د وزارت په وينا، روسيې او بېلاروس د جمعې په ورځ د ناټو سازما د غړو هیوادونوخاورې پولې ته نږدې خپل ګډ لوی مانور پيل کړل. دغه تمرين چې «زاپاد ۲۰۲۵» يعني «لويديځ ۲۰۲۵» نومېږي، په دواړو هېوادونو، ختيځ سمندر او بارنتس سمندر کې ترسره کېږي.دغه هم ولولئ: پوتین: په اوکراین کې غربي ځواکونه به زموږ «مشروع هدف» وي
د روسيې او لوېديځې نړۍ تر منځ بې ساری زيات کړکېچ دا مانور په داسې وخت کې تر سره کېږي چې د روسيې او لوېديځې نړۍ تر منځ بې ساری زيات کړکېچ موجود دی. پولنډ د چهارشنبې په ورځ د خپلو ناټو متحدينو په ملاتړ شکمنې روسي ډرون الوتکې د خپل هوايي حريم دننه وويشتلې . د مسکو حکومت د پېښې پړه رد کړې ده.
له دې پېښې وړاندې د پولنډ صدراعظم دونالد توسک د «زاپاد» مانورونه «ډېر تېري کوونکي» بللي وو. بېلاروس د ناټو له غړو هېوادونو لېتوانيا او لېتونيې سره هم پوله لري.
د دې مانور موخه چې د سپتمبر تر ۱۶مې به دوام وکړي، د قوماندانانو او قواوو وړتياوې، همدارنګه د ځواکونو همکاري او ښه روزنه ښودل شوي دي. د لومړۍ مرحلې په ترڅ کې به ځواکونه د روسيې او د هغې د متحد هيواد بېلاروس پر وړاندې د يو احتمالي بريد د دفاع تمرين وکړي. دويمه مرحله به د «د اتحادي دولت د سيمه ييز تماميت بيا ټينګښت او د دښمن د ځپلو» پر محور متمرکزه وي. د کرملین وياند ديميتري پېسکوف د پنجشنبې په ورځ ويلي وو چې دغه تمرينونه، حتی هغه چې د پولنډ پولې ته نږدې کېږي، د بل هېڅ هېواد پر وړاندې نه دي.
پاکستان څه ډول توغندي لري؟
د پاکستان د اتومي انرژۍ کمېسيون، کهوټا تحقيقاتي ادارې، سپارکو او د دفاعي علومو او تکنالوژۍ سازمان په ګډه د توغنديو پر تخنيک څېړنې پېل کړې وې. په دې ګالرۍ کې د پاکستاني توغنديو په اړه جزيات ترلاسه کولی شئ: انځور: ISPR پاکستاني توغندي او واټن یې د پاکستان د بالستيک ميزايل پروګرام له نزدې واټن څخه نيولې تر منځني واټن ويشتلو پوري وړتيا لرونکي ميزايل لري.
حتف ون يا حتف يو د لنډ واټن لومړی بالستېک میزايل وو چې پاکستان جوړ کړی وو او په لومړي سر کې یې له ۷۰ تر ۱۰۰ کلوميترو پورې واټن وهلای شوای. دا ميزايل د سپارکو شرکت د نورو په مرسته په ۱۹۸۹م کال کې جوړ کړی وو. دا په ۱۹۹۲م کال کې د پاکستان پوځ ته وسپارل شو.
انځور: ISPR حتف اته يا رعد دوه توربو جېټ پاور کروز ميزايل دی. پاکستان د ۲۰۰۷م کال په اګست کې د دې آزموينه پيل کړې وه. د رپوټونو په حواله تر يو شمير تجربو وروسته د ۲۰۱۶م کال په جنورۍ کې ترسره شوې تجربه یې تر اوسه تر ټولو بريالۍ وه. دا ميزايل تر ۳۵۰ کيلومترو پوري واټن وهي.
انځور: ISPR حتف شپږ، شاهين دوه توغندی شاهين دوه د منځني واټن بالستېک توغندی په اصل کې د شاهين ون توغندي عصري شکل دی چې په لومړي سر کې د شاهين ون توغندي سره د دويمې درجې د موټور په توګه لګول شوی وو. په ۲۰۰۰م کال کې د جوړ شوي دې توغندي آزموينه په ۲۰۰۴م کال کې وشوه، په داسې حال کې چې د نصبولو وروستۍ تجربه یې په ۲۰۱۴م کال کې ترسره شوه. دا ميزايل د ۱۵۰۰ او ۲۰۰۰ ترمنځ واټن وهلې شي.
انځور: Getty Images/AFP/F. Naeem حتف دوه يا د لنډ واټن ابدالي بالستېک توغندي ته په لومړي سر کې د حتف ون میزايل د دويمې مرحلې د بڼې په سترګه کتل کيدل او دا د حتف ون میزايل په لاندنۍ برخه کې نصب شوی وو. له دې کار څخه موخه د ميزايل واټن زياتول وو. د توغندی د ۲۸۰ څخه تر ۴۰۰ کلوميترو پورې واټن وهلی شي.
انځور: Getty Images/AFP/J. Samad د پاکستان د حتف پنځه توغندي د جوړولو کار په اتيايمه لسیزه کې پیل شوی وو چې وروسته د غوري په نوم ونومول شو او په ۱۹۹۸م کال کې و آزمويل شو. غوري دوه بالستېک میزايل کې د فولادو پر ځای المونيوم کارول شوي ول چې له کبله یې دا تر ۱۸۰۰ کلوميترو پورې واټن وهلی شي.
انځور: Getty Images/AFP/F. Naeem په ميزايل تکنالوژۍ کې د پاکستان تر ټولو مهمه وسله د ابابيل توغندی دی. دا ميزايل په يوه وخت کې تر ۲۲۰۰ کيلومترو واټن پورې څو اهدافه په نخښه کولی شي. دا توغندی د کهوټا تحقيقاتي مرکز ساينس پوهانو او انجينرانو جوړ کړی او لومړۍ آزموينه یې د ۲۰۱۷م کال په جنورۍ مياشت کې شوې وه.
انځور: picture alliance/AA/Pakistani Army Handout حتف څلور، شاهين ون توغندی د حتف څلور يا شاهين ون توغندي د جوړولو چارې په ۱۹۹۳م کال کې پېل شوې وې او لومړۍ آزموينه یې د ۱۹۹۹م کال په اپريل مياشت کې ترسره شوې وه. د ۲۰۰۲ او ۲۰۱۰م کالونو ترمنځ موده کې یې تخنيک عصري کړل شو او نورې آزموينې یې ترسره شوې. دا ميزايل له ۷۵۰ څخه تر ۹۰۰ کيلومتره پورې واټن وهلی شي او د ۲۰۰۳م کال په مارچ مياشت کې د پاکستان پوځ ته وسپارل شو.
انځور: picture alliance / dpa
