روسي سوله ساتي ځواکونه د آرمنستان او آذربايجان تر منځ ناندرئيزې سيمې ناګورني قره باغ ته ورسېدل. د اوربند تر تړون وروسته دغه سيمه نسبت هغې پخوانۍ سيمې ته ډېره وړه شوې ده چې د ۱۹۹۰يمو کلونو په پيل کې يې پخپله خپل موجوديت «د قره باغ جمهوريت» تر نامه لاندې اعلان کړی وو.
د روسي ځواکونو د ماموريت شرايط د روسيې او د آذربايجان د ولسمشرانو او د آرمنستان د صدراعظم تر منځ په يوه بيانيه کې د ۲۰۲۰ کال د نومبر په ۹مه تعيين شوي دي. د روسيې سوله ساتی دغه ځواک ۱۹۶۰ سرتېري، ۹۰ ټانکونه او ۳۸۰ نور داسې واحدونه رانغاړي چې موټرونه او ځانګړي ګاډي پکې د دغه متن له مخې شامل دي.
د رسنيو د راپورونو په حواله روسي جنګي څرخکې دغه ځواکونه د هوا له لارې ساتي او حفاظت يې کوي. دغه واحدونه لومړی د پنځو کلونو د دورې له پاره په قره باغ کې ځای پر ځای کيږي چې د دغه وخت تر تېرېدو وروسته په اتوماتيک ډول پنځه کاله اوږديږي که هيڅ غاړه يې البته تمديد رد نه کړي.
د روسيې سوله ساتی دغه ځواک ۱۹۶۰ سرتېري، ۹۰ ټانکونه او ۳۸۰ نور داسې واحدونه رانغاړي روسيې د څارنې ۱۸ برجونه جوړ کړي دي
روسيې خپل ځواکونه د هغې بېلونکې کرښې په اوږدو کې ځای پر ځای کړي دي چې د اوربند د نافذېدو پر وخت تامين شوې وه، خو په هغو ځايونو کې به نه وي چې آرمنستان يې بايد د ګډې بيانيې له مخې آذربايجان ته بېرته ورکړي.
د روسيې د دفاع وزارت په ناګورني قره باغ کې ۱۸ د څارنې برجونه هم جوړ کړي دي، چې نهه يې په شمال او نهه نور يې په سويل کې دي. همدا راز اووه نورې موقتي پوستې هم د لاچين په نوم دهليز کې لګول کيږي چې دغه سيمه له آرمنستان سره وصلوي. د اوربند د تړون له مخې د دهليز يو بېل مسير او نورو ځايونو ته د ځواکونو لېږد هم په نظر کې نيول شوي دي او امکان لري.
رومان ګونچارېنکو/ن ص/خ ح
زموږ له آرشیف څخه:
د نګورنو قره باغ پر سرجګړه؛ بیه یې ملکیان پرې کوي
له یوې میاشتې زیاته موده کیږي چې د آذربایجان او ارمنستان ځواکونه د نګورنو قره باغ پر سره جګړه کوي. تر اوسه درې اوربنده مات شوي دي. خو د دغه جګړې لویه بیه دواړو لورو ته ملکیان پرې کوي.
انځور: Julia Hahn/DWد هستوګنې سیمې پر کنډوالو اوښتي
ارمنستان او آذربایجان پر یو او بل تورې پورې کوي چې په هدفي توګه ملکیان بمبار کوي، لکه د نګورنو قره باغ په شوشا ښار کې. په دغه ښار کې د نوولسمې پیړۍ د مشهورې جامع کلیسا یوه برخه د اکتوبر میاشتې په اوایلو کې ویجاړه شوې ده. د نګورنو قره باغ د چارواکو د معلوماتو له مخې د آذربایجان ځواکونه له دغه ښار څخه یوازې څو کیلومتره وړاندې دي چې له ستراتیژیک لحاظه مهم ګڼل کیږي.
انځور: Hayk Baghdasaryan/Photolure/Reutersرقیبه ګلایفا، د خپل پخواني کور په ویجاړیو کې ولاړه ده. د هغې کور چې د آذربایجان په دوهم ستر ښار ګنجه کې موقعیت لري د یوه توغندي د لګیدو له کبله ویجاړ شوی دی. هغه وایي: «زه په پخلنځي کې ووم، چې ناڅاپي راباندې د ودانۍ لرګي او تیږې راولویدې. زما له وسه چې څومره کیده هغومره مې چیغې ووهلې.» ګنجه ښار د جګړې له کرښې څو کیلومتره وړاندې پروت دی. آذربایجان د ارمنستان ځواکونه د دغه برید له پاره مسوول بولي.
انځور: Julia Hahn/DWد آذربایجان د چارواکو په وینا، پر ګنجه ښار باندې د برید په پایله کې ډیر شمیر انسانان وژل شوي دي. د ګلایفا لمسی هم وژل شوی دی چې ۱۳ کلن وو. د هغه په یاد په ځانګړو مراسمو کې ښوونکي او ټولګيوال یې برخه اخلي. د رسمي ارقامو له مخې دواړو لورو ته د وژل شوو ملکیانو شمیر لږ تر لږ ۱۳۰ تنه ښوول شوی دی.
انځور: Julia Hahn/DWد جګړو په کرښو کې داوطلبان
د نګورنو قره باغ د چارواکو د معلوماتو له مخې د سپتمبر په پای کې د جګړې له پیلیدو راهیسې تر اوسه شا او خوا ۱۲۰۰ عسکر وژل شوي دي. آذربایجان بیا خپل لوري ته د اوښتو تلفاتو په هکله څه نه دي ویلي. د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین دواړو لورو ته په ټوله کې د ۵۰۰۰ کسانو د وژل کیدو خبره کړې وه. خو پر دې سربیره هم ځوانان په داوطلب توګه د جګړې کرښو ته ځي.
انځور: Aris Messinis/AFPد نګورنو قره باغ کړکیچ څو لسیزي پخوانی دی. دغه سیمه د ارمنستان د بیلتون غوښتونکو له لوري کنترولیږي خو د نړیوالو قوانینو له مخې د آذربایجان سره تړاو لري. کابو ۳۰ کاله مخکې د جګړې په ترڅ کې د دغه سیمې کنترول د آذربایجان له لاسه ووت. له ۱۹۹۴م کال راهیسې یو نازک اوربند برقرار دی. په باردا، کې په یوه ښوونځي کې دغه رسامي د یوه وژل شوي عسکر ده.
انځور: Julia Hahn/DWپه مطلق العنانه توګه اداره کیدونکي آذربایجان کې پروپاګند او د جګړې په هکله خبرې ورځنۍ چاره ده. د باکو حکومت د وسلې او د پیوستون په شکل کې ملاتړ له ترکیې څخه ترلاسه کوي. روسیه بیا د ارمنستان د حکومت د ساتونکي ځواک په توګه انګیرل کیږي. څارونکي خبرداری ورکوي چې دواړه سیمه ایز قدرتونه په فعاله ډول کې په دغه شخړه کې ښکیل کیدی شي.
انځور: Julia Hahn/DWد نګورنو قره باغ ځایي چارواکي اټکل کوی چې د دغه سیمې کابو نیمایي اوسیدونکي يې یعني ۷۵۰۰۰ تنه له جګړې څخه تښتیدلي دي. باقي نورو بیا د کورونو په تهکاوۍ او نورو خوندو ځایونو کې پناه اخیستې ده.
انځور: Stanislav Krasilnikov/ITAR-TASS/imago imagesد جګړې په ساحه کې د کرونا ویروس
د نګورنو قره باغ په مرکز استپاناکرت، په تهکاویو او ځمکې لاندې خوندي ځایونو کې ژوند کول د ډیری خلکو ورځنۍ چاره ګرځیدلې ده. ځایونه ډیر تنګ دي چې په سم ډول ورته تازه هوا هم نه رسیږي. که څه هم په دغو ځایونو کې خلک له بمونو یو څه خوندي دي خو ډاکټران په چټکۍ سره د کرونا ویروس له خپریدو څخه خبرداری ورکوي. په دې اړه دقیق ارقام نه شته خو ویل شوي چې زیاتره خلک چې په استپاناکرت کې ژوند کوي په کرونا اخته شوي.
انځور: Vahram Baghdasaryan/Photolure/Reutersد ښوونځي پر ځای بیړنۍ سرپناه
په آذربایجان کې هم خلک له جګړو تښتیدلي دي، لکه د تیرتر په څیر له سیمې څخه چې د جګړې کرښې ته څیرمه پرته ده. ځینې کسان د باردا ګاونډۍ سیمې ته تللي چې له نګورنو قره باغ څخه ۲۰ کیلومتره وړاندې موقعیت لري. د سپتمبر له وروستیو راهیسې په دغه ځای کې ډیری ښوونځي د بیړنۍ سرپناه په توګه کارول کیږي. خو دا ځای هم ډاډمن نه دی.
انځور: Julia Hahn/DWد جګړې د کرښې رانزدې کیدل
جګړه همداسې ادامه لري. د آذربایجان حکومت له نګورنو قره باغ څخه په بشپړ ډول د ارمنستان د ځواکونو د وتلو غوښتنه کوي. د ارمنستان د حکومت مشر نیکول پاشینیان اوس په رسمي ډول له خپل متحد روسیې څخه د مرستې غوښتنه کړې. د روسیې د بهرنیو چارو وزارت ویلي دي که چیري جګړه د ارمنستان خاورې ته وغځیږي نو «ټولې اړینې مرستې» به وړاندې کړي.
انځور: Julia Hahn/DWجګړه همداسې ادامه لري. د آذربایجان حکومت له نګورنو قره باغ څخه په بشپړ ډول د ارمنستان د ځواکونو د وتلو غوښتنه کوي. د ارمنستان د حکومت مشر نیکول پاشینیان اوس په رسمي ډول له خپل متحد روسیې څخه د مرستې غوښتنه کړې. د روسیې د بهرنیو چارو وزارت ویلي دي که چیري جګړه د ارمنستان خاورې ته وغځیږي نو «ټولې اړینې مرستې» به وړاندې کړي.
انځور: Vahram Baghdasaryan/Photolure/Reuters