د عثماني خلافت د ړنګېدو وروسته د تفلس، بروچالي او الکالکلاکي سيمو پر سر د ګرجستان او ارمنستان تر منځ جګړه رامنځ ته سوه. دغې جګړې د ۱۹۱۸ کال د دسمبر مياشتي د ۷مې نېټي څخه تر ۳۱مې نېټي پوري دوام وکړ. په دې توګه نو دغه جګړه د نړۍ يوه له تر ټولو لنډو جګړو څخه وه چي هيڅ ښکېل اړخ ونه ګټله بلکه په اوربند پای ته ورسېده.

په ۱۰۶۶ ميلادي کال د ويليم په مشرۍ د نورمان فرانسوي پوځ او د هېرولد ګويسن په مشرۍ د بريتانوي پوځ جګړه رامنځ ته سوه. دغې جګړې له ۲۸ سپتمبر څخه تر ۱۴ اکتوبر پوري ۱۶ ورځي دوام وکړ او پکښي د ويليم پوځ ګټونکی سو.

د ۱۸۸۵ مېلادي کال د سپتمبر مياشتي په ۱۸مه نېټه عثماني خلافت او بلغاريې پرېکړه وکړه چي د بلغاريې په ختيځ روميليا ولايت کي د پلوفديف ښار الحاق کړي. خو سربستان د دې مخالفت کاوه. د نوامبر په ۱۴مه نېټه دغه مخالفت د جګړې لامل سو او ۱۴ ورځې يې دوام وکړ. بلغاريې دغه جګړه وګټله.

د ختيځ پاکستان (بنګله دېش) پر سر په ۱۹۷۱ کال د هند او پاکستان تر منځ يوه جګړه رامنځ ته سوه چي د دسمبر مياشتي د ۳يمي نېټي او ۱۶مې نېټي تر منځ يې دوام وکړ. پاکستان دغه جګړه بايلوله او په نتيجه کي يې ختيځ پاکستان ورڅخه بېل سو او د بنګله دېش په نوم يو نوی هيواد رامنځ ته سو. دغې جګړې ۱۳ ورځي دوام وکړ او د نړۍ يو له تر ټولو لنډو جګړو څخه ؤ.

په ۱۹۲۵ کال د یونان او بلغاريې تر منځ د يو شمېر سيمو پر سر يو جنګ پېښ سو. ويل کيږي چي د اکتوبر په ۱۸ مه نېټه د يوناني عسکر يو سپي د بلغاريې تر سرحد وځغستل او يوناني عسکر ورپسې منډي وهلې چي د بلغاري سرحدي عسکرو له خوا په ډزو ووژل سو. په دې توګه نو د اکتوبر په ۱۹مه نېټه جګړه پېل سوه او لس ورځي وروسته د يو تفاهم ليک په لاسليک کېدو پای ته ورسېد.

سلووينيا د پخوانۍ يوګوسلاويا برخه وه. په ۱۹۹۱ کال د سلوويني سيمي د دفاع ډلې له خوا د سلووينيا د خپلواکۍ له پاره فعاليتونه ګړندي کړل. د ۱۹۹۱ کال د جون مياشتي په ۲۷مه نېټه د يادي نظامي ډلې او د يوګوسلاويا د پوځ تر منځ جګړه پېل سوه چي لس ورځي وروسته د سلووينيا په آزادۍ پای ته ورسېده. سلووينيا اوس يو خپلواک هيواد دی.

د مصر، اردن، سوريې او عراق څلور اسلامي هيوادونو په ۱۹۶۷ کال د اسرائيل پر ضد جګړه اعلان کړه. خو اسرائيل څلور واړه هيوادونه د ۶ ورځو په جريان کي مات کړل. د دغې جګړې وروسته د اسرائيل خاوره تر پخوا لا پراخه سوه.

د ابخازيا او اوسيتيا د سيمو پر سر په ۲۰۰۸ کال د روسيې او ګورجستان تر منځ جګړه رامنځ ته سوه. دغه جګړه چي د اګست مياشتي په ۷مه نېټه پېل سوې وه پنځه ورځي وروسته د ګورجستان په ناکامۍ پای ته ورسېده او روسيې هم ابخازيا او هم اوسيتيا خپلې کړې.

په ۱۹۷۰ کال د فيفا تر نظارت لاندي د اېل سلوادور او اندوراس د فټبال لوبډلو تر منځ له سيالۍ څخه د وتنې يا پاته کېدنې يوه لوبه تر سره سوه. د اېل سلوادور لوبډلې ۳ او د اندوراس لوبډلې ۲ ګولونه وکړل او په دې توګه اېل سلوادور دغه لوبه وګټله. په دې وخت کي د اېلسوادور پوځ پر اندوراس بريد وکړ. د جولای په ۱۴ پېلېدونکي دغې جګړې ۱۰۰ ساعته دوام وکړ او د نورو امریکايي هيوادونو تر فشار وروسته پای ته ورسېده.

د بريتانويانو او د زنجبار د سلطنت تر منځ جګړه د ۱۸۹۶ کال د اګست مياشتي په ۲۷مه نېټه پېل سوه. دغې جګړې د ۳۸ او ۴۵ دقيقو تر منځ جريان وکړ او د نړۍ تر ټولو لنډه جګړه بلله کيږي. بريتانويانو په دغه جګړه کي د زنجبار سلطنت ته ماته ورکړه.

د ستاکهولم د سولې تحقیقاتو نړېوال انستیتوت (سېپرې) د نوو معلوماتو له مخې حکومتونو په ۲۰۲۵ کې د بل هر وخت په پرتله پر وسلو ډېرې پیسې مصرف کړي دي. اروپا او آسیا د بیو لوړېدا کې رول لوبولی او امریکا بیا هم د نړۍ د تر ټولو لوی پوځي مصرفونکي په توګه پر خپل ځای پاته دی.

په اوکراین کې د روسیې جګړه اروپا اړ کړه چې خپل دفاعي لګښتونه لوړ کړي. اروپا او آسيا د لوړو پوځي لګښتونو د اصلي عاملانو په توګه ياد شوي دي.

آلمان په مالي قوانینو کې د آسانتیا په رامنځ ته کولو، خپله دفاعي بودجه تر ۲۴ سلنې لوړه کړه. په دې ترتيب آلمان اوس د نړۍ څلورم لوړ پوځي بودجه لرونکی هېواد دی.

د سېپري له خوا د چین په څېر بل هېڅ هېواد له دومره اوږدې مودې لوړې بودیجې سره ندی لیدل شوی. په ټوله آسیا کې د چين ودې ته د هېوادونو له خوا غبرګون ډېر شوی.

په ۲۰۲۵م کال کې د امریکا پوځي لګښتونه يو څه کم شوي دي. اوکراین سره په نوو مرستو کې کموالی، مجموعي لګښت کم کړ. خو لګښتونه بیا هم لوړيږي (یوازې د ایران جګړې په لومړيو شپږ ورځو کې ۱۱ اعشاریه ۳ میلیارډه ډالر) خو امریکا په ۹۵۴ میلیارډ ډالرو لګښت سره د تر ټولو لوړ لګښت لرونکي هېواد په توګه پاته دی.

هندوستان د نړۍ پنځم لوړ پوځي لګښت لرونکی هېواد دی چې ستر عوامل ېې چین سره شخړې او پاکستان سره نښتې دي.

سيپرې خبرداری ورکوي چې د جګړو دوام او اوږدمهاله دفاعي پلانونه ته په کتو، د دفاعي لګښتونو لوړېدا به همداسې ادامه ولري. شنونکي وايي په نړېواله کچه د تسلیحاتو عصري کول، له امنيت ورهاخوا ناوړه عواقب لرلی شي.

سيپري له یوې نوې نړېوالې تسلیحاتي سیالۍ او د ناسمې محاسبې د لوړ خطر په اړه خبرداری ورکوي. د سيپرې څېړونکی شیاو لیانج وايي: «دا پر نورو عامه لګښتونو خپل اغیز کوي. حکومتونه ممکن اړ شي چې ټولنیز خدمات یا پراختیايي پروګرامونه ودروي. نو دا یوازې په جګړو او وسلو کې نه خلاصه کیږي، بلکې پر ټولنو هم ژور اغیز لري.»