ترکيه د کوردانو کارګر ګوند پي کې کې او په سوريه کي د کوردانو مليشه وای پي جي په دې تورنوي چي په استانبول کي د تر سره شوي بمي بريد مسؤليت په غاړه لري. د ترکيې د دفاعي چارو وزير هولوسي اکر پر ټويټر پاڼه ليکلي: «د غچ اخيستنې ساعت رارسېدلی دی.» د ياد وزارت په يو بل ټويټري پيغام کي په نظامي ژبه ويل شوي: «د ترهګرۍ ځالي به د دقيقو بريدونو په ترڅ کي د مځکي سره برابر هواري کړل شي.»
سوریه: د اسراییلو په هوايي حمله کي څلور عسکر وژل سوي
تېره يکشنبه (د ۲۰۲۲ کال د نوامبر ۱۳ نېټه) د ترکيې په استانبول کي يو بمي بريد ۶ انسانان وژلي او ۳۱ نور يې ژوبل کړي ول. ترکيه د دغه بريد عامل د کوردانو يادې دوې ډلي بولي. ترکيه هم پي کې کې او هم د کوردانو مليشه وای پي جي ترهګرې ډلې بولي او پر ضد يې مبارزه کوي. په ترکيه کي د پي کې کې ډله له زيات وخت راهيسي ممنوع ده. دا په داسي حال کي ده چي يادو دواړو ډلو د استانبول په چاودنه کي لاس لرل رد کړي دي.
سوريه له «ترکي تېري» څخه خبره کوي
کارپوهانو اټکل کړی ؤ چي انقره به د استانبول چاودنه د دې دليل وګرځوي چې په شمالي سوريه کي نوي پوځي عمليات پېل کړي. د وای پي جي مليشه د سوريې د دموکراتيکو قوتونو (SDF) په نوم سياسي ډلي يوه برخه ده چي په دغه سيمه کي فعاليت لري.
د سوریې په شمال ختيځ کې د امريکايي پوځ کم ساري عمليات
د سوريې او کوردانو د منابعو په وينا د ترکيې په بريدونو کي د کوبانې يا عين العرب په شمول د سوريې يو شمېر شمالي سيمي په نخښه شوي دي. د اس ډي اېف ډلې وياند راپور ورکړی دی چي په حلب او الحسکه کي ګڼ مېشتې سيمي هم بمبار شوي دي. خو د سوريې په تلويزيون کي راپور ورکول شو چي ترکيې د اس ډي اېف پر مورچلونو بريدونه کړي دي. د سوريې دولتي خبري آژانس سنا له «ترکي تېري» څخه خبره کړېده. د سي ان ان ترکي څانګي هم له دغو بريدونو څخه راپور ورکړی دی.
لندن مېشته د سوريې د بشري حقونو د څار ډلې ويلي دي چي په سوريه کي د ترکيې په بمباريو کي لږ تر لږه ۱۲ انسانان وژل شوي دي. د دغې ډلې په وينا په وژل شوو کي د اس ډي اېف غړي او د سوريې عسکر هم شامل دي.
آ./ا.ا./ن.ص.
په سوریه کي ۱۰ کاله مخکي کورنۍ جګړه د عربي پسرلي په نامه د ولسمشر بشارالاسد پر وړاندي په سوله ایزو مظاهرو سره پیل سوه. په دغه جګړه کي تر ۳۸۷ زره اضافه انسانان وژل سوي دي. اوس هغه په یوې نیابتي جګړې اوښتې ده.
انځور: Getty Images/AFP/K. Al-Masriد سوریې په جنوب دمشق او دارعا کي پاڅون کوونکي د دغه هیواد د واکمن بشاالاسد پر ضد راپورته سول.
د شورشیانو مشر ډګروال ریاض الاسد او نورو یاغیانو د (FSA) په نامه د سوریې آزاد پوځ جوړ کړ.
(FSA) د سوریې په شمال کي لوی اقتصادي مرکز حلب او وروسته یې د حُمص سیمي هم ونیولې.
دمشق ته نژدې په شرقي غوطه کي د کیمیاوي برید په نتیجه کي، د امریکا متحده ایالاتو په حواله ۱۴۰۰ انسانان ووژل سول.
امریکا متحده ایالات په یوه پوځي ماموریت سره خبرداری ورکړ، په دې ډول اسد د سوریې د زهرجن ګاز ارسنال «فابریکې» د له منځه وړلو سره موافقه وکړه.
د اسلامي دولت په نامه سني جهادي ملیشو د رقعې په نیولو سره د سوریې په شمالي ښار کي خپله پلازمېنه اعلان کړه، د وحشت یوه واکمني. حکومت او اپوزیسیون د ملګرو ملتونو په منځګړیتوب په اول وار په ژنیو کي مخامخ خبري وکړې چي کومه نتیجه یې ور نه کړه.
تر کلونو محاصرې وروسته د سوریې حکومتي ځواکونو د حُمص زوړ ښار بیرته له یاغیانو ونیو.
په اصطلاح اسلامي دولت (داعش) ملیشو د عراق او سوریې نوري برخې هم تر خپلي ولکې لاندي راوستې. امریکا متحده ایالاتو د دغي ډلي په مقابل کي نړیوال ائتلاف جوړ کړ.
امریکا متحده ایالات د عربي او اروپايي متحدینو سره یو ځای په سوریه او عراق کي د داعش پر ملیشو هوايي بریدونه پيل کړل. آلمان هم پکښې ونډه واخيستله.
د (YPG) په نامه کُردي ملېشې تر سختو جګړو وروسته د داعش ملېشې د ترکیې سرحد ته نژدې، د سوریې له شمالي ښار کوبانه څخه و ایستلې.
د «موږ یې تر عُهدې وتلای سو» په ویلو سره د آلمان صدراعظمي انګیلا میرکل په تاریخ کي یوه جمله ثبت کړه. دغه جمله هغو ډیرو مهاجرو ته متوجه وه چي په خاص ډول له سوریې څخه د بالکان له لاري آلمان ته راتلل.
روسیې د «ترهګرو» پر وړاندي هوايي بریدونه پیل کړل، له همدې کبله د سوريې پوځ د لتاکیا او حلب ځیني سیمې بیرته ونيولې.
د امریکا متحده ایالاتو او روسیې په منځګړیتوب د هیواد په سطحه یو اوربند رامنځته سو چي ډیر ژر بیرته له منځه ولاړ.
د سوریی نظامي ځواکونو د روسیې او ایران په ملاتړ په حلب کي د داعش د ځواکونو په وړاندي عملیات پیل کړل. درې میاشتي وروسته دغه ستر ښار په بشپړ ډول د سوریی د حکومت تر کنترول لاندي راغی.
د ترکیې او روسیې په منځګریتوب د اسد د مخالفینو او د هغه د حکومت ترمنځ یو اوربد رامنځته سو.
په کوچني ښار خان شیخون کي د کیمیاوي موادو په یوه شکمن برید کي ۸۶ ملکي کسان ووژل سول.
امریکا متحده ایالاتو د هغه په جواب کي په اول وار پر حکومتي ځواکونو حمله وکړه او د الشریعت نظامي هوايي ډګر یې وویشت.
د سوریې د دموکراتیکو ځواکونو په وسیله د ماغوز د ښار په نیولو سره ، داعش تر خپل کنترول لاندي وروستۍ سیمه له لاسه ورکړه.
ترکیې د کردي ملیشو په وړاندي نوي عملیات پیل کړل. د همدې میاشتي آخره وه چي د داعش مشر ابوبکر البغدادي د سوریې په شمال لویدیځ کي د امریکا متحده ایالاتو په یوه برید کي ووژل سو
د روسیې او ترکیې په منځګړیتوب د داسي یوه اوربند اعلان وسو چي د اسد د ځواکونو د پرمختګ مخنیوی یې وکړ.
د سوریې د حکومت له خوا د قتلونو او شکنجو په اړه د لومړۍ نړیوالي پروسې په توګه، د آلمان محکمې د سوريې د استخباراتو یو غړی په بشریت ضد جنایتونو کي د لاس لرلو په تور محکوم کړ.
GP/NZ/DW
