د ۱۹۹۴م کال د اپریل میاشتې پر شپږمه نیټه نامعلومو کسانو د روانډ د ولسمشر جوینال هابي یاریمانا، الوتکه په پلازمینه کیگالي کې د ناستې پر وخت په توغندي وویشتله. هابي یاریمانا، د برونډایي ولسمشر او نور اته تنه په دغه پیښه کې ووژل شول. په دغه ورځ بیا نو عام وژنه پیل شوه، چې درې میاشتي یې دوام وکړ. د پيښه د شاوخوا ۸۰۰ زره رونډایانو د ژوند په بیه تمامه شوه.

د ولسمشر د وژلو تر پیښې وروسته د هوتو قبیلي افراطیانو د لږکۍ قبیلې توتسي په له منځه وړلو پیل وکړ او د هوتو قبیلي هغه خلک چې د دوی پر وړاندې خنډ وو، هم ووژل. دغه وژنې په منظم شکل تنظیم شوي وې او تر ټولو زیات د بشري حقونو فعالان، خبریالان او سیاستوال په نخښه کیدل. د اپریل میاشتې پر اوومه نیټه په لومړنیو قربانیانو کې لومړۍ وزیره آگاته اوویلینگیییمانا، شامله وه.

په داسې حال کې چې په پلازمینه کیگالي او ټول هیواد کې به د ورځې په زرونو انسانان وژل کیدل، د بلجیم او فرانسې ځانگړو ځواکونو له دغه ځای څخه ۳۵۰۰ بهرنیان راوویستل. د اپریل میاشتې پر ۱۳مه نیټه د بلجیم د پراشوټي قطعې ځواکونو په پلازمینه کیگالي کې د دویچه ویله د خپرونو له مرکز څخه ۷ آلمانان او د هغوی کورنۍ وژغورلې. د ۱۲۰ ځایي کارکوونکو له ډلې څخه ۸۰ تنه د دغه عام وژنې څخه ژوندي پاته شول.

د ۱۹۹۴م کال په جنوري میاشت کې د ملگرو ملتونو د شنو خولیو کاناډایي قوماندان رومیو دلایر، په اصطلاح د توتسي قبیلې د نابودۍ د پلان په هکله معلومات تر لاسه کړي ول. دغه خبرداری چې بیا وروسته «د نسل وژنې د فکس» په نامه یاد شو د جنورۍ میاشتې پر ۱۱مه نیټه ملگرو ملتونو ته استول شوی وو، خو هغه له پامه غورځول شوی وو.

د ملي کولینس په نوم راډیو (RTLM) او د «کانگورا» په نوم اوونیزې مجلې د توتسي قبیلې پر وړاندې نفرت ته لمن وهله. د کانگورا اوونیزي مجلې لا په نویمه لسیزه کې د توکمپالنې په اړه خپروني وکړې. ملي کولینس راډیو چې د پاپ میوزیک او سپورت د سندرو له پاره مشهوره وه، نسل وژنې ته نوره هم لمن وهله او هره ورځ به یې د توتسي قبیلې د خلکو د وژنو له پاره غږ کاوه.

په پلازمینه کیگالي کې پاول روسسا باگینا، چې د ملي کولینس په نوم د هوټل منجیر وو تر زرو زیات کسان په دغه هوټل کې پټ ساتلي ول. وروسته له هغې چې د بلجیم منجیر له دغه هیواده ووت باگینا د هغه ځای ناستی شو. د هوتو ملیشو ته د ډیرو الکحولو او پیسو په ورکولو سره هغه په دې توانیدلی وو چې په هوټل کې پټ کسان و نه وژل شي. په یو شمیر نورو ډیرو ځایونو کې چې خلکو پنا اخیستي وه هغوی له نسل وژنې څخه بچ پاته نه شول.

پخپله کلیساوي نور خوندي ځایونه نه ول. پلازمینې کیگالي ته څیرمه د نتاراما په کلیسا کې شاوخوا ۴۰۰۰ سړي، ښځې او ماشومان په تبرونو، چړو او ساتولونو سره ووژل شول. نن ورځ دغه کلیسا د یادون د ډیرو څلو څخه یوه ده.

د فرانسې حکومت د هوتو له رژیم سره نزدې اړیکې جوړې کړې. کله چې د روانډا د وطنپالې جبهې (RPF) په نوم د یاغیانو ډلې د نسل وژني عاملین پر شا کړل نو په جون میاشت کې د فرانسې پوځ مداخله وکړه. دې دا امکان برابر کړ چې د نسل وژنې مسئول سرتیري او ملیشې له خپلو وسلو سره زایر یا د کانگو نني دیموکراتیک جمهوریت ته وتښتي. هغوی تر نن ورځې پورې د رونډا له پاره یو خطر گڼل کیږي.

د دغه نسل وژنې پر مهال د توتسي او هوتو په میلیونونو رونډایان گاونډیو هیوادونو تانزانیا، زایر او یوگنډا ته وتښتیدل. یوازې زایر ته دوه میلیونه کسان کډه شول. په دغو کسانو کې د پوځ او د نسل وژني پخواني سرتیري هم شامل ول او د رونډا د آزادۍ له پاره د دیموکراتیک قوت (FDLR) په نوم ملیشه یې جوړه کړه او تر نن ورځې پورې په ختیځ کانگو کې د ناکراریو سبب دي.

د روانډا د وطنپالې جبهې (RPF) د ۱۹۹۴م کال په جون میاشت کې د کلیسا مخې ته گزمې کولې په عین وخت کې هغوی د نسل وژنې له عاملینو څخه د دغه هیواد ډیري برخی ونیولې او هغوی یې تیښتې ته مجبوره کړل. خو د بشري حقونو ټولنو پر دوی باندي هم له بشري حقونو څخه د سرغړوني تورونه ولگول، خو تر نن ورځې په دې هکله کوم څوک مسئول گڼل شوی نه دی.

د روانډا د وطنپالې جبهې (RPF) مشر جنرال پاول کاگامي د ۱۹۹۴م کال د جولايي میاشتې پر ۱۸مه نیټه د حکومتي ځواکونو پر وړاندي د جگړې پای ته رسولو اعلان وکړ. یاغیانو پلازمینه او یو شمیر نور مهم ښارونه کنترولول. تر هغه وروسته یې یو مؤقتي حکومت جوړ کړ. له ۲۰۰۰مېلادي کال راهیسې کاگامي د رونډا ولسمشر دی.

په دغه هیواد کې نسل وژنې کابو دریې میاشتې دوام وکړ. ډیری قربانیان په تبرونو وژل شوي. يوه گاونډي به خپل بل گاونډی واژه. لارې کوڅې د ماشومانو او لویانو د جسدونو او یا هم د بدن د غړو اندامونه څخه ډک ول. داسې کومه کورنۍ دې نه وي چې هغه له دغه نسل وژنې څخه اغیزمنه شوې نه وي.