د واګنر یا اجیر عسکرو ملیشه ډلې مشر یوګنې پریګوژین چې کرملین ته ډیر نږدې دی، د دوشنبې په ورځ په تلګرام شبکه کې د یوه متن په خپرولو سره خبر ورکړی دی د باخموت ښار«له حقوقي نظره» د دغې ډلې تر کنترول لاندې دی او د دې ښار د اداري کنترول ودانۍ د روسي لاسته ولیدلې ده.
د باخموت ښار جګړه به څوک وګټي؟
په هغه ویډیو کې چې پریګوژین له دې پوست سره خپره کړې ده، لیدل کیږي چې نوموړی د روسیې بیرغ او د دغه هیواد د نظامي ویب بلاګر ولادن تاتارسکي، په یاد یوه لیکنه په لاس کې لري.
تاتارسکي د یکشنبې په ورځ د سن پترزبورګ ښار په یوه کافي يا قهوه خانه کې د چاودنې پر مهال ووژل شو. دغه کافي د پریګوژین پورې تعلق درلود.
زمونږ د یوټیوب شبکې سره یوځای شئ:
د واګنر ډلې مشر په دې ویډیو کې وایي چې د دغې ډلې د پوځي واحدونو قوماندانان به، چې د باخموت ښاروالۍ ودانۍ او د ښار ټول مرکز یې تر خپل کنترول لاندې راوستلی دی، دغه بیرغ نصب کړي.
پریګوژین د مارچ په ۲۰ نیټه ادعا کړې وه چې د باخموت ښار ۷۰ سلنه برخه یي تر خپل کنترول لاندې راوستلې ده او وروستی هدف به یې د دې ښار په بشپړ ډول آزادول وي.
مخکې تر دې اوکرایني پوځ اعلان کړی و چې د باخموت ښار اوس هم د دوی په کنترول کې دی. د اوکرایني پوځ مشر د پریګوژین تر اعلامیې څو ساعته مخکې په فیسبوک کې لیکلي و: «د دښمن ځواکونو پر باخموت بریدونو ته دوام ورکړی دی، خو سره له دې هم اوکرایني مدافعین د دښمن د ډیر شمیر بریدونو په مخنیوي کولو سره، په زړورتیا سره د ښار کنترول په خپل لاس کې لري.»
د اوکراین د دفاع وزیر مرستیال د باخموت وضعیت په متشنج بللو سره ویلي دي چې مسکو د دې ښار د نیولو له پاره نه یوازې د واګنر مزدوران په خدمت نیولي، بلکې «د مسلکي پراشوت بازانو واحدونه» یې هم په سیمه کې ځای پرځای کړي دي.
د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زیلنسکي د یکشنبې په ماښام په یوه ویډیویې پيغام کې له اوکرایني سرتیرو څخه په مننې کولو سره په ځانګړي توګه په باخموت کې له دې ښار څخه د دفاع کولو وضعیت «ستونزمن» وباله.
پر اوکراین د روسېې يرغل نږدې يو کال کيږي. په دغه روانه جګړه کې تر اوسه په زرونو خلک وژل شوي او د اوکراین ډېر ښارونه په کنډوالو بدل شوي دي. په دغه انځوریز رپوټ کې د جګړې ځېنې مهمو پېښو ته اشاره شوې ده.
انځور: Javie Espinosa/El Mundo/IMAGOروسي قواوو د ۲۰۲۲م کال د فبرورۍ مياشتي پر ۲۴مه د ولسمشر ولاديمیر پوتين په امر د شمال، شرق او جنوب له خواو پر اوکراين پوځي یرغل وکړ. پوتين خپل دغه اقدام ته «ځانګړي پوځي عملیات» وايي چې موخه ېې د اوکراین «بې وسلې کول» او «له نازيانو څخه پاکول» بولي.
روسي ځواکونو د مارچ په دوهمه د اوکراین د جنوبي ښار، خيرسون د نیولو ادعا وکړه او د همدې مياشتې په اوایلو کې ېې د خيرسون د پاتې برخې او په ګاونډ کې ېې د زاپروږيا سيمې ډېرې برخې هم ونيولې چې په هغو کې د زاپروږيا اټومي بټۍ چې د اروپا په سطحه تر ټولو سترې بټۍ دي هم شاملې دي.
روسي ځواکونه په اپریل کې د کیف له څنډو څخه ووتل چې تر وتلو وروسته ېې داسې ادعاوې وشوې چې د بوچا سیمې پر سړکونو د ملکيانو پراته مړي او یا ډله ایز قبرونه وموندل شول.
روسي ځواکونو د اپریل مياشتي پر نهمه د اوکراين په شرقي ښار کراماتورسک کې د اورګاډي یو تمځای په توغندي وويشت. په دغه برید کې ۵۲ ملکیان ووژل شول او تر ۱۰۰ ډېر نور ټپيان شول.
اوکرایني ځواکونو د اپریل مياشتي پر ۱۳مه د موسکوا په نوم د روسېې د تورې بحېرې يوه جنګي کښتۍ په یو توغندويز برید کې ووېشتله. د کروز توغنديو ليږدونکې دغه کښتۍ په راتلونکې ورځ په اوبو کې ډوبه شوه.
اوکرایني ځواکونو د می پر ۱۶ پریکړه وکړه چې د آزوفستال فولادو کارخانې څخه وروسته د نژدې ۳ میاشتو مقاومته ووځي. دا په ماريوپول کې د اوکرايني ځواکونه تر ټولو وروستی او کلک سنګر وو چې د روسي ځواکونو په محاصره کې وو.
د می مياشتي پر ۱۸، فنلند او سويډن په ناټو سازمان کې د غړيتوب له پاره خپل درخواستونه وړاندې کړل. دغه اقدام د جګړې پر مهال د اوکراین د متحدینو د پوځي اتحاد د لا پراختیا او پر مسکو یو قوي ګوزار وو.
په جون میاشت کې اوکراین ته د امریکايي هيمارس توغنديو په ګډون ډيرې غربي وسلې ورسېدې. د آرشیف انځور
روسي ځواکونو د جون مياشتي پر ۳۰مه له سنيک جزېرې څخه شاتګ وکړ. دغه جزیره د اودیسا بندر جنوب ته ليرې د تورې بحېرې په اوبو کې پرته ده. روسي ځواکونو د اودیسه بندر د یرغل په لومړيو ورځو کې نيولی وو. د آرشیف انځور - په توره بحیره کې د روسېې سمندري ځواکونه
روسېې او اوکراین د جولای پر ۲۲ په استانبول کې د ترکېې او ملګرو ملتونو سازمان په منځګړيتوب د غله جاتو تړون لاسلیک کړ. د دغه تړون له مخې په میلیونو ټنه هغه غله دانه چې د جګړې له کبله د اوکراین د تورې بحېرې په بندرونو کې بنده پاتې وه، نړیوال بازارونو ته ېې له سره صادرات پیل شول.
د جولای پر ۲۹مه د روسي تر کنټرول لاندې جنوبي ښار اولینويکا کې یو زندان باندې توغندويز برید وشو چې پکې ۵۳ کسان ووژل شول.
د اګست مياشتي پر ۹ په کریمیا کې واقع یوه هوايي اډه کې ځواکمنې چاودنې وشوې. ډيرې چاودنې د برېښنا په یو سبستیشن او د مهماتو په ډيپوګانو کې وشوې. دا د اوکراین په جګړه کې د روسېې يوه مهمه رول لوبونکې پوځي اډه ده. د اوکراین يو لوړپوړي پوځي بیا وروسته وویل چې د کریميا بريدونه د کيف ځواکونو کړي ول.
د تېرکال اګست مياشتي پر ۲۰ د روسي ملتپاله ايډیالوژیست الکساندر دوګين، لور، داریا دوګينا د يوه موټربم په چاودنه کې ووژل شوه. دغه چاودنه د مسکو له ښاره باندې رامنځ ته شوه چې روسي چارواکو ېې پړه پر اوکران ورواچوله.
اوکرايني ځواکونو د سپتمبر په ۶ په شمال شرقي سیمه خارکيف کې د روسي ځواکونو پر ضد ناڅاپي چټک تعرضي عملیات پيل کړل. په دغو عملیاتو کې له ډيرو سیمو څخه روسي ځواکونه چې له میاشتو راهيسي پکې اوسېدل، بېرته وښکل شول.
د روسېې ولسمشر ولاديمیر پوتين، د سپتمبر مياشتي پر ۲۱ د قسمي پوځي بهيج اعلان وکړ، چې له مخې ېې ۳۰۰زره ریزرفي عسکر د روسېې پوځ ته نېول کېدل. دغه اعلان سبب شوو چې پر شرايطو برابر په سلونو زره روسي نارينه چې نه ېې غوښتل جنګ ته واستول شي، ګاونډيو هیوادونو ته وتښتي.
د روسېې ولسمشر ولادیمیر پوتین د سپتمبر پر ۳۰ د کريملین په یو مراسم کې د اوکراین د څلورو سیمو د الحاق سندونه لاسلیک کړل.
د اکتوبر پر ۸ نيټه د کریميا پر پله د یو لارۍ بم چاودنه وشوه چې د دغه پله يوه برخه ېې تخریب کړه. دغه مهم پل روسيه له کریميا نيمه ټاپو سره نښلوي. پوتین دا د اوکراین کار وباله او په ځواب کې ېې د اوکراین بريښنايي زیربناوې تر توغندويز بریدونو لاندې راوستلې.
روسېې د اوکراین پر برېښنايي زیربناو لومړني توغندويز بریدونه د اکتوبر پر ۱۰مه پیل کړل. دغو بریدونو ادامه پيدا کړه چې د اوکراین په ډيرو ښارونو او سیمو کې ېې خلک په سوړ ژمي کې د اوبو او بريښنا له اړخه له سختو ستونزو سره مخ کړل.
روسيې د نومبر مياشتي پر ۹ له خیرسون څخه د خپلو ځواکونو د شاتګ اعلان وکړ. تر هغه وروسته دغه ښار اوکرایني ځواکونو بېرته ونیو او د دغه هیواد ولسمشر، ولاديمیر زیلنسکي هم هلته ورغی له خپلو ځواکونو او د سیمې له اوسیدونکو سره ېې وکتل.
د روسېې پوځ د دسمبر میاشتې پر ۵ وويل چې اوکراین د روسېې په خاوره کې دننه ډير وړاندې د دوی پر دوو پوځي اډو بریدونه کړي دي. روسېې وويل چې اوکراین په دغو بریدونو کې له اوږد واټن وهونکو جنګي ډرون څخه استفاده کړې ده.
د ۲۰۲۲م کال د نومبر مياشتي پر ۲۱ د اوکراین ولسمشر ولودیمیر زیلنسکي امریکا متحده ایالتو ته ولاړ او له ولسمشر جو بایدن سره ېې وکتل. دا د جګړې له پيل راوروسته امریکا ته د زيلنسکي لومړی سفر وو چې پکې اوکراین ته د پيټرويټ هوايي دفاع سیستم او نورو وسلو پر ورکړې خبرې وشوې.
اوکراین د نوي کال په لومړيو شيبو کې په ماکییوکا سیمه کې د روسي عسکرو يو مرکز په نخښه کړ. د روسېې دفاع وزارت وویل چې په دغه برید کې ېې ۸۹ عسکر ووژل شول. دا پر روسي عسکرو د اوکراین یوه تر ټولو خونړۍ حمله وه.
روسي ځواکونو د روسېې پر برېښنايي زېربناوو خپل بریدونه جاري ساتلي. د جنوري مياشتي پر ۱۴ یو روسی توغندی د اوکراین په دنيپرو کې د هستوګنې پر یو ساختمان ولګيد، چې ۴۵ کسان پکې ووژل.
روسيې د جنوري مياشتي پر ۱۲ د اوکراین د سولیدار ښارګوټي د نیولو خبر ورکړ. مسکو په عین وخت کې د بخموت د نیولو په موخه خپلې تعرضي حملې چټکې کړي دي. بخموت په سیمه کې د اوکراین تر ټولو قوي مرکز ګڼل کيږي. په انځور کې اوکرایني ځواکونو په سوليدار کې د جګړې په لومړۍ کرښه کې
روسي ځواکونو د روسېې پر برېښنايي زېربناوو خپل بریدونه جاري ساتلي. د جنوري مياشتي پر ۱۴ یو روسی توغندی د اوکراین په دنيپرو کې د هستوګنې پر یو ساختمان ولګيد، چې ۴۵ کسان پکې ووژل.
د روسېې د خصوصی امنيتي شرکت، واګنر مالک د فبرورۍ مياشتي پر ۱۰مه وويل چې د اوکراین جګړه به کلونه وخت ونیسي. يونګي پریګوژین، وویل د روسېې له خوا یوازې د دونباس سيمې بشپړ نیول به ۱۸میاشتې وخت ونیسي. د واګنر شرکت ملیشي د اوکراین په جګړه کې جنګیږي.
زیلنسکي وویل چې پر باخموت سربیره په آودیئیفکا او مارئینکا چې [دغه دواړه ښارونه په دونتسک ایالت کې واقع دي] وضعیت ترینګلی دی، خو سره له دې هم هغه ډاډ ورکړ چې د اوکراین به ټولې دغه سیمې بیرته ونیسي.
د اوکراین ولسمشر هیله څرګنده کړه «داسې ورځ راتلونکې ده چې ووایو وروستی اشغالګر هم تښتیدلی دی او یا هم د دونیڅک، لوهانسک، خرسون او یا سویل کې وژل شوی دی. په هغه ورځ به کریمیا هم آزاد او امن وي.»
فنلنډ اوکراین ته د «لیوپارد۲» ټانکونو پر لیږلو فکر کوي
د باخموت د نیولو له پاره د مسکو هڅې په اوکراین کې د جګړې د پيل راهیسې د روسیې تر ټولو اوږده جکړه وه. باخموت چې تر جګړې مخکې یې ۷۰ زره اوسیدونکي درلودل، په تیرو میاشتو کې د دواړو خوا له لورې د شدیدې جګړې له امله ډیر سخت ویجاړ شوی او اوسیدونکي يي له سیمې وتلي دي.
زمونږ د فیسبوک شبکې سره یوځای شئ:
دا ښار چې د دونباس په صنعتي سیمه کې موقعیت لري او د تیرو میاشتو په جګړو کې په شدید ډول زیانمن شوی دی د روسیې او اوکراین له پاره یې ډیر اهمیت پیدا کړی دی.
آژانسونه: ش.ن/ ب.ص
