د روغتيا نړيوال سازمان په خپل رپوټ کې ويلي دي چې په افغانستان کې له ۴۰ سلنه ډیر مرګونه د غير ساري ناروغيو لکه د زړه، تنفس، سرطان او د شکرې له کبله دي او وړاندوېنه ده چې دغه مړینې به ډېرې شي.
ويل کيږي چې يوازې د زړه او رګونو ناروغۍ هر کال په افغانستان کې د کابو ۴۰ زره کسانو ژوند اخلي.انځور: Ali Khara/REUTERS
دې سازمان ويلي دي چې په افغانستان کې د مړينې ۴۳ سلنه موارد د غير ساري ناروغيو لکه د زړه او تنفسي ناروغيو او همدا شان د ديابت يا شکرې او سرطان له کبله دي.
دې سازمان وړاندوينه کړې ده چې که وضعيت همداسې ادامه ولري نور امکان لري په ښځو کې دغه کچه تر ۲۰۳۰م کال پورې ۶۰ سلنه لوړه شي.
د روغتيا نړيوال سازمان ويلي دي چې د ناروغيو دې ډول زياتوالي د افغانستان روغتيايي سیسټمونه له فشار سره مخامخ کړي او په زرګونه کورنۍ اوږده موده درملنې ته انتظار باسي او ژوند ژغورونکو درملنو ته پر وخت لاس رسی، په ځانګړي توګه په لېرې پرتو سيمو کې، ډېر مشکل دی.
په افغانستان کې د روغتيا د نړيوال سازمان استازي ډاکتر ادوین سنیزا سلوادور، وويل: «په ټوله نړۍ کې په میليونو کسان هره ورځ د مزمنو ناروغيو او رواني روغتيا د ننګونو له فشارونو سره مخامخ دي چې دا پر هغو روغتيايي سيسټمونو چې لا دمخه ډېر کمزوري دي، ستر فشار واردوي.»
د روغتيا نړيوال سازمان که څه هم د دې ناروغيو له کبله د مړو مجموعي ارقام نه لري خو ويل کيږي چې يوازې د زړه او رګونو ناروغۍ هر کال په افغانستان کې د کابو ۴۰ زره کسانو ژوند اخلي.
د دې سازمان معلومات ښيي چې د افغانانو په منځ کې ښځې ډېرې د سرطان قرباني کيږي او د سينې يا تي او د «Cervical» يا رحم د خولې سرطان په دغه هېواد کې تر ټولو ډېر خپور دی.
د طالبانو د عامې روغتیا وزارت خبر ورکوي چې په افغانستان کې زرګونه کسان په نري رنځ اخته شوي دي. د طالبانو د عامې روغتیا وزارت د پالیسۍ او پلان مرستیال ډاکټر محمد حسن غیاثي په کابل کې یوې غونډي ته وویل: «نري رنځ یوه ساري ناروغۍ ده چې د نړۍ په هېوادونو کې د مړینې له لسو مهمو لاملونو څخه بلل کیږې.»
انځور: Silas Stein/dpa/picture alliance
په افغانستان کې د نري رنځ ناروغي
د طالبانو د عامې روغتیا وزارت مرستیال وايي: تېر کال په افغانستان کې د نري رنځ شاوخوا ۷۶ زره او د توبرکلوز پر وړاندې د مقاومت ۴۸۰۰ پېښې ثبت شوې دي چې له دې جملې څخه تر ۵۲ زره زیات د نري رنځ د کنټرول ملي پروګرام له خوا کشف او درملنه ېې شوې . د عامې روغتیا وزارت د معلوماتو له مخې، هر کال له ۱۰ څخه تر ۱۲ زره کسانو پورې مړه کیږي.
کلونو جګړو، تاوتریخوالي، ولږې، مهاجرت او پرله پسې بحرانونو پر افغانانو خپلې اغیزې پریښې دي او دا ډول اغیزې له پاکستان او ایران څخه په ستنیدونکو افغان مهاجرو کې هم لیدل شوي دي.
د روغتیا نړیوال سازمان اټکل کړی دی چې په هرو پنځو کې یو افغان په رواني ستونزو اخته دی. نوموړي سازمان ویلي چې تیر کال له ایران او پاکستان څخه د بیرته ستانه شوو مهاجرو تر نیمایي ډیر یې د اضطراب، ژور خفګان او رواني اختلال په څیر ستونزو اخته ول.
نوموړي سازمان د روان کال په مارچ میاشت کې د طالبانو ادارې له خوا د ملي روغتیایي پالیسۍ څخه د یوه مهم اقدام په توګه یادونه کړې ده چې په هغې کې د غیر ساري او رواني روغتیا درملنې او مخنیوي ته لومړيتوب ورکړل شوی دی.
د طالبانو د ادارې روغتیا وزارت د روغتیا نړیوال سازمان شمیرې رد کړي دي. طلوع نیوز شبکې د دغه وزارت د ویاند شرافت زمان امیرخیل په نقل رپوټ ورکړی دی چې دغه ارقام «تخمیني» دي او معتبره نه دي.
