Sporni spomenik britanskim pilotima
30. jun 2012.![The Bomber Command Memorial in Green Park, London which was unveiled by Queen Elizabeth II Thursday June 28, 2012. The memorial remembers the sacrifice and bravery of the 55,573 RAF crew who lost their lives in the Second World War. (Foto:John Stillwell, Pool/AP/dapd)](https://static.dw.com/image/16062504_800.webp)
Spomenik je otkrila kraljica Elizabeta lično – ponosne statue britanskih pilota od kojih je čak 55.000 poginulo tokom bombardovanja Nemačke u Drugom svetskom ratu. Spomenik se nalazi na čuvenoj lokaciji u londonskom Grin parku.
Piloti kojima je podignut spomenik, bombardovali su i gotovo do temelja porušili gradove poput Drezdena i Kelna. Polovina se nije vratila iz misije, ali su njihove bombe usmrtile i 600.000 nemačkih civila – upravo to baca tamnu senku na priču o britanskim herojima.
Hari Ajrons je tada imao svega 16 godina, a već je bio pilot kraljevske avijacije. Preživeo je bombardovanje Nemačke i danas smatra da su civilne žrtve razlog što su on i drugovi ovoliko dugo čekali na priznanje.
„Posle rata je britanska vlada saopštila broj civilnih žrtava i delom je nas krivila zbog njih. To je besmisleno jer smo radili po naređenjima. Spomenik za veterane je divna stvar“, priča Ajrons.
Skoro 70 godina su veterani čekali na priznanje, a izgradnja spomenika omogućena je privatnim donacijama. Sakupljeno je 7,5 miliona evra, a na kraju je čitavu ideju podržala i kraljica Elizabeta.
Spomenici za sve žrtve, a ne samo borcima
Mnogi u Britaniji međutim tvrde da ima dovoljno spomenika koji posećaju na rat: čak i životinje koje su stradale u borbama za Britaniju imaju svoj spomenik. Istoričar Kevin Step smatra da je konačno vreme da se oda pošta svim žrtvama, a ne borcima samo jedne strane:
„Ovaj spomenik je previše pompezan, sa citatima Čerčila i citatima o pobedi, to je vulgarno. Sramota me je što je Britanija ovako nešto izgradila 70 godina posle rata“, kaže Step.
Ipak, postoji mali gest prema žrtvama rata svih nacionalnosti, kojima je posvećen natpis na konstrukciji spomenika. Bivši pilot Hari Ajrons se nada da sličnih ratova nikada više neće biti. Ovaj 88-godišnjak danas saoseća i sa nemačkim civilnim žrtvama.
„Razumem šta je to značilo za Nemačku jer sam doživeo bombardovanje Londona. Posle rata sam saznao koliko je civila stradalo i u Nemačkoj i žalim zbog toga.“
Novi spomenik je još jedan podsetnik na najveći ratni sukob u ljudskoj istoriji, sukob koji je odneo između 50 i 70 miliona ljudskih života.
Autor: ARD, Nemanja Rujević
Odgovorna urednica: Dijana Roščić