Kadri joto la msimu wa machipuko linavyoongezeka katika Ukanda wa Gaza, hali ya maisha kwa mamia ya maelfu ya watu waliokimbia makazi yao imezidi kuwa ngumu. Kuongezeka kwa panya, viroboto na wadudu wengine kumeongeza mateso kwa watu wanaoishi kwenye mahema. Hali hii imeibua hofu ya kiafya katika eneo hilo lililokumbwa na vita kwa zaidi ya miaka miwili.

Wakazi wanasema wadudu hao wamevamia makazi yao ya muda, wakiuma watoto na kuchafua chakula. Mashirika ya misaada yanaonya kuwa hali hii sasa ni tishio kubwa kwa afya ya umma. Ukosefu wa usafi wa mazingira na huduma za msingi umefanya hali kuwa mbaya zaidi.

Mhamishwa mmoja, Muhammad al-Raqab, anaeleza kuwa watoto wake wameathirika moja kwa moja na wadudu hao. Anasema mmoja wa wanawe aliumwa hata puani, jambo lililompa hofu kubwa kama mzazi. Kutokana na hali hiyo, anasema hulazimika kukesha usiku kucha kuwachunga watoto wake.

Raqab, mwenye umri wa miaka 32, anaishi katika hema karibu na mji wa Khan Yunis kusini mwa Gaza. Akiwa mfanyakazi wa ujenzi, alilazimika kukimbia makazi yake ya awali kutokana na vita. Sasa anakabiliwa na changamoto mpya za kuishi katika mazingira magumu yasiyo salama.

Makazi hayo ya muda yamejengwa juu ya mchanga laini karibu na Bahari ya Mediterania, hali inayorahisisha panya kujichimbia na kuingia ndani ya mahema. Ndani ya mahema hayo, familia zimeweka sehemu za kuhifadhi chakula na kupikia, ambazo sasa zinaharibiwa na wadudu. Raqab anasema panya wameharibu hata hema lake.

Hali mbaya ya maisha makambini

Kwa mujibu wa Umoja wa Mataifa, karibu watu milioni 1.7 kati ya milioni 2.2 wa Gaza bado wanaishi katika makambi ya wakimbizi. Wengi wao hawawezi kurejea nyumbani kutokana na uharibifu mkubwa au maeneo yao kuwa chini ya udhibiti wa kijeshi. Hali hii imewaacha wakiishi kwa muda mrefu katika mazingira hatarishi.

Taarifa ya OCHA inaeleza kuwa maisha katika makambi hayo yamejaa wadudu na vimelea hatari. Ukosefu wa maji safi na mifumo ya majitaka umeongeza hatari ya magonjwa. Hali hiyo inaendelea kuwa changamoto kubwa kwa mashirika ya misaada.

Daktari Hani al-Flait kutoka hospitali ya Al-Aqsa anasema wanaona visa vya maambukizi ya ngozi kila siku. Magonjwa kama upele na scabies yameenea kwa kasi, hasa kwa watoto. Anasisitiza kuwa mazingira magumu yanachangia kuongezeka kwa maambukizi hayo.

Daktari huyo anaeleza kuwa ukosefu wa huduma za msingi kama maji safi na usafi wa mazingira unazidisha hali hiyo. Watoto wengi wanaishi katika mazingira yenye uchafu na hawapati matibabu sahihi. Hali hiyo inaongeza hatari ya milipuko ya magonjwa.

Mama mmoja, Sabreen Abu Taybeh, anasema mwanawe ana upele mkali unaosababishwa na mazingira wanayoishi. Anaeleza kuwa wanaishi katika mahema na shule zilizojaa maji machafu ya taka. Licha ya kumpeleka hospitali, hali ya mtoto wake bado haijaimarika.

Maisha ya mateso yasiyoisha

Mkazi mwingine, Ghalia Abu Selmi, anasema viroboto vimesababisha mzio wa ngozi kwa watu wa rika zote. Pia aligundua panya wameharibu nguo alizokuwa ameandaa kwa ajili ya harusi ya binti yake. Tukio hilo limeongeza huzuni katika familia yake.

Anasema familia yake imekimbia makazi mara 20 tangu vita vilipoanza mwaka 2023. Hadi sasa hawajaweza kurejea nyumbani kwao karibu na mpaka wa Israel. Hali hiyo imewafanya waishi maisha ya kutangatanga bila uhakika.

Licha ya makubaliano ya kusitisha mapigano mwaka 2025, Israel bado inadhibiti njia zote za kuingia Gaza. Mashirika ya misaada yanasema ukaguzi mkali na kukataliwa kwa misaada kumesababisha upungufu mkubwa wa mahitaji muhimu. Hii ni pamoja na dawa, chakula na mafuta.

Mapigano bado yanaendelea mara kwa mara kati ya jeshi la Israel na wapiganaji wa Hamas. Kwa mujibu wa wizara ya afya ya Gaza, mamia ya watu wameuawa tangu kusitishwa kwa mapigano kuanza. Hali hii inaendelea kuzorotesha juhudi za kurejesha maisha ya kawaida kwa wakazi wa eneo hilo.