Ölüm haberi geldiğinde parlamento oturumu yarıda kesildi, ulusal yas ilan edildi ve cenazesi için bir devlet töreni düzenlendi. Balkanların ünlü popstarı Tose Proeski Makedonlar için işte böylesine önemli bir yer tutuyor. Hırvatistan’da geçen Salı günü geçirdiği trafik kazasında 26 yaşındaki Tose Proeski’nin hayatını kaybetmesi, Makedonları çok derinden etkiledi. Ancak Proeski’nin ölümü sadece Makedonya’yı değil, güneydoğu Avrupa ülkelerinin tümünü yasa boğdu. DW’den Zoran Jordanosvki, Tose Proeski’nin Balkan ülkeleri için neden bu kadar önemli olduğunu anlatıyor…

Cenaze töreni canlı yayınla aktarıldı

Tose Proeski’nin ölümüne, Balkan ülkelerinin göstereceği reaksiyon aslında pek de tahmin edilir gibi olmadı. Proeski’nin ölüm haberi geldiğinde, Makedonya’nın başkenti Üsküp’ün merkezinde önceden planlanmaksızın binlerce kişi çiçekler, mumlar ve gözyaşlarıyla biraraya geldi. Ve Tose’nin ölümü, Üsküp’ten Belgrad, Zagrep, Saraybosna ve Ljubljana’ya dek büyük yankı yarattı. Televizyonlarda Tose’nin konserleri ve videolarından oluşan özel programlar yayınlandı, cenaze töreni canlı yayınlarla aktarıldı ve hayranlarının mesajlarını yazdığı bloglar dolup taştı. Ve bu duygu seli tüm Balkanlara yayıldı.

Batıya dönük çağdaş yüz

Peki popstar Tose Proeski’nin ölümü Balkanları neden böylesine derinden etkiledi? Proeski genç, yetenekli, başarılı, insanlar için bir model ve ülkenin batıya dönük yüzlerinden biriydi. Balkan ülkeleri için çağdaş bir örnek olması, hayranlarının artmasının başlıca nedenlerinden biri kuşkusuz. Zira savaşın izlerini henüz üzerinden atmaya çalışan Balkan ülkelerinde bu tür örneklerin çoğunlukta olmaması Tose Proeski’nin önemini daha da arttırdı.

Popstar’ın ötesinde

Makedonya Devlet Başkanı Branko Crvenkovski için de Proeski’nin yeri, bir popstar olmasının çok ötesinde: “Tose, her konserinde bizi biraraya getirmeyi başardı. Ve onun konserlerinde, gençler ve diğer izleyiciler arasında taraf ve etnik aidiyet yoktu. O, diğerlerinin yapamadığını yaptı.“

Proeski, eski Yugoslavya’dan bölünen ve siyasi anlaşmazlıkların devam ettiği ülkelerin hepsini konserleriyle fethetti. Arnavutluk ve Bulgaristan’da sahne alan, Londra’dan İstanbul’a dek birçok yerde coşkulu konserler veren Proeske’nin müzik kariyeri ise 15 yaşında başlamıştı. Ve 10 yıl içinde zirveye kadar tırmanmaya başardı.

”Korkaklığımızı yenmemize yardım etti”

Makedonya Başbakanı Nikola Gruevski de Tose Proevski’nin cenazesi için düzenlenen devlet töreninde Makedonlar için genç popçunun önemini, “Proeske, Makedonya’nın diğerleriyle eşit olduğunu gösterdi. Korkaklığımızı yenmemize yardım etti ve diğerlerinden daha iyisini yapabileceğimizi gösterdi“ sözleriyle dile getirdi. Yugoslavya’nın bölünmesinden bu yana yoksulluk içinde ve vizyon sahibi olmadan yaşayan, ayrıca vize engelleriyle dünyadan izole edilen gençlerin Tose Proeske’yi yüceltmesini ve Proeske’nin sosyal bir olguya dönüşmesini anlamak mümkün.

”İyinin ve güzelin antik kusursuzluğu”

Üsküplü Profesör Ivica Dzeparoski de bu durumu şöyle analiz ediyor: “Bana, o, bir kişi olarak klasik bir sanat idolü olarak vücut buldu gibi geliyor, yani iyinin güzellikle biraraya gelmesi. Bu, hiç bir zaman birbirinden ayrılmayan iyinin ve güzelin antik kusursuzluğu.“