Potsdam'daki program aslında Başbakan Friedrich Merz (CDU) için yoğun gündeminde kısa bir nefes alma molası olacaktı. Almanya Başbakanı bir gün önce Mısır'daydı ve ABD Başkanı Donald Trump'ın Ortadoğu barış planının imza törenine katılmıştı. Şimdi ise başkent Berlin'i, Brandenburg eyaletinin başkenti Potsdam'a bağlayan Havel Nehri üzerinde bir gezi teknesindeydi. Ayrıca bir anaokulunu ziyaret etmişti. Brandenburg'a yaptığı bu ilk resmî ziyaret, sakin ve rahat bir günde geçiyordu.

Merz: "Şehrin görüntüsünde hâlâ sorun var"

Basına kısa açıklamalarda bulunan Merz'e özellikle İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt’in (CSU) öncülük ettiği sıkılaştırılmış göç politikası soruldu. Ayrıca aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) partisinin anketlerdeki yüksek oy oranlarına nasıl tepki vereceği de gündeme geldi. Eylül sonunda yapılan bir ankete göre AfD, Brandenburg'ta yüzde 34 oyla birinci sıradaydı; eyaletin iktidar partisi Sosyal Demokratlar ise geride kalmıştı.

Merz, Almanya'ya gelen sığınmacı sayısının azaldığını belirterek şu ifadeyi kullandı:

"Ama tabii şehrin görüntüsünde hâlâ bu sorun var. Bu nedenle Federal İçişleri Bakanı geniş kapsamlı geri göndermelerin (sınır dışıların) mümkün hale gelmesi ve uygulanması için çalışıyor."

Muhalefetten sert tepki

Peki Merz "şehir görüntüsündeki sorun" derken neyi kastetti? Konut sıkıntısı ve işsizlikle boğuşan bölgeleri mi, yoksa yabancı nüfusun yoğun olduğu mahalleleri mi ima etti? Merz'in tam olarak neyi kastettiği belirsizdi. Ancak bu ifadeler özellikle muhalefet cephesinde büyük tepki çekti. Hatta kendi partisinden bile sınırlı da olsa eleştiriler geldi.

Yeşiller Eş Başkanı Felix Banaszak, Alman Basın Ajansı'na (dpa) yaptığı açıklamada şunları dile getirdi: "Eğer başbakan, şehir görünümüne bakarak daha fazla sınır dışı yapılması gerektiği sonucuna varıyorsa, bu son derece yanlış bir mesajdır." Banaszak ayrıca, bu söylemin "saygısız ve tehlikeli" bir yaklaşım olduğunu da belirtti.

Sol Parti Meclis Grubu Başkanı Sören Pellmann ise Merz'den özür talep etti: "Bu açık sözlü ifadeniz yalnızca uygunsuz olmakla kalmamış, demokrasimizde bir kez daha yara açmıştır."

Kretschmer: "Değerlerimizi korumalıyız"

Merz'e destek veren siyasetçiler de oldu. "Gazeteler şiddet haberleriyle dolu. Bu olaylara karışan kişilerin aslında sınır dışı edilmesi gerektiğini görüyoruz" ifadelerini kullanan Saksonya Eyaleti Başbakanı Michael Kretschmer (CDU), yalnızca Almanya'ya gelen insan sayısının azaltılmasının yeterli olmadığını, aynı zamanda "ülkenin normlarını ve değerlerini korumanın da önemli olduğunu" vurguladı.

Kendi de CDU üyesi olmasına rağmen, partisinin genel başkanı ve ülkenin başbakanı olan Merz ile sık sık ters düşen  Berlin Eyalet Başbakanı Kai Wegner ise, Tagesspiegel gazetesine yaptığı açıklamada, "Berlin, çeşitlilik barındıran, uluslararası ve açık bir şehir. Bu çeşitlilik, şehrin çehresine de yansıyor" dedi.

Wegner, kentte "şiddet, çöp ve suç sorunları" olduğunu kabul etti ancak bunların "milliyetle ilişkilendirilemeyeceğini" vurguladı.

Merz'in açıklamasının en hafif tabirle "talihsiz bir ifade" olduğu, federal hükümetin de dikkatinden kaçmadı. Hükümet Sözcüsü Stefan Kornelius, tartışmayı şu sözlerle yatıştırmaya çalıştı: "Sanırım fazla yorum yapılıyor. Başbakan, yeni federal hükümetin değişen göç politikasına ilişkin görüşlerini dile getirdi. Üstelik bunu, açıkça 'parti lideri' sıfatıyla yaptığını belirtti."

Kornelius, Merz'in göç politikasını hiçbir zaman "dışlama" amacıyla görmediğini ve "düzenli ve kontrollü bir göçten"  yana olduğunu ifade etti.

Söder de aynı ifadeyi kullanmıştı

Tartışmalar "şehrin görüntüsü" ifadesi etrafında yoğunlaştı: Bu söz Merz'in ağzından öylesine mi çıktı, yoksa bilinçli bir söylemin parçası mıydı?

Dikkat çekici bir ayrıntı: Bavyera Başbakanı Markus Söder (CSU) de, Eylül sonunda "Münchner Merkur" gazetesine verdiği röportajda benzer ifadeler kullanmıştı. Söder, Afganistan ve Suriye'ye daha fazla sınır dışı yapılması gerektiğini savunmuş ve Merz gibi "şehirlerin görüntüsünün yeniden değişmesi gerektiğini" savunmuştu.