Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) kamuoyunda uzun zamandır beklenen 11. Yargı Paketi'ni bugün TBMM Başkanlığı'na sundu. Pakette Covid düzenlemesinden trafik suçlarına kadar farklı alanlara dair yeni uygulamalar bulunuyor.

Yürürlük ve yürütme dahil 38 maddeden oluşan teklifin ayrıntılarını AKP Grup Başkanı Abdullah Güler TBMM'de düzenlediği basın toplantısıyla açıkladı.

"Türk Ceza Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi" yargı, infaz, icra-iflas, avukatlık mesleği, internet yayınları ve dolandırıcılık suçları başta olmak üzere çok geniş bir alanı kapsıyor.

Teklif, Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) iptal ettiği bazı hükümleri yeniden düzenlerken, cezaları artıran, yeni güvenlik tedbirleri getiren ve vatandaşların borç yükünü hafiflettiği belirtilen bazı düzenlemeler içeriyor.

Covid düzenlemesi ne getirecek?

Kamuoyunda "Covid izni" olarak bilinen uygulamanın kapsamının genişletilmesine dair düzenleme ile ilk etapta yaklaşık 50-55 bin kişinin serbest kalması bekleniyor.

Covid düzenlemesi, 2020 yılında Covid-19 salgını nedeniyle cezaevlerindeki yoğunluğu azaltmak amacıyla getirilen "Covid izni" uygulamasının genişletilmesi olarak biliniyor.

O dönemde, açık ceza infaz kurumlarında bulunan veya denetimli serbestlikte beş yıl veya daha az süresi kalan hükümlülerin salgın riski gerekçesiyle izinli sayılması ve tahliye edilmesi sağlanmıştı. Bu uygulamadan o dönemde yaklaşık 90 bin kişi yararlanmıştı.

Ancak infaz yasasındaki değişiklikler nedeniyle 31 Temmuz 2023 tarihinden sonra hükmü kesinleşen bazı hükümlüler bu imkândan yararlanamamıştı. Bu durum hukukçular tarafından "eşitsizlik" olarak nitelendirilerek eleştirilere yol açmıştı.

Bu düzenlemeye 10'uncu Yargı Paketi'nde de ye verilmesi istenmiş; ancak son anda paketten çıkarılmıştı.

11. Yargı Paketi'ndeki bu düzenleme ile 31 Temmuz 2023 tarihi ve öncesinde işlenen suçlarda hükmü kesinleşmemiş veya kesinleşen hükümlülerin, pandemi dönemindeki gibi üç yıl daha erken açık ceza infaz kurumlarına geçiş yapabilmesi ve denetimli serbestlikten yararlanabilmesi sağlanıyor.

Yılmaz Tunç: Bir af söz konusu değil

Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, bugün yaptığı açıklamada Covid düzenlemesinin çok tartışıldığını hatırlatarak, şöyle konuştu:

"Burada bir af söz konusu değil. Burada bir eşitsizliğin ortadan kaldırılması için taleplerin değerlendirilmesi söz konusu. Üç yıl denetimli serbestlik hakkından yararlananların, suç tarihi itibari ile yararlananlardan daha önce suç işlediği ve yargılama uzun sürdüğü için buradaki bir eşitsizliğin kaldırılmasına yönelik taleplerin değerlendirilmesidir."

AKP Grup Başkanı Güler de teklifte Covid düzenlemesinin kapsamına ilişkin itirazlar ve beklentilerin dikkate alındığını belirterek, "Sadece 'suç işleyenler' kavramı yenileniyor. Başka bir ekleme, çıkarma yok" ifadelerini kullandı.

Güler de bu düzenlemenin "bir af olmadığını" vurgulayarak, önümüzdeki bir yıl boyunca etkilenecek kişi sayısının toplam 80-90 bin civarında olmasını beklediklerini kaydetti.

Trafikten, maganda kurşununa cezalar sertleştiriliyor

Teklifle ceza hukuku alanına giren bazı suçların cezaları sertleştiriliyor.

Buna göre teklif ile şu düzenlemeler öneriliyor:

"- Taksirle yaralama suçunun basit hâlinin cezası 3 aydan 1 yıla hapis yerine 4 aydan 2 yıla, birden fazla kişinin yaralanması hâlinde ise 9 aydan 5 yıla çıkarılması. 

- Güveni kötüye kullanmada kiralık araçların geri getirilmemesi nitelikli hâl sayılarak cezanın bir kat artırılması. 

- Maganda kurşunu olarak bilinen kasten yaralama suçunda (TCK 86/3-e) hapis cezası alt sınırının 6 aydan 1 yıla, üst sınırının 3 yıldan 5 yıla yükseltilmesi; bu suçun kurusıkı tabancayla işlenmesi hâlinde ayrı ceza verilmesi. Düğün, nişan gibi kalabalık yerlerde işlenirse cezanın yarı oranında artırılması. 

- Suç işlemek amacıyla örgüt kurma ve yönetme cezasının 5-10 yıl, üye olma cezası üst sınırının 5 yıla çıkarılması. Çocukların örgütsel faaliyetlerde araç olarak kullanılması hâlinde ise yöneticilere bir kadı kadar ek ceza verilmesi.

- Ulaşım aracını alıkoyma suçunda cebir ve tehdit unsurunun kaldırılarak; cezaların karayolunda 2-5 yıl, havayolunda 7-12 yıl hapse yükseltilmesi."

Nitelikli dolandırıcılık Asliye Ceza'ya 

Adli yargıda görev dağılımını değiştiren önemli bir hükümle, Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 158'inci maddesindeki nitelikli dolandırıcılık suçları ağır ceza mahkemelerinin görevinden çıkarılarak asliye ceza mahkemelerine veriliyor.

Böylece adi ve nitelikli dolandırıcılık arasında yaşanan görev uyuşmazlıkları giderilmesi ve ihtisaslaşma sağlanması amaçlanıyor.

Bu arada bir başka düzenleme ile nitelikli dolandırıcılık, nitelikli hırsızlık ve kredi kartı suçlarında makul şüphe hâlinde bankalar hesapları 48 saate kadar askıya alabilecek. Savcı yazılı emri veya hâkim kararıyla bu süre içinde el koyma işlemi yapabilecek.

Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda hakaret suçunun tüm hâlleri ön ödeme kapsamına alınarak, uzlaştırma kapsamından çıkarılıyor. Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret suçu bu kapsam dışında tutuluyor.

İnternet yayınlarına yeni düzenleme

11. Yargı Paketi ile 5651 sayılı "İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun'da" kapsamlı değişiklikler yapılıyor.

Buna göre içerik çıkarma kararları "geri döndürülebilir" şekilde uygulanacak.

Günlük 10 milyondan fazla erişimi olan yurt dışı sosyal ağlara içerik çıkarmamaları hâlinde bant genişlikleri yüzde 50'den yüzde 90'a kadar daraltılabilecek. 

Mobil hat aboneliklerinde çipli kimlik ve biyometrik doğrulama (yüz/parmak izi) zorunlu olacak. Yabancılar için ise Göç İdaresi onayı gerekecek. 

İşletmeciler üç ayda bir hatların aktifliğini kontrol edecek, teyit edilemeyen hatlar kapatılacak. Bir kişinin açabileceği hat sayısına ve cihazda kullanılabilecek abone numarasına ise üst sınır getirilecek.

Aykırılık hâlinde her hat veya cihaz başına 100 bin TL'ye varan idari para cezası uygulanacak.

Teklif ile ayrıca 2016 öncesi ödenmemiş Genel Sağlık Sigortası primlerinin tahsilinden vazgeçiliyor.

İcra ve iflasta kötü niyetli taleplerin önü kesiliyor 

Teklifin ilk üç maddesi 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nda değişiklik yapıyor.

Buna göre icra satışlarında fesih talebinin kötüye kullanılmasının önüne geçmek için, hukuki menfaati olmayan kişilerin talepleri mahkemece dosya üzerinden kesin olarak reddedilecek. Harç ve teminat eksikliğinde ise iki haftalık kesin süre verilecek, aksi hâlde talep yine dosya üzerinden reddedilecek.

Avukatlık Kanunu'nda disiplin hukukuna düzenleme 

Teklifin dikkat çeken bölümlerinden biri Avukatlık Kanunu'na ilişkin 5-10'uncu maddeler. Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları sonrası disiplin cezaları ve bu cezaları gerektiren fiiller belirlilik ilkesine uygun şekilde yeniden tanımlanıyor.

Bu kapsamda disiplin cezalarında tekerrür halinde bir derece ağır, ilk defa işlenen fiillerde ise meslekten çıkarma hariç bir derece hafif ceza uygulanabilmesi imkânı getiriliyor.

İşten çıkarma cezasının beş yıl sonra sicilden silinebilmesinin önü açılırken, avukatlar hakkında verilen kesinleşmiş ceza kararlarının barolara bildirilmesi zorunlu hale geliyor.