ABD ile İran arasında, Pakistan'ın başkenti İslamabad'da gerçekleştirilen ve "tarihi" olarak nitelendirilen yüz yüze görüşmelerden herhangi bir sonuç alınamadı. ABD heyeti, Tahran'ın nükleer silah geliştirmeme yönünde net bir taahhütte bulunmayı reddettiğini açıkladı. İki haftalık ateşkesin akıbeti ise belirsizliğini koruyor.

ABD heyetine başkanlık eden Başkan Yardımcısı JD Vance, "Görüşmeler, 21 saat sürdü ancak " ifadesini kullandı.

Müzakereler boyunca ABD Başkanı Donald Trump ve diğer üst düzey yetkililerle sürekli iletişimde kaldığını vurgulayan Vance, gazetecilere yaptığı açıklamada "İran'ın nükleer silah sahibi olmayacağına ve buna olanak tanıyacak araçları edinmeyeceğine dair olumlu ve açık bir taahhüt görmemiz gerek. ABD başkanının temel hedefi bu. (…) Masaya koyduğumuz öneri son ve en iyi teklifimizdir. İran tarafının bunu kabul edip etmeyeceğini göreceğiz" dedi.

Tahran: Görüşmeler güvensizlik atmosferinde geçiyor

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, İran devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, "Elbette başından beri tek bir turda bir anlaşmaya varılacağını beklememeliydik. Kimse böyle bir beklentiye sahip değildi" diye konuştu.

İslamabad'da, ülkesi ile ABD heyetleri arasında yapılan doğrudan görüşmelerin "güvensizlik atmosferi" içinde geçtiğini ifade eden Bekayi, buna rağmen diplomatik çabaların devam edeceğine dair iyimser olduğunu belirterek Tahran'ın, "Pakistan ve bölgedeki diğer dostlarla temaslarına devam edeceğinden emin olduğunu" söyledi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi da bir önceki saldırılar nedeniyle görüşmelere "derin bir güvensizlikle" katıldıklarını belirtirken, yeniden saldırıya uğramaları halinde karşılık vereceklerini vurguladı.

Pakistan: Ateşkes devam etmeli

Görüşmelere ev sahipliği yapan Pakistan'ın Dışişleri Bakanı İshak Dar ise, taraflara ateşkese bağlı kalma çağrısında bulundu. Dar, "Ateşkesin sürdürülmesi tüm tarafların ortak çıkarınadır. Pakistan, önümüzdeki günlerde ABD ve İran arasında yeni bir diyaloğu sağlamak için çaba gösterecek" dedi.

28 Şubat'ta ABD ile İsrail'in İran'a saldırısı ile başlayan ve 40 gün süren savaşa, geçtiğimiz günlerde varılan ateşkes ile ara verilmiş durumda. Ancak siyasi gözlemciler, iki hafta sürmesi kararlaştırılan ateşkesin son derece hassas ve kırılgan olduğunu dile getiriyor.

Derin anlaşmazlıklar ve "kırmızı çizgiler"

Pakistan'daki dünkü müzakerelere, ABD heyetine JD Vance, İran heyetine ise İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf başkanlık etti. Taraflar arasında savaştan önce gerçekleştirilen görüşmelerde temsil düzeyi çok daha düşüktü.

İran tarafı görüşmelere, İsrail'in Lübnan'ın güneyine yönelik saldırılarını durdurması ve 28 Şubat'ta başlayan ABD-İsrail saldırılarının yol açtığı hasarlar için tazminat ödenmesi başta olmak üzere bir dizi "kırmızı çizgi" ile katıldı.

ABD, Hürmüz'de mayın temizliği için ek güç gönderiyor

Görüşmelerin yapıldığı saatlerde ABD ordusu, iki savaş gemisinin mayın temizleme faaliyeti için İran'ın kontrol ettiği Hürmüz Boğazı'ndan geçtiğini duyurdu. Ancak İran devlet medyası, İran Genelkurmayı'nın bu bilgiyi yalanladığını, hiçbir geminin boğazdan geçmediğini aktardı.

ABD Başkanı Donald Trump bu haberlerden kısa süre önce, "Boğazı (mayınlardan) temizliyoruz. Anlaşma yapsak da yapmasak da bizim için fark etmez" diye konuşmuştu.

Sosyal medya hesabından bir açıklama yapan ABD Merkez Kuvvetler Komutanı (CENTCOM) Oramiral Brad Cooper da, "Bugün geçişin (Hürmüz Boğazı) açılması sürecini başlattık, yakın zamanda güvenli yeni rotayı denizcilik sektörüne bildireceğiz" ifadesini kullanarak bölgeye ek savaş gemileri ve su altı insansız araçlarının sevk edileceğini bildirdi.

İsrail ve Lübnan arasında doğrudan görüşmeler başlayacak

Bu arada İsrail, ABD-İran arasındaki ateşkesin Lübnan'ı kapsamadığını öne sürerek bu ülkeye yönelik saldırılarına devam ediyor. Ancak iki ülke arasında doğrudan müzakerelerin Salı günü Washington'da başlayacağı bildirildi.

Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn'ın ofisi, görüşmelerin büyükelçi seviyesinde yapılacağını açıkladı. Lübnan Başbakanı Nevvaf Selam ise, ülkedeki protesto ve iç karışıklıklar sebebiyle Washington ziyaretini ertelediğini duyurdu.

İsrail, Lübnan hükümetinden, Kasım 2024'te kararlaştırılan ateşkeste öngörüldüğü gibi Hizbullah'ın silahsızlandırmasını istiyor. Ancak uzmanlar, Hizbullah'ı zayıflatmak için yıllardır ortaya konan çabaların sonuç vermediğine dikkat çekiyor.

Savaşın başladığı ilk günlerde İran'a destek için çatışmalara dahil olan Hizbullah'a İsrail, hava saldırıları ve kara harekâtıyla karşılık verdi. İran ile ateşkes anlaşmasının açıklandığı gün, İsrail'in Lübnan'ın başkenti Beyrut'a düzenlediği yoğun hava saldırılarında Lübnan Sağlık Bakanlığı'na göre 300'den fazla kişi hayatını kaybetti.

İran savaşında binlerce insan yaşamını yitirdi. İran'da en az 3 bin, Lübnan'da 2 binden fazla, İsrail'de 23 ve Körfez ülkelerinde onlarca can kaybı yaşandı. Hürmüz Boğazı'nın İran tarafından kapatılması ise, küresel enerji piyasalarını ciddi şekilde etkileyerek özellikle akaryakıt fiyatlarının büyük oranda artmasına neden oldu.

AP,AFP / ET,MUK