Avrupa Birliği Komisyonu önümüzdeki hafta üye adaylarının ilerleme raporlarını açıklayacak. Bazı üye adaylarının karneleri kırık notlarla dolu. Örneğin Makedonya’da Makedon çoğunlukla Arnavut azınlık arasındaki diyaloğun sürüncemede bırakılması ve siyasi reformların ihmal edilmesi Brüksel açısından tam üyelik müzakerelerinin ertelenmesi için yeterli neden sayılıyor. İlerleme raporlarının basına sızan bölümlerini Brüksel temsilcimiz Bernd Riegert derledi.:

Azınlıklar meselesi

Makedonya Başbakan yardımcısı Gabriela Konevska-Trayovska AB’ye tam üyelik müzakerelerinin 2008 yılında başlayacağından emin görünmekteydi. Birlik Komisyonu temmuz ayında yayınladığı ara raporda Makedonya’daki Arnavut azınlığın haklarının teminat altına alınmasını ihtar etmişti. İlerleme raporu taslağında Üsküp yönetiminin siyasi çekişmeler yüzünden adalet reformunu yapamadığı ve yolsuzluğu önleyemediği belirtilmekteydi. 2006’daki iktidar değişikliğinin ardından devlet kadrolarında yapılan temizliğin siyasi tansiyonu yükselttiğine ve organize suç şebekeleriyle mücadelenin yerinde saydığına da ara raporda dikkat çekilmekteydi.

Makedonya-Yunanistan gerilimi

Ülkenin resmi adı yüzünden Makedonya ile Yunanistan arasında başgösteren anlaşmazlık da aşılmış değil. Atina yönetiminin ısrarıyla Makedonya, ‘eski Yugoslav Cumhuriyeti’ adını almıştı. Yunanistan’ın kuzey vilayeti de aynı adı taşıdığından Atina yönetimi komşusunun ilerde toprak talebinde bulunmasından endişe etmekteydi. Yeni Üsküp havalimanına Büyük İskender’in adının verilmesine de tepki gösteren Yunanistan konuyu BM’ye götürdü. Makedonya’nın, Makedonya Cumhuriyeti adını almasının da bu Balkan ülkesinin kuzey Atlantik İttifakı NATO’ya alınmasını geciktirebileceği belirtiliyor.

Türkiye’nin karnesi

Birlik Komisyonu’nun Türkiye ile ilgili ilerleme ve strateji raporu da olumlu değil. Komisyon, Türkiye’nin reform hamlelerini yavaşlattığını öne sürüyor. İki yıl önce başlatılan tam üyelik müzakereleri Türkiye’nin Birlik üyesi Kıbrıs’ı resmen tanımaması yüzünden çok ağır ilerliyor. Genişlemeden sorumlu Koomisyon üyesi Olli Rehn bir demecinde Türkiye’nin erken genel ve Cumhurbaşkanlığı seçimlleriyle kurumsal krizi atlattığını söylemişti.

Reform-askeri darbe karşılaştırması

Rehn, reform sürecine yeniden hız verme zamanının geldiğini ve öncelikle de fikir hürriyetini kısıtlayan Türk Ceza Kanunu’nun 301. maddesinin yeniden düzenlenmesi gerektiğini belirtmişti. Türklüğe hakaret suçundan yargılananların artması, siyasi krizin sivil hükümet lehine çözüme kavuşturulmuş olmasına rağmen Ordu’nun nüfuzunun sürdüğünü belirten bir Komisyon yetkilisi bir Alman gazetesine verdiği demeçte, ‘reformların yavaşlaması, askeri darbeden evladır’, demişti.

Kıbrıs uyarısı

Olli Rehn Türkiye’den Ankara protokolüne uygun olarak liman ve hava alanlarını Kıbrıs Rumları’na açmasını istiyor, Ermenistan ile Türkiye arasındaki ilişkilerin ise tam üyelik müzakereleri açısından kriter teşkil etmediğini söylüyor.

Kuzey Irak meselesi

Avrupa Birliği Komisyonu aynı zamanda PKK’nın terör eylemlerini kınıyor ancak Türkiye’nin sınır ötesi operasyondan vazgeçip soruna Irak yönetimiyle birlikte çözüm aranmasını tavsiye ediyor.

Türkiye ilerleme raporunun üslubunda sertleşme yok ancak Türkiye’nin tam üyelik yolunda ilerleme kaydettiğine dair ifadeler de içermiyor.

Rehn: “Türkiye politikamız değişmeyecek”

Genişlemeden sorumlu Komisyon üyesi Olli Rehn, ‘bütün bunlara rağmen Türkiye’nin AB üyeliği yolunda attığı adımlar, enerji, iklim, nüfus ve istihdam alanlarındaki zorlukların üstesinden gelme açısından hayati önem arzetmektedir’, diyor. Fransa Cumhurbaşkanı Sarkozy’nin Türkiye’ye sadece imtiyazlı üyelik teklif etmesine rağmen, Rehn, AB’nin Türkiye politikasını değiştirmeyeceği kanaatinde. AB’nin tam üyelik müzakerelerini sona erdirmesi için oy birliğiyle karar alması, yani 27 üyenin de bu kararı onaylaması gerekiyor.