Ukrayna savaşının ardından Rus doğal gazı ithalatını kademeli olarak azaltan Avrupa Birliği (AB), Rusya'dan gaz alımını 2027 sonuna kadar tamamen durdurma kararı aldı.

Avrupa Parlamentosu (AP) ile AB'ye üye ülkelerin hükümetlerini temsilen Avrupa Konseyi, Çarşamba sabah erken saatlere kadar süren toplantıda Rusya'ya enerji bağımlılığını tamamen sona erdirme konusunda uzlaşmaya vardı.

AB Komisyonu'nun Haziran ayında sunduğu teklif temelinde varılan uzlaşmaya göre Rusya'dan sıvı doğal gaz (LNG) ithalatı 1 Ocak 2027, boru hatları üzerinden taşınan doğal gaz ithalatı ise 1 Ekim 2027 itibarıyla tamamen durdurulmuş olacak. Uzun vadeli anlaşmalar çerçevesinde boru hatları üzerinden yapılan doğal gaz ithalatı en geç 1 Kasım 2027'de tamamen sona erecek. Denize kıyısı bulunmayan AB üyesi ülkelere kısa vadeli anlaşmalarla iki ay daha ithalat istisnası tanınacak.

Petrol için yasa teklifi hazırlanacak

AB Komisyonu, Rusya'dan petrol ithalatının da 2027 sonuna kadar tamamen durdurulmasını önermişti. Bu konuda 2026 başında bir yasa teklifi sunulması planlanıyor.

Bu konuda özellikle halen Rusya'dan ham petrol ithal eden ve doğal gazda da Rusya'ya bağımlı olan Slovakya ve Macaristan'ın durumu önem taşıyor. AB Komisyonu, bu iki ülkeye Rus petrolü sevkiyatının 2027 sonuna kadar durdurulması için bir plan hazırlayacak. Rusya ile yakın ilişkilere sahip olan Slovakya ve Macaristan hükümetleri daha önce de Rusya'ya karşı Ukrayna'ya destek için hazırlanan bazı planları veto etmişti.

"Putin'in savaş kasasını kurutuyoruz"

Brüksel'de varılan uzlaşma sonrasında bir açıklama yapan Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Rusya'dan doğal gaz ithalatını artık tamamen ve kalıcı olarak sona erdirdiklerini belirterek "Putin'in savaş kasasını kuruturken Ukrayna ile dayanışmamızı sürdürüyor, yeni enerji ortaklıkları ve sektörde yeni fırsatlara yöneliyoruz" ifadelerini kullandı.

Uzlaşma uyarınca üye ülkeler 1 Mart'a kadar Avrupa Komisyonu'na, petrol ve doğal tedariki konusunda ulusal diversifikasyon (çeşitlendirme) planlarını sunacak, ayrıca Rusya ile doğal gaz sevkiyat anlaşmalarının durumuyla ilgili bilgi verecek. Komisyon, bu veriler temelinde tavsiyelerde bulunacak.

Uzlaşmada acil durumlar için bazı istisnalar da getirildi. Bir ya da birden fazla üye ülkenin enerji tedarik güvenliği ciddi tehlike altına girdiğinde AB Komisyonu, söz konusu ülke ya da ülkenin ithalat yasağını askıya almasına izin verebilecek.

Uzlaşmanın yürürlüğe girebilmesi için Avrupa Parlamentosu ve üye ülkeler tarafından resmen onaylanması gerekiyor.

Kremlin: Avrupa'nın rekabet gücünü azaltacak

AB'de varılan uzlaşmaya Rusya'dan tepki gecikmedi. Kremlin'den yapılan açıklamada Rus doğal gazından çıkışın Avrupa'nın rekabet gücünü azaltacağı ve tüketiciler açısından fiyatları artıracağı savunuldu.

Rusya'nın Ukrayna'ya saldırdığı 2022 yılı Şubat ayında Rus doğal gazının AB'ye toplam gaz ithalatındaki payı yüzde 45 iken bu oran bu yıl Ekim ayı itibarıyla yüzde 12'ye geriledi.

AB, Rusya'dan doğal gaz alımını tamamen durdurma yoluyla Moskova'nın enerji alanındaki şantaj kozunu elinden almayı ve Ukrayna savaşını finanse etmesini zorlaştırmayı hedefliyor. Şimdiye kadar Rusya'ya yönelik yaptırımları altı ayda bir uzatmak ve bunun için tüm üye ülkelerin onayını almak zorunda olan AB, bu uzlaşmayı yasalaştırarak kalıcı hale getirmiş olacak.

Resmi verilere göre 2024 yılında AB ülkeleri Rusya'dan 52 milyar metreküp doğal gaz, 13 milyon ton ham petrol ve 2 bin 800 ton uranyum ithal etti. AB istatistik kurumu Eurostat'ın verilerine göre 2025'in ilk yarısında Rusya'dan 4,5 milyar euro değerinde sıvı doğal gaz satın alındı.

dpa,rtr/BK,JD