Almanya eski başbakanı Gerhard Schröder’in, Amerika’nın Irak işgaline katılmayı reddetmesinin üzerinden beş yıl geçti. Bu sürede Irak’ta yaşananlar Almanya’da, Amerika’ya yönelik olumsuz bakışı daha da artırdı.

Washington merkezli Pew Araştırma Merkezi’ne göre, bundan yalnızca 7 yıl önce, Almanların yüzde 78’i Amerika’ya büyük bir sempatiyle bakıyordu. Bugün ise Amerika’ya yönelik olumlu bakışını koruyan Almanların oranı yalnızca yüzde 30.

Köln Üniversitesi dış politika uzmanlarından Alexander Höse, bu sonuçları değerlendirirken, “Almanların artık Amerika’nın korumasına ihtiyaç duymadıklarını” düşündüklerini söylüyor. Höse’ye göre, Almanların çoğunun gözünde Amerika artık etrafına zarar veren ve sevilmeyen “dev bir gorili” andırıyor.

Ciddi kaygı nedeni

Kaiserslautern merkezli Atlantik Akademisi uzmanlarından Wolfgang Tönnesmann ise, şu andaki Amerikan yönetimine yönelik eleştirilerle, genelde “Amerikan karşıtlığının” farklı olgular olduğuna dikkat çekiyor:

“Bu gerçek ortada, ancak bunu mevcut Amerikan yönetimine yönelik meşru eleştirilerden ayırmak çok güç. Almanya’da solda ve özellikle de sağda, Amerikan karşıtlığı hep olmuştur. Amerika’yı sevmeyen bir çok kişi de bugün bu yaklaşımlarının doğrulandığını düşünüyor. Dolayısıyla, Amerikan karşıtlığının gerçekte ne kadar güçlü olduğunu saptamak kolay değil. Yine de, eğer bugün Almanların yüzde 48’i, Amerika’nın dünya barışı için İran’dan daha büyük bir tehdit olduğunu düşünüyorsa, bu ciddi bir kaygı nedenidir.”

Irak faktörü

Bir çok uzmana göre, Amerika’ya yönelik olumsuz bakışın arkasında Irak’ta süren kanlı şiddet var. Siyaset bilimci Tönnesmann, genelde Amerika’ya sempatiyle bakan Almanların, asıl tepkisinin Bush yönetimine ve mevcut politikalara olduğunu düşünüyor:

“Irak’ta savaş devam ediyor ve bitecek gibi de gözükmüyor. Irak savaşı’nın yanlış bilgi ve kamuoyunun aldıtılmasıyla başlatıldığı ortaya çıktı. Amerika’nın en güçlü destekçileri bile yaşananları anlatmakta güçlük çekiyorlar. Almanya’da neredeyse her ilkokul öğrencisinin bildiği, Amerikan Anayasası’nın değerleri, Amerikan sisteminin hassas dengeleri bu kez çalışmadı. Tüm bunlar da, Amerika’ya büyük sempati duyan Almanları, savunma durumunda kalmaya itiyor.”

Terörle mücadelede ayrılık

Atlantik Akademisi uzmanlarından Tönnesmann, başka akademisyenlerin aksine, Alman toplumunda derin bir Amerikan karşıtlığı olduğu görüşlerine katılmıyor. Tönnesmann, Almanya’nın Amerika’ya Irak işgalinde destek vermemesinin nedenini şöyle açıklıyor:

“Hayır.... Almanya’nın Irak savaşına katılmaması, temelde Amerikan karşıtlığından kaynaklanan bir karar değildi. 11 Eylül saldırılarının ardından bir çok Alman, Amerikalılarla dayanışma duygularını ifade etti. Schröder’in yaptığı gibi, Amerika’ya Afganistan’da destek verilmesini, eleştirenler oldu...Ancak bir çok kişi burada Almanya’nın bir rol oynamasının zorunlu olduğunu, bu rolün gerektiğinde Alman ordusunun katkısını da gerekli kıldığını savundu. Bizim farklı düşündüğümüz nokta,

terörizm sorununun, yalnızca teröristleri öldürerek çözülemeyeceğine inanıyoruz. Başka stratejileri de gündeme almamız gerekiyor.”

”Tepki aşılacak”

Siyaset bilimci Wolfgang Tönnesmann, Almanya ve dünya kamuoylarında Amerika’ya yönelik Bush yönetiminden kaynaklanan tepkinin aşılacağını inanıyor.

Tönnesman, Amerika’nın gerçekte “özgürlük, açıklık ve hoşgörü” anlamına geldiğini ve dünyada bunun çok iyi bilindiğini düşünüyor.