ABD ile İran yönetiminin zaten gergin olan ilişkisi Tahran’ın İran kökenli ABD vatandaşı üç kişiyi tutuklaması ile daha da tırmanışa geçti. İki ülke temsilcilerinin Pazartesi günü Bağdat’ta yapacağı görüşme öncesinde olumsuz bir atmosfer hakim. İki taraf Bağdat buluşması öncesinde birbirine güçlü olduğu mesajını vermeye çalışıyor. Son olarak Başkan George Bush toplam 17 bin Amerikan askerinin katıldığı dokuz savaş gemisinin Körfez’de yaptığı askeri tatbikata dikkat çekti. Tarihçi Şaul Bakaş’a göre bu olumsuz bir sinyal anlamına geliyor:

„Bağdat’taki görüşmeler iki tarafın karşılıklı güç gösterisiyle geçecek. Bence iki taraf da durumu abarttı. Korkarım İranlılar da tutukladıkları üç İran kökenli Amerikalıyı baskı aracı olarak kullanacak. Bence bu çok üzücü bir gelişme.“

İran yönetiminin tutukladığı üç kişiden biri tarihçi Şaul Bakaş’ın eşi Haleh Esfandiyari. İran doğumlu Esfandiyari ABD vatandaşı. İran Gizli Servisi diğer iki kişi gibi Esfandiyari’yi de devlet güvenliğine aykırı davranmak suçundan tutuklu tutuyor.

ABD’ye mesaj

Pazartesi günü yapılacak görüşmeler öncesinde İran yönetimi geri adım atmaya niyetli değil. Bugün başkent Tahran'daki bir görüşmeden sonra gazetecilerin sorularını yanıtlayan İran Dışişleri Bakanı Manuçehr Mutteki iki ülke arasındaki görüşmelerin devamı için bazı koşulları bulunduğunu ifade etti. Mutteki, bu koşulları, "ABD'nin müzakerelere gerçekçi yaklaşması, Irak'taki yanlış politikasını kabul etmesi ve düzeltmesi, bu ülkedeki yükümlülüklerini yerine getirmesi" şeklinde sıraladı. İran Dışişleri Bakanı Washington yönetiminin bunlara uyması halinde iki ülke arasındaki müzakerelerin devamı konusunda iyimser davranabileceklerinin işaretini verdi.

1979 yılından bu yana ilk kez görüşülüyor

1979 İslam devriminin ardından düzenlenen büyükelçilik baskınından bu yana aralarında diplomatik ilişki bulunmayan İran ve ABD, Irak konusunda görüşme kararı almıştı. Irak'ın başkenti Bağdat'ta yapılacak görüşmelerde, İran heyetinin başkanlığını İran'ın Bağdat Büyükelçisi Hasan Kazımi Kumi yapacak.

Mutteki, ABD'nin Basra Körfezinde yaptığı askeri tatbikatı nasıl değerlendirdiğinin sorulması üzerine körfezde yıllardır askeri tatbikatlar yapıldığını, bunların bazen siyasi hedefleri olabileceğini belirtti.