Avrupa Birliği(AB), Suriye ile ilişkilerde yeni bir sayfa açmaya hazırlanıyor.

Geçici Cumhurbaşkanı Ahmed Şara liderliğindeki Şam yönetimi ile ilişkilerin derinleştirilmesi için hazırlanan yeni yol haritası, Suriye ile dondurulan ilişkilerin canlandırılarak derinleştirilmesini öngörüyor.

1978 tarihli İşbirliği Anlaşması raftan indiriliyor

Bu hafta üye ülke başkentlerine gönderilen belgede, AB ile Suriye arasında 1978 yılında imzalanan İşbirliği Anlaşması'nın yeniden uygulanmaya başlanacağı belirtiliyor.

AB, Suriye'nin ekonomik ve sosyal kalkınmasına destek verilmesini öngören anlaşmayı 2011 yılında Suriye'de başlayan iç savaş ve Esad rejiminin sivil halka yönelik şiddet eylemleri nedeniyle büyük ölçüde askıya almıştı.

Bu karar, Esad'ın uluslararası hukuku ve insan haklarını sistematik olarak ihlal etmesi ile gerekçelendirilmişti.

AB, Esad rejiminin devrilmesi ve eski cihatçı Ahmed Şara'nın Şam yönetimini ele geçirmesi üzerine Suriye'ye yönelik yaptırımlarını büyük ölçüde kaldırmıştı.

Ticari ilişkilerin geliştirilmesini, altyapı projelerinin desteklenerek Suriye'nin kalkınmasına destek olunmasını öngören İşbirliği Anlaşması'nın yeniden uygulanmaya başlanmasıyla birlikte ilişkilerde artık yeni bir döneme kapı aralanacak.

AB belgesinde, ticaret ve yatırımları teşvik etmek için özel sektör finansmanının nasıl harekete geçirileceğine yer veriyor, Suriye'deki iş ortamını iyileştirmeye yönelik reformları desteklemeyi içeren ekonomik iş birliğini artırma planları özetleniyor.

Yüksek Düzeyli Siyasi Diyalog süreci başlatılıyor

Hazırlanan yeni strateji belgesine göre AB ile Suriye arasındaki üst düzey siyasi diyalog, 11 Mayıs'ta başlatılacak "Yüksek Düzeyli Siyasi Diyalog" süreciyle yeniden tesis edilecek.

AB, Suriye'de reform sürecinin devam etmesi için yaptırım politikalarını yeniden şekillendirerek mevcut sürece uyarlayacak, böylelikle Şam yönetimi ile diyalog halindeyken, reformları ve geçiş sürecini baltalayanları hedef alma imkanına sahip olacak.

Suriye'nin stratejik konumunun önemi artıyor

AB, yeni yol haritasında Suriye'yi bölgesel bağlantısallık projelerine entegre etme hedefine de vurgu yapıyor ve Suriye, ulaşım, enerji ve dijital bağlantılar açısından "merkezi bir üs" olarak konumlandırılıyor.

Suriye, özellikle İran savaşı ve Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının tetiklediği enerji krizi nedeniyle kritik bir transit geçiş noktası olarak öne çıkıyor.

Örneğin Irak petrolünü taşıyan ilk tanker Perşembe günü Suriye'nin Banyas Limanı'ndan yola çıktı.

Ayrıca Türkiye, Suriye ve Ürdün, Güney Avrupa'yı Körfez'e bağlayacak bir koridor oluşturmak üzere demiryolu ağlarını modernize etme konusunda anlaştı.

Bu bağlamda hayata geçirilmek üzere görüşmelerin sürdüğü, Suudi Arabistan'dan başlayarak Ürdün ve Suriye üzerinden Türkiye'ye uzanacak demir yolu projesi de kritik önem taşıyor.

Bu hat ile Ortadoğu ile Avrupa arasında ticaret koridoru oluşturulması hedefleniyor.

Türkiye Ulaştırma Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, bu projeyle Kızıldeniz'in Akdeniz ve Avrupa'ya bağlanmasını hedeflediklerini açıkladı.

Suriyeli Kürtlerin entegrasyonuna destek

AB, yeni yol haritasında Suriye ile güvenlik alanındaki işbirliğinin de geliştirilmesi hedefine yer veriyor.

Suriye polisinin eğitimi ve Suriye İçişleri Bakanlığı'nda yürütülen kurumsal kapasite geliştirme çalışmalarına destek verilebileceği, terörle mücadele ve uyuşturucu kaçakçılığı ile organize suçlarla mücadele konularında da iş birliği yapılabileceği belirtiliyor.

Belgede ayrıca, Ocak ayında Şam ile Suriye Demokratik Güçleri (SDG) arasında varılan mutabakata dikkat çekiliyor. Bu mutabakatın, SDG bölgelerindeki yerel kurumların Şam'daki merkezi yapıya entegrasyonunu ve Suriyeli Kürtlerin haklarının güçlendirilmesini öngördüğüne işaret edilerek, AB'nin bu mutabakatın uygulanmasını destekleyebileceği aktarılıyor. Şam yönetimi ile SDG arasında bu mutabakatın sağlanmasını sağlayan ABD ordusu, bu bölgede kalan son askeri üssünü bu hafta Suriye ordusuna devretti.

Suriyelilerin geri dönüşü için Şam ile işbirliği yapılacak

AB'nin üye başkentlerine gönderdiği belgede dikkat çeken bir diğer unsur da, iç savaştan kaçan ve Avrupa'da yaşan 1 milyon Suriyeliyi ilgilendiriyor.

AB, Avrupa'da yaşayan Suriyelilerin "güvenli, gönüllü ve onurlu bir şekilde ülkelerine geri dönüşünü kolaylaştırmak" için bundan sonra Şam yönetimi ile daha yakın iş birliği yapacak.

Suriyelilerin büyük bir bölümü Almanya'da yaşıyor. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Mart ayında Almanya'ya ilk ziyaretini gerçekleştiren Ahmed Şara ile özellikle bu konuyu ele almış, basın toplantısında Almanya'daki Suriyelilerin yüzde 80'ini ülkelerine geri göndereceklerini söylemişti.

İnsan hakları savunucuları ve hukukçuların sert itirazlarına yol açan bu açıklama Alman siyasetinde de hararetli tartışmalara yol açmıştı.

Reuters, DW/ DA, JD