Mart başında Almanya'daki bazı akaryakıt istasyonlarında bir litre süper benzinin fiyatı 2 euro 50 cente kadar çıktı. Şu anda ortalama fiyat 2,14 euro seviyesinde. Bu da yıl başında 1,70 euro olan fiyatlara kıyasla hâlâ yüzde 25 daha fazla.

Bu artışın nedeni ise ABD ve İsrail’in başlattığı İran savaşı. Tahran yönetiminin, saldırılara dünya petrol ticareti için kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatarak karşılık vemesi küresel enerji piyasasını alt üst etti. 

Almanya'da enerji zaten pahalı

Savaşın başlamasından bu yana dünya genelinde akaryakıt fiyatları hızla yükseliyor.

Bu yükselişten en çok etkilenen Avrupa ülkelerinin başında da Almanya geliyor. Almanya'daki akaryakıt fiyatları Avrupa ortalamasının üzerinde seyrediyor. Hem ekonomiyi hem de tüketiciyi zorlayan bu duruma karşı Alman hükümeti bir dizi önlem üzerinde uzlaştı. 

Almanya Başbakanı Friedrich Merz hafta sonu Berlin’de yapılan kriz toplantısının ardından ivedilikle yürürlüğe girecek bir önlemi hafta başında açıkladı: Dizel ve benzinde litre başına alınan akaryakıt vergisi, iki ay süreyle 17 sent düşürülecek. Bunun maliyeti de yaklaşık 1,6 milyar euroya tekabül ediyor. 

"Böylece sürücüler ve işletmeler için durumu çok hızlı bir şekilde iyileştireceğiz" diyen Merz, açıklamasını net bir mesajla da birleştirdi:

"Akaryakıt sektöründen, bu indirimi doğrudan ve eksiksiz şekilde tüketicilere yansıtmasını bekliyoruz."

Almanya'nın dünya piyasalarındaki ham petrol fiyatlarını etkileme imkânı ise oldukça sınırlı. Bu nedenle Başbakan, özellikle İran savaşında ateşkes görüşmelerinin başarısız olma ihtimalinin sonuçlarına dikkat çekti.

İran savaşında barış umudu

Merz, daha fazla devlet desteği beklentilerini ise sınırladı ve dünya siyasetindeki tüm risk ve belirsizliklerin devlet tarafından karşılanamayacağını belirtti. Merz, "Bütçeden aktardığımız her kaynak, başka bir yerde delik açıyor. Bu nedenle vergi indirimini iki ayla sınırlı tuttuk. Bu da şu anlama geliyor: Fiyatlar daha sonra yeniden artacak" diye konuştu.

Merz, İran ile ABD arasında kalıcı ateşkes sağlanmasını ve petrol fiyatlarının düşmesini umut ettiğini belirtti.

Almanya Çalışma Bakanı Bärbel Bas da ulusal rekabet hukukunun sıkılaştırılacağını açıkladı.

Hükümetin indirim planına tepkiler 

Ancak hükümetin attığı bu adım ekonomistlerin eleştirilerine neden oluyor. Ekonomistler, bunun tüketiciler üzerinde geçici bir iyileşme sağlayabileceğini ama sürdürülebilir bir çözüm olmadığını belirtiyor.

Leibniz Ekonomi Araştırma Enstitüsü Başkan Yardımcısı Oliver Holtemöller, Alman basınına yaptığı değerlendirmede, "Şimdi, bir yardım uygulanıyor ama bu sonuçta çok daha pahalıya mal oluyor ve önemli ölçüde beklenmedik kazançlara yol açıyor" dedi.

Holtemöller, bu önlemle ülke genelinde bir iyileşme sağlanamayacağını söyledi.

Almanya Ekonomi Araştırmaları Enstitüsü (DIW) Başkanı Marcel Fratzscher de benzer bir görüş dile getirdi. "Alman hükümeti tarafından şimdiye kadar açıklanan enerji fiyat indirim önlemleri yetersiz ve hatta bazı açılardan ters etki yaratabilir" diyen Fratzscher, indirimin önemli bir kısmının petrol şirketlerinin kasasına gitme riskinin bulunduğunu ifade etti.

Aşırı kâr vergisi mi geliyor?

Almanya'nın enerji pahalılığına karşı Avrupa Birliği'nin de önlemler almasını umuyor. Almanya Maliye Bakanı Lars Klingbeil, Avrupa Birliği Komisyonu’nun petrol şirketleri için "aşırı kâr vergisi" seçeneğini inceleme planını memnuniyetle karşıladı.

Klingbeil, "Temel ilke açık: Kriz döneminde elde edilen aşırı kârlar geri alınmalı ve tüketicilere iade edilmelidir" diye konuştu.

Bavyera Başbakanı Markus Söder ise Almanya'nın enerji ithalatına bağımlılığının azaltılması çağrısında bulundu. Bu çağrısının hem rüzgâr ve güneş gibi yenilenebilir kaynaklar hem de fosil yakıtlar için geçerli olduğunu belirten Söder, "Bu nedenle yerli gaz üretimi de artırılmalıdır" dedi.

Koalisyon hükümeti ayrıca iki günlük kriz toplantısında düşük ve orta gelirli kesimler için Ocak 2027'den itibaren vergi indirimi yapılması konusunda uzlaştı. Sağlık sigortası maliyetlerinin artmasının da önüne geçilmesi hedefleniyor. Buna ek olarak, işverenler bu yıl içinde çalışanlarına bin euroyu bulan vergi ve harçtan muaf bir yardım primi ödeyebilecek. Ortaya çıkacak vergi geliri açığını telafi etmek için de tütün vergisinin artırılması kararlaştırıldı.

Bu planların nasıl uygulanacağı ise önümüzdeki aylarda uzmanlar tarafından ayrıntılı şekilde ele alınacak. Ancak ekonomistler bu desteklerin de ekonomi üzerinde yük olacağını ve geri tepeceğini düşünüyor. 

DW / MF,MÇ,HS